Ứng phó thuế Section 301: vốn vay lãi suất thấp, hỗ trợ thuế và giảm chi phí logistics
Từ 00:01 giờ miền Đông nước Mỹ ngày 24/7/2026, Washington chính thức áp thêm 12,5% thuế Section 301 lên phần lớn hàng hóa xuất xứ Thái Lan, với lý do nước này chưa ban hành luật cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Theo thông báo chính thức từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), mức thuế bổ sung 10-12,5% được áp dụng cho tổng cộng 60 nền kinh tế, trong đó Thái Lan rơi vào nhóm chịu mức cao nhất vì chưa hoàn tất khung pháp lý liên quan đến lao động cưỡng bức. Diễn biến này nối tiếp giai đoạn chuyển tiếp từ thuế Section 122 sang thuế Section 301 mà fdinews.org từng phản ánh khi Section 301 mới ở giai đoạn điều tra, nay đã chính thức có hiệu lực.
Không để tình huống kéo dài, Bộ Thương mại Thái Lan — dưới sự dẫn dắt của Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại Suphajee Suthumpun — đã nhanh chóng công bố một loạt biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu bị ảnh hưởng. Theo thông cáo chính thức của Cục Quan hệ Công chúng Chính phủ Thái Lan (PRD), gói hỗ trợ gồm ba nhóm công cụ: tín dụng lãi suất thấp để bổ sung thanh khoản cho doanh nghiệp, ưu đãi thuế dành cho nhà xuất khẩu, và các biện pháp giảm chi phí vận chuyển song song với nâng cao hiệu quả quản lý logistics. Cùng lúc, Bangkok đang gấp rút xúc tiến đàm phán Hiệp định Thương mại Có đi có lại (Agreement on Reciprocal Trade — ART) với Mỹ.
2.120 mặt hàng được miễn thuế, chiếm hơn nửa kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ
Cũng theo PRD, khoảng 2.120 dòng hàng xuất khẩu của Thái Lan — tương đương hơn một nửa giá trị xuất khẩu nước này sang Mỹ — nằm ngoài phạm vi áp thuế bổ sung 12,5%. Danh sách miễn trừ trải rộng nhiều nhóm ngành, từ điện tử, cao su thiên nhiên, tinh bột sắn cho tới các mặt hàng nông sản khác. Nhờ phạm vi miễn trừ rộng như vậy, năng lực cạnh tranh của hàng Thái Lan tại thị trường Mỹ chưa bị xáo trộn nghiêm trọng, bởi phần lớn đối thủ trong khu vực cũng đang chịu mức thuế tương đương.
Ngày 28/7, trả lời phỏng vấn truyền thông thuộc tập đoàn Nation, bà Suphajee đã trình bày cụ thể hơn hướng đi mà Bangkok gọi chung là “4 chiến lược” ứng phó. Chiến lược đầu tiên là đẩy nhanh tiến độ dự luật cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức; dự luật này hiện đã được trình lên Nội các và đang chờ Quốc hội xem xét. Thứ hai, Thái Lan tiếp tục theo đuổi đàm phán ART nhưng kiên định giữ “lằn ranh đỏ”, không đánh đổi lợi ích quốc gia chỉ để có được một thỏa thuận ký sớm.
Ở chiến lược thứ ba, Thái Lan xem quy mô đầu tư của khối doanh nghiệp tư nhân nước này tại Mỹ như một con bài trong bàn đàm phán: theo lời bà Suphajee, khoản đầu tư hiện tại đã đạt khoảng 19,3 tỷ USD, chưa kể kế hoạch rót thêm 5,5 tỷ USD trong thời gian tới. Chiến lược thứ tư là tăng nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ nhằm thu hẹp phần nào thặng dư thương mại song phương giữa hai nước. Bộ Thương mại Thái Lan cũng cho biết đang nỗ lực đàm phán để bổ sung thêm khoảng 78 dòng thuế vào danh sách miễn trừ, dù con số này tới nay vẫn chưa được xác nhận chính thức.
Vì sao doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi
Việt Nam cũng nằm trong danh sách các nền kinh tế đang bị Mỹ điều tra theo cơ chế thuế Section 301 về năng lực sản xuất dư thừa mang tính cấu trúc, đồng thời cạnh tranh trực tiếp với Thái Lan ở nhiều nhóm hàng xuất khẩu sang Mỹ như linh kiện điện tử và nông sản chế biến. Bởi vậy, bộ công cụ mà Bangkok đang triển khai — tín dụng lãi suất thấp, ưu đãi thuế cho nhà xuất khẩu, giảm chi phí logistics, cùng chiến lược dùng vốn đầu tư ra nước ngoài làm đòn bẩy đàm phán ART — có thể xem là một tham chiếu thực tế cho cả doanh nghiệp lẫn nhà hoạch định chính sách trong nước, khi cân nhắc dư địa ứng phó nếu Việt Nam phải đối mặt áp lực thuế quan tương tự trong thời gian tới.
Danh sách 2.120 mặt hàng được miễn thuế cũng là điểm đáng để đối chiếu: doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có thể kiểm tra xem sản phẩm của mình có rơi vào nhóm ngành tương tự đang được Thái Lan miễn trừ hay không, từ đó ước lượng phần nào mức độ cạnh tranh tương đối giữa hai chuỗi cung ứng tại thị trường Mỹ. Dù vậy, cần nhắc lại rằng ART giữa Thái Lan và Mỹ tới nay vẫn đang trong quá trình đàm phán, chưa đi đến thỏa thuận cuối cùng, còn việc bổ sung 78 dòng thuế miễn trừ mới cũng mới dừng ở giai đoạn đề xuất, chưa có gì chắc chắn. Doanh nghiệp trong nước nên tiếp tục theo dõi sát diễn biến thực tế thay vì xem đây là kết quả đã an bài.
