PTT International Trading (PTTT), đơn vị thương mại của tập đoàn PTT Thái Lan, ký hợp đồng mua bán LNG dài hạn với Equinor của Na Uy tại Gastech ở Bangkok ngày 18/9. Năm ngày sau, Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) trao Thỏa thuận khung mua dầu thô với ExxonMobil Asia Pacific, mở thêm một kênh nguyên liệu cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất.
Một bên mua khí hóa lỏng, một bên mua dầu thô, nhưng hai giao dịch cùng một hướng: chốt trước nguồn hàng ngoài Trung Đông bằng khung hợp đồng, thay vì chỉ trông vào các chuyến mua lẻ. Cũng ngày 18/9, Rosdi Ab Rahman, Giám đốc điều hành Petronas LNG Ltd, cho biết Petronas đang đối thoại tích cực với các đối tác ở Philippines, nơi nhà máy điện than cũ và sản lượng mỏ khí Malampaya suy giảm làm nguồn điện căng. Phía Malaysia chưa công bố hợp đồng nào.
Ba nước cùng chuyển sang hợp đồng dài hạn, nhưng ở ba nấc tiến độ khác nhau: Thái Lan đã có hợp đồng mua bán, Việt Nam có thỏa thuận khung, còn Philippines và Malaysia mới ở bàn trao đổi.
| Nước | Giao dịch | Loại thỏa thuận | Ngày |
|---|---|---|---|
| Thái Lan | PTTT mua LNG từ Equinor (Na Uy) | Hợp đồng mua bán dài hạn | 18/9/2026 |
| Malaysia – Philippines | Petronas LNG trao đổi cung ứng với đối tác Philippines | Đang đối thoại, chưa ký | 18/9/2026 |
| Việt Nam | BSR mua dầu thô từ ExxonMobil Asia Pacific | Thỏa thuận khung | 23/9/2026 |
Ba giao dịch năng lượng ASEAN từ 18 đến 23/9/2026. Nguồn: thông cáo PTT, The Nation Thailand, VIR
Nguồn Trung Đông hụt, châu Á chịu trước
Áp lực phía sau khá rõ. Theo Petronas, gián đoạn ở Trung Đông đã rút khoảng một phần năm nguồn cung LNG toàn cầu, và khoảng 90% lượng đó vốn đi châu Á. Cùng lúc, hãng dự báo nhu cầu LNG Đông Nam Á tăng từ 49 triệu tấn/năm vào năm 2028 lên 80 triệu tấn/năm vào năm 2035.
Petronas có lợi thế của người bán ở gần. Hãng đã giao hơn 200 chuyến LNG cho Đông Nam Á từ năm 2017, với hơn 34 người mua và khoảng 90 hợp đồng đang hiệu lực.
Thái Lan đi theo chiều ngược lại, làm người mua xây danh mục. PTT đặt mục tiêu danh mục LNG 3,7 triệu tấn năm 2026, 10 triệu tấn năm 2030 và 15 triệu tấn năm 2035. Tại Gastech, PTTT còn ký hợp đồng LNG dài hạn với GS Energy Trading Singapore và biên bản hợp tác với Korea East-West Power.
Dung Quất thu hẹp dầu nhập nhưng mở thêm kênh
Việt Nam đi một nhịp khác. Năm 2025, Dung Quất nhập khoảng 8,28 triệu tấn dầu thô, dầu nhập chiếm khoảng 31% tổng nguyên liệu. Năm 2026, BSR ưu tiên cân đối nguồn dầu trong nước và giữ dầu nhập ở mức khoảng 15%, lấy từ Tây Phi, Địa Trung Hải và Đông Nam Á. Quy đổi ra, tỷ trọng dầu nhập năm nay chưa tới một nửa năm trước.
Với phần dầu nhập đang thu hẹp, thỏa thuận với ExxonMobil đọc hợp lý hơn như một lựa chọn dự phòng về nguồn, không phải cam kết mua thêm. BSR trước đó đã ký thỏa thuận cung ứng dầu thô với Chevron. Từ đầu năm 2026, nhà máy chạy thử thành công thêm 3 loại dầu thô, nâng số loại chế biến được lên 40, gồm 12 loại trong nước và 28 loại nhập khẩu. Danh mục dầu càng rộng, nhà máy càng dễ đổi nguồn khi một tuyến cung bị nghẽn.
Nhà máy lọc dầu và nhà nhập khí cảm nhận trước
Khâu chịu tác động đầu tiên là nhà máy lọc dầu và nhà nhập khẩu LNG, nơi hợp đồng được ký. Nhà máy điện, doanh nghiệp trong khu công nghiệp và đơn vị vận tải chỉ thấy khác biệt khi hàng thực sự được giao, được chế biến và đi vào hệ thống. Thái Lan đi nhanh nhất trong ba nước, Philippines chậm nhất vì mới ở giai đoạn trao đổi.
Chưa ai công bố giá
Điểm chung thứ hai của các giao dịch là sự im lặng về con số. PTTT và Equinor không công bố khối lượng, thời hạn hay giá; thỏa thuận BSR – ExxonMobil cũng không nêu các thông tin này. Với doanh nghiệp đang tính hợp đồng điện, nhiên liệu cho năm sau, các thỏa thuận cho biết bên mua đang ưu tiên nguồn ổn định, nhưng chưa cho biết cái giá của sự ổn định ấy.
Con số đầu tiên có thể kiểm là chuyến dầu thô giao theo thỏa thuận BSR – ExxonMobil, cùng hợp đồng cụ thể, nếu có, từ vòng trao đổi Petronas – Philippines.
