Philippines nằm ở nhóm thuế cao hơn trong đợt áp thuế lao động cưỡng bức mới nhất của Mỹ. Theo hành động cuối cùng mà USTR công bố sau cuộc điều tra Section 301, các nền kinh tế trong diện điều tra không thuộc nhóm 10% sẽ chịu mức 12,5%, và Philippines thuộc nhóm đó. Thuế có hiệu lực từ 0 giờ 01 ngày 24/7 theo giờ miền Đông nước Mỹ, nối tiếp loạt thuế tạm thời theo Mục 122 hết hạn cùng ngày.
Đại sứ Philippines tại Mỹ Jose Manuel Romualdez cho biết Manila sẽ tìm cách kéo mức thuế này xuống ít nhất 10%, theo bản tin của hãng thông tấn nhà nước Philippines PNA.
Tiêu chí của USTR: xét khung pháp lý, không xét cáo buộc
Điểm cần đọc kỹ nằm trong chính văn bản của cơ quan thương mại Mỹ. Thông cáo chính thức của USTR nêu rõ mức 10% dành cho những nền kinh tế đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa có yếu tố lao động cưỡng bức, hoặc đã cam kết ban hành và thực thi lệnh cấm đó thông qua một Hiệp định Thương mại Đối ứng, hoặc đã có chế độ từng phần đủ sức chặn việc nhập khẩu một số hàng hóa loại này. Danh sách nhóm 10% gồm 17 nền kinh tế, trong đó có Indonesia, Malaysia, Ấn Độ, Campuchia, Mexico và Anh. Phần còn lại trong diện điều tra chịu 12,5%.
Thước đo mà USTR dùng, nói cách khác, là mức độ hoàn thiện của hàng rào pháp lý, không phải một phán quyết về thực trạng lao động của từng nước. Đại diện Thương mại Jamieson Greer diễn đạt lập trường đó gọn hơn: Mỹ đã có lệnh cấm nhập khẩu hàng lao động cưỡng bức gần một thế kỷ và thực thi nghiêm ngặt, đã đến lúc các đối tác thương mại làm điều tương tự.
Quy mô đợt hành động rất lớn. USTR khởi động 60 cuộc điều tra từ ngày 12/3/2026, tham vấn chính phủ của hơn 45 nền kinh tế bị điều tra, ra kết luận ngày 2/6 và nhận hơn 2.100 ý kiến công chúng. Các nền kinh tế bị ảnh hưởng chiếm khoảng 99,4% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ.
Ba bộ trưởng Philippines đã ký một văn bản chung
Song song với kênh ngoại giao, Manila đi thêm chân thứ hai là dựng đúng thứ mà USTR đòi. Một Lệnh Hành chính Liên tịch đã được Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ma. Cristina Roque, Bộ trưởng Tài chính Frederick Go và Bộ trưởng Lao động và Việc làm Francis Tolentino cùng ký, nhằm thiết lập quy tắc điều tra và cấm nhập hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Phía Philippines cũng bảo đảm với USTR rằng văn bản này sẽ được chính thức chuyển sang để phía Mỹ đánh giá. Thứ trưởng Thương mại Allan Gepty dẫn dắt đoàn đàm phán. Manila nói thêm rằng nếu xác minh được, hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức sẽ bị loại khỏi danh mục xuất khẩu.
Hai trạng thái cần được phân biệt: văn bản đã được ký, và văn bản đã được chuyển giao chính thức. Đến thời điểm này mới có cam kết sẽ chuyển. Số hiệu, ngày ký và ngày hiệu lực của văn bản đều chưa được công bố.
Loại lệnh này truy ngược lên nhà cung ứng
Một cơ chế điều tra và cấm nhập hàng lao động cưỡng bức không chỉ quản thành phẩm xuất đi. Theo cách USTR mô tả tiêu chí phân nhóm, thứ được nhắm tới là dòng hàng đi vào, tức nguyên liệu và bán thành phẩm nhập từ nước thứ ba.
Hệ quả vì thế đi ngược lên phía trên chuỗi. Với nhà cung ứng Việt Nam đang bán nguyên liệu, linh kiện hoặc bán thành phẩm cho nhà máy tại Philippines, hồ sơ tuân thủ lao động là thứ có khả năng chuyển từ thủ tục hình thức thành một điều kiện thương mại được hỏi tới trong đàm phán, nếu cơ chế này vận hành đúng như văn bản mô tả.
Con số 12,5% là ảnh chụp tại một thời điểm
Khoảng cách giữa hai nhóm là 2,5 điểm phần trăm. Cùng một sản phẩm, đặt dây chuyền ở Philippines hay ở Indonesia sẽ cho hai mức chi phí đến cảng Mỹ khác nhau, khác vì lý do pháp lý chứ không vì năng suất hay tiền lương.
Nhưng con số này đang di chuyển. Đại sứ Philippines đã công khai mục tiêu kéo xuống ít nhất 10%, đoàn đàm phán đã có người dẫn, và văn bản pháp lý mà USTR muốn thấy đã được ba bộ trưởng ký. Chưa có kết quả nào được công bố, cũng chưa có mốc thời gian nào. Một bảng tính chi phí dựng trên mức 12,5% của hôm nay, vì thế, chỉ là ảnh chụp tại một thời điểm.
Cùng đợt hành động này của USTR, Malaysia được xếp vào nhóm 10%, một minh họa cho việc ranh giới giữa hai nhóm nằm ở khung pháp lý, chứ không nằm ở điều kiện sản xuất của từng nhà máy.
