Quỹ Nhiên liệu Thái Lan âm ròng 98,942 tỷ baht theo báo cáo ngày 4/10, trong khi ngân sách Malaysia gánh 60% giá diesel cho người đủ điều kiện mua BUDI Diesel. Bốn nước ASEAN đang đệm giá nhiên liệu bằng bốn nguồn khác nhau: một quỹ đang âm, ngân sách, quỹ bình ổn kèm ưu đãi thuế, hoặc giá giữ cố định.
Với doanh nghiệp vận tải và xuất nhập khẩu Việt Nam có đối tác ở Thái Lan, Malaysia và Indonesia, câu hỏi thực tế là phần đệm ấy có đi tới hóa đơn nhiên liệu của chuyến hàng hay không, và kéo dài đến mốc nào.
Chiều 13/10, chúng tôi mở thông cáo ngày 7/10 của Bộ Tài chính Malaysia, thông tin điều hành giá ngày 8/10 trên trang Bộ Công Thương, bài của The Nation Thailand ngày 7/10 về Quỹ Nhiên liệu và bảng giá Pertamina trên Fortune Indonesia. Trang chủ Văn phòng Quỹ Nhiên liệu Thái Lan không hiển thị bảng số dư ở trang đầu, nên số dư ngày 4/10 dẫn theo The Nation Thailand.
| Nước | Nguồn đệm | Con số đã công bố | Mốc cần đối chiếu |
|---|---|---|---|
| Thái Lan | Quỹ Nhiên liệu | Âm ròng 98,942 tỷ baht ngày 4/10, tài khoản LPG âm 40,513 tỷ baht | Chưa có quyết định mới về Quỹ đến 13/10 |
| Malaysia | Ngân sách trợ giá theo đối tượng | RON95 trợ giá RM2,68/lít (57%), diesel RM3,17/lít (60%) | Giá không trợ giá xét hằng tuần theo APM |
| Việt Nam | Quỹ bình ổn tạm ứng từ ngân sách và ưu đãi thuế | Kỳ 8/10 trích 200 đồng/lít diesel, không chi quỹ | Ưu đãi thuế đến hết 31/12/2026 |
| Indonesia | Giá trợ giá giữ cố định | Pertalite 10.000 rupiah/lít, Biosolar 6.800 rupiah/lít | Giữ đến hết 2026; giá không trợ giá xét ngày 1 mỗi tháng |
Bốn cách đệm giá nhiên liệu ở bốn nước ASEAN, số liệu công bố từ 1/10 đến 12/10/2026. Nguồn: The Nation Thailand, Bộ Tài chính Malaysia, Bộ Công Thương, Fortune Indonesia
Thái Lan đệm giá bằng một quỹ đang âm, cả phần khí đun nấu
Theo The Nation Thailand ngày 7/10 dẫn Bangkok Biznews, báo cáo tài chính ngày 4/10 của Văn phòng Quỹ Nhiên liệu ghi Quỹ âm ròng 98,942 tỷ baht. Trong đó, tài khoản dầu âm 58,429 tỷ baht, tài khoản khí hóa lỏng LPG âm 40,513 tỷ baht, tức khoảng 41% khoản âm. Phần đệm của Quỹ vì vậy không chỉ nằm ở diesel mà cả ở khí đun nấu.
Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas nêu ba công cụ quản lý giá năng lượng: Quỹ Nhiên liệu, hợp tác của các nhà máy lọc dầu dùng phần lợi nhuận lọc dầu vượt mức để hạ giá, và giảm thuế tiêu thụ đặc biệt với nhiên liệu. Theo ông, Chính phủ chưa dùng biện pháp giảm thuế, vì thu giảm trong khi chi vẫn cao sẽ buộc phải vay bù.
Ông Ekniti cho biết, nếu cần giảm thuế, Chính phủ cân nhắc nhắm vào xăng E20 và diesel B20, loại pha nhiều ethanol và biodiesel, để nông dân Thái Lan được lợi. Ethanol trong E20 làm từ mía và sắn, biodiesel làm từ dầu cọ, nên phương án này nối chính sách giá nhiên liệu với vùng nguyên liệu nông sản.
Nội các Thái Lan ngày 29/9 thông qua kế hoạch quản lý nợ công năm tài khóa 2027 với 1,26 nghìn tỷ baht vay mới; kế hoạch chưa gồm bảo lãnh của Bộ Tài chính cho khoản vay của Quỹ Nhiên liệu. Tính đến chiều 13/10, trang chủ đề Quỹ Nhiên liệu của The Nation Thailand chưa có bài mới sau ngày 7/10, và chúng tôi chưa thấy quyết định nào của Bộ trưởng Năng lượng Akanat Promphan về Quỹ được công bố.
Malaysia trả từ ngân sách, nhưng chỉ cho người đủ điều kiện
Thông cáo Bộ Tài chính Malaysia ngày 7/10 ghi người được hưởng BUDI95 trả RM1,99/lít, so với giá RON95 không trợ giá RM4,67/lít. Chính phủ gánh RM2,68/lít, tương đương 57%.
Với BUDI Diesel, người được hưởng trả RM2,10/lít so với RM5,27/lít không trợ giá. Phần trợ giá là RM3,17/lít, tức 60%.
Mỗi lít diesel vì thế được đệm nhiều hơn mỗi lít RON95 RM0,49. Bên cạnh hai chương trình này, Hệ thống kiểm soát xăng trợ giá (SKPS) giữ RM2,05/lít và Hệ thống kiểm soát diesel trợ giá (SKDS) giữ RM2,15/lít.
Người Malaysia đủ điều kiện mua bằng thẻ MyKad theo hạn mức hằng tháng. Bộ Tài chính kêu gọi người dân dùng nhiên liệu tiết kiệm, lên kế hoạch đi lại hiệu quả hơn và bớt chuyến không cần thiết, để kéo dài nguồn cung và giảm áp lực chi trợ giá.
Việt Nam tích lũy thêm cho Quỹ bình ổn, thuế có mốc rõ đến cuối năm
Ở Việt Nam, phần đệm gồm hai lớp. Lớp thứ nhất là Quỹ bình ổn giá xăng dầu với nguồn tạm ứng từ ngân sách: ngày 27/3, Thủ tướng ban hành Quyết định 483/QĐ-TTg bổ sung dự toán chi ngân sách năm 2026 cho Bộ Công Thương để tạm ứng cho Quỹ. Ngày 3/4, Bộ Công Thương ban hành Thông tư 19/2026/TT-BCT quy định tạm ứng, trích lập Quỹ và hoàn trả tạm ứng ngân sách.
Kỳ điều hành chiều 8/10 đi theo hướng tích lũy. Liên Bộ Công Thương – Tài chính trích lập 200 đồng/lít với dầu điêzen, không trích với xăng sinh học và dầu madút, không chi quỹ cho mặt hàng nào, trong khi giá diesel vẫn giảm, xuống tối đa 29.128 đồng/lít. Như vậy, người mua diesel được giá thấp hơn kỳ trước, còn Quỹ có thêm nguồn cho những kỳ cần bình ổn.
Lớp thứ hai là thuế. Nghị quyết 43/2026/NQ-CP ngày 30/9, hiệu lực từ 1/10 đến hết 31/12/2026, kéo dài thời hạn áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi với xăng, dầu và nguyên liệu sản xuất xăng, dầu. Nghị quyết cũng kéo dài các quy định về thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng với xăng, dầu, nguyên liệu và nhiên liệu bay theo Nghị quyết 19/2026/QH16 đến cùng mốc đó.
Theo Nghị quyết 19/2026/QH16 ngày 12/4, từ 16/4 thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ etanol), dầu điêzen, dầu hỏa, dầu madút và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít. Các mặt hàng này không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế đầu vào. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng thực hiện theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Lợi ích rõ nhất nằm ở thời hạn đã được ấn định. Doanh nghiệp vận tải và nhà máy chạy diesel có mốc ưu đãi thuế rõ đến hết năm để tính chi phí nhiên liệu quý IV, và mốc 31/12 là điểm cần đưa vào kế hoạch chi phí năm sau.
Indonesia giữ giá trợ giá cố định đến hết năm
Theo Fortune Indonesia ngày 12/10, Pertamina Patra Niaga giữ Pertalite ở 10.000 rupiah/lít và Biosolar trợ giá ở 6.800 rupiah/lít, giống nhau trên cả nước, theo chính sách Chính phủ đến hết năm 2026.
Ngoài diện trợ giá, mức chênh rất lớn. Ở vùng Java, gồm Jakarta, Dexlite bán 23.700 rupiah/lít, gấp khoảng 3,5 lần Biosolar; Pertamina Dex 25.200 rupiah/lít và Pertamax 15.950 rupiah/lít.
Giá không trợ giá được xét định kỳ vào ngày 1 mỗi tháng theo công thức của Bộ Năng lượng và Khoáng sản; kỳ 1/10 chưa đổi. Phần đệm ở Indonesia vì vậy nằm ở mức giá Nhà nước giữ cho hai loại nhiên liệu trợ giá, còn các loại khác đi theo công thức.
Phần đệm có địa chỉ, doanh nghiệp ngoài diện trả giá đủ
Ở Malaysia và Indonesia, phần đệm gắn với người hoặc loại nhiên liệu được chỉ định: BUDI95 và BUDI Diesel mua bằng MyKad theo hạn mức, Pertalite và Biosolar là loại trợ giá. Người mua không thuộc diện nào trong các chương trình này trả giá không trợ giá. Khi đối tác ở hai nước báo chi phí nhiên liệu, điểm cần đối chiếu là chuyến hàng dùng nhiên liệu ở mức trợ giá hay không trợ giá.
Ở Thái Lan, phần đệm nằm trong một quỹ đang âm, và đến chiều 13/10 chưa có quyết định mới về Quỹ được công bố. Ở Việt Nam, phần đệm có hai lớp, mỗi lớp có căn cứ văn bản và thời hạn rõ ràng.
Khi lập dự phòng chi phí vận tải cho hợp đồng có chặng ở các nước này, doanh nghiệp Việt Nam có ba mốc để đối chiếu: quyết định của Thái Lan về Quỹ Nhiên liệu, ngày 1/11 khi Indonesia xét lại giá không trợ giá, và ngày 31/12/2026, hạn ưu đãi thuế ở Việt Nam cũng là hạn giữ giá trợ giá ở Indonesia.
Mốc gần nhất là ngày 1/11. Mốc xa nhất, 31/12, cho doanh nghiệp khoảng hai tháng rưỡi để đưa chi phí nhiên liệu theo từng thị trường vào kế hoạch năm 2027.
