Việc cầu hữu nghị Thái Lan – Myanmar số 2 hoạt động trở lại được xem là tín hiệu phục hồi thương mại biên giới, nhưng doanh nghiệp vẫn phải tính lại tồn kho, thông quan và rủi ro vận tải đường bộ.
Một cây cầu mở lại nghe đơn giản hơn rất nhiều so với một hiệp định thương mại. Nhưng với người bán hàng biên giới, xe tải và kho trung chuyển, cây cầu có thể là khác biệt giữa một tuyến hàng có nhịp và một tuyến hàng phải giữ tồn kho phòng rủi ro. Vì vậy, việc cầu hữu nghị Thái Lan – Myanmar số 2 mở lại ngày 29/05 cần được đọc như một tín hiệu logistics, không chỉ là tin hạ tầng.
Thailand Public Relations Department cho biết cây cầu được mở lại nhằm phục hồi thương mại biên giới. Trong những tuyến thương mại kiểu này, giá trị không chỉ nằm ở tổng kim ngạch. Nó nằm ở giờ xe qua cửa khẩu, độ ổn định của thủ tục, khả năng gom hàng, chi phí bảo hiểm và niềm tin của người mua rằng hàng sẽ tới đúng lịch.
Thái Lan có nhiều doanh nghiệp nhỏ sống nhờ dòng hàng qua biên giới: thực phẩm, vật liệu xây dựng, hàng tiêu dùng, nông sản, linh kiện sửa chữa, nhiên liệu và dịch vụ kho bãi. Khi một tuyến đường bị gián đoạn, họ không chỉ mất doanh thu. Họ phải giữ hàng lâu hơn, chia nhỏ đơn, đổi tuyến hoặc chấp nhận chi phí tài chính cao hơn vì tiền bị khóa trong tồn kho.
Tác động lan ra ASEAN nằm ở mạng vận tải đất liền. Không phải mọi chuỗi cung ứng đều chạy qua cảng biển hoặc sân bay. Với một số nhóm hàng, đường bộ qua biên giới giúp giảm thời gian và giữ đơn hàng nhỏ linh hoạt hơn. Nếu tuyến Thái Lan – Myanmar vận hành ổn định hơn, nó có thể giúp một số nhà cung ứng trong khu vực bớt phụ thuộc vào tuyến vòng dài và chi phí cao.
Nhịp đường bộ cũng ảnh hưởng đến cách doanh nghiệp đặt giá. Khi tuyến đi không chắc, người bán cộng thêm phí rủi ro, người mua giữ hàng dự phòng, còn nhà vận tải phải tính thêm xe chờ hoặc tuyến thay thế. Khi cầu mở lại, phần chi phí đó không biến mất ngay; nó chỉ có cơ hội giảm nếu thủ tục và an ninh tuyến đường đủ ổn định trong nhiều tuần liên tiếp. Niềm tin của thương nhân cần thời gian để quay lại.
Nhưng cầu mở lại không tự động giải quyết mọi thứ. Doanh nghiệp vẫn phải nhìn vào an ninh tuyến đường, thời gian thông quan, quy định kiểm tra hàng, năng lực kho và khả năng thanh toán của đối tác bên kia biên giới. Một điểm thông suốt về mặt biểu tượng có thể vẫn tạo ra chi phí nếu xe phải chờ, giấy tờ thay đổi hoặc đơn hàng bị chia nhỏ quá nhiều.
Đối với Thái Lan, câu chuyện này cũng là phép thử về sức khỏe của thương mại biên giới. Bangkok thường được nhắc đến như trung tâm sản xuất, du lịch và dịch vụ. Nhưng một phần kinh tế địa phương lại phụ thuộc vào những dòng hàng nhỏ hơn, ít được chú ý hơn. Khi các tuyến biên giới có vấn đề, chi phí thường đổ lên thương nhân nhỏ trước khi xuất hiện trong số liệu lớn.
Điểm khó là phục hồi thương mại biên giới có thể kéo theo kỳ vọng quá nhanh. Người bán muốn lấy lại doanh số, nhà vận tải muốn xe chạy nhiều hơn, chính quyền muốn thấy dòng hàng trở lại. Nhưng nếu năng lực kiểm soát và thông tin thị trường chưa theo kịp, hàng có thể dồn về một tuyến quá nhanh, làm giá vận tải tăng hoặc tạo thêm rủi ro tồn kho.
Câu hỏi còn lại cho Thái Lan không phải cây cầu có mở lại hay không. Câu hỏi là liệu thương mại biên giới của chính Thái Lan có đủ cơ chế thông tin, kho bãi, kiểm dịch, bảo hiểm vận tải, thanh toán và thủ tục ổn định để biến một cây cầu mở cửa thành dòng hàng bền hơn, thay vì chỉ là vài tuần phục hồi rồi lại quay về chi phí bất định.
