Jakarta đã chính thức đề nghị Washington đưa dầu cọ ra khỏi diện chịu thuế nhập khẩu bổ sung theo Section 301 về lao động cưỡng bức. Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Airlangga Hartarto xác nhận việc này với báo giới tại văn phòng của ông ở Jakarta hôm thứ Hai, ngày 27/7. “Chúng tôi đang đề nghị dầu cọ được miễn trừ”, ông nói, và cho biết Indonesia đang chờ phía Mỹ rà soát theo từng giai đoạn.
Đề nghị được đưa ra sau khi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) áp thuế 10% lên một số hàng hóa Indonesia, theo kết quả cuộc điều tra Section 301 về lao động cưỡng bức.
Section 301 vạch ranh giới ở chỗ ít ai để ý
Theo bản tin của hãng thông tấn nhà nước ANTARA, ông Airlangga cho biết Indonesia nằm trong nhóm 17 nền kinh tế và vùng lãnh thổ chịu mức 10%, cùng với Ấn Độ, Malaysia, Mexico và Anh. Các nền kinh tế bị đánh giá là kém tuân thủ hơn chịu mức 12,5%.
Tiêu chí phân nhóm mới là phần đáng đọc kỹ. Thông cáo chính thức của USTR dành mức 10% cho những nền kinh tế đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa có yếu tố lao động cưỡng bức, hoặc đã cam kết ban hành và thực thi lệnh cấm đó thông qua một Hiệp định Thương mại Đối ứng, hoặc đã dựng được một chế độ từng phần đủ sức chặn việc nhập khẩu một số hàng hóa loại này. Toàn bộ phần còn lại trong diện điều tra chịu mức 12,5%.
Thước đo của Section 301 ở đây, vì vậy, không phải là nước nào đang có lao động cưỡng bức, mà là nước nào đã dựng xong hàng rào pháp lý chặn hàng có yếu tố lao động cưỡng bức đi vào từ nước thứ ba. Ông Airlangga nhấn mạnh kết luận của phía Mỹ cho thấy Indonesia tương đối tuân thủ so với phần lớn trong số 60 nền kinh tế được đánh giá.
Vì sao dầu cọ được tách riêng thành một đề nghị
Indonesia không xin giảm thuế Section 301 trên diện rộng. Nước này tách một mặt hàng ra, xin miễn trừ cho riêng mặt hàng đó, rồi chờ quy trình rà soát theo giai đoạn của cơ quan thương mại Mỹ.
Với doanh nghiệp Việt Nam, dầu cọ không thuộc mục tin nông sản mà thuộc dòng chi phí trong công thức. Dầu cọ và nhóm hóa chất béo đi ra từ nó là đầu vào của thực phẩm chế biến, hàng tẩy rửa và nhiên liệu sinh học. Điều kiện thuế quan mà mặt hàng này nhận được ở cửa khẩu Mỹ chạy dọc theo công thức rồi hiện ra ở báo giá của thành phẩm phía cuối chuỗi.
Có một giới hạn cần nói rõ. Phía Indonesia mới đề nghị, chưa có dấu hiệu nào cho thấy Mỹ đã chấp thuận. Thông cáo của USTR có nhắc tới các nhóm sản phẩm được miễn trừ nhằm khuyến khích các nền kinh tế thực hiện cam kết về lệnh cấm nhập khẩu hàng lao động cưỡng bức, và Indonesia có tên trong nhóm nền kinh tế đó, nhưng văn bản không nêu đích danh dầu cọ.
Cuộc điều tra thứ hai vẫn chưa khép lại
Song song với hồ sơ lao động cưỡng bức, USTR còn một cuộc điều tra khác nhắm vào tình trạng dư thừa công suất công nghiệp. Cuộc này chưa có kết luận. “Vấn đề dư thừa công suất vẫn đang được điều tra, và chúng tôi đã trả lời tất cả các câu hỏi liên quan”, ông Airlangga cho biết.
Người phát ngôn Bộ Điều phối Kinh tế Haryo Limanseto nói thêm rằng phía Mỹ dự kiến công bố kết quả trong thời gian tới. Không có mốc thời gian cụ thể nào được đưa ra, và cũng chưa có thông tin nào về hướng kết luận.
2,5 điểm phần trăm nằm ở đâu trong bảng giá thành
Khoảng cách giữa 10% và 12,5% là 2,5 điểm phần trăm. Với một doanh nghiệp đặt nhà máy ở Việt Nam và có thêm cơ sở tại các nước ASEAN khác, con số đó tham gia vào tính toán cùng một đơn hàng nên chạy ở dây chuyền nào, và chi phí đến cảng Mỹ chênh nhau bao nhiêu. Indonesia và Malaysia đều có tên trong danh sách 17 nền kinh tế hưởng mức thấp; phần còn lại của diện điều tra chịu mức cao hơn. Thứ phân định hai nhóm là mức độ hoàn thiện của khung pháp lý về lao động, một biến số cho tới gần đây gần như không xuất hiện trong bảng tính giá thành.
Cách Indonesia đang làm, tách riêng từng mặt hàng để xin miễn trừ thay vì đàm phán tổng thể, là một lộ trình kỹ thuật đáng ghi lại trong hồ sơ theo dõi Section 301. Ở cùng đợt hành động này của USTR, Malaysia cũng có tên trong nhóm 10%.
Đến lúc này, hồ sơ Section 301 của dầu cọ Indonesia đã nộp, quy trình rà soát đang chạy, còn kết quả thì chưa ai biết.
