Quặng và tinh quặng vonfram là nhóm sản phẩm mà dự thảo mới của Bộ Công Thương hướng tới giữ lại trong nước cho chế biến sâu. Văn bản đã hết góp ý ngày 9/9/2026 nhưng đến ngày 14/9 vẫn chờ thông qua, chưa có hiệu lực.
Ba phụ lục, một định hướng giữ quặng
Cục Công nghiệp soạn thảo hồ sơ này. Hồ sơ chia thành ba phụ lục: Phụ lục I dành cho danh mục do Thủ tướng quyết định, Phụ lục II cho phần phân cấp Bộ trưởng Bộ Công Thương quyết định danh mục và mức độ chế biến, Phụ lục III liệt kê khoáng sản chưa có sản phẩm được phép xuất khẩu. Khoáng sản có nguồn gốc nhập khẩu nằm ngoài phạm vi điều chỉnh. Văn bản dựng trên các quy định tại Nghị định 193/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 21/2026/NĐ-CP, với thủ tục lấy ý kiến theo Nghị định 78/2025/NĐ-CP và Nghị định 187/2025/NĐ-CP.
Định hướng của dự thảo là giữ quặng và tinh quặng vonfram ở lại trong nước cho những công đoạn chế biến sâu hơn. Nhóm hướng tới hạn chế, trong trường hợp văn bản được thông qua theo định hướng hiện tại, gồm quặng và tinh quặng ở công đoạn chế biến thấp.
Tinh quặng Hàn Quốc vào nhà máy trong nước
Ở phía doanh nghiệp, Masan High-Tech Materials công bố quan hệ hợp tác chiến lược với GB Innovation, đơn vị khai thác và phát triển tài nguyên vonfram tại Hàn Quốc, ngày 9/7/2026. Tinh quặng vonfram khai thác tại Hàn Quốc được đưa sang Việt Nam, chế biến thành amoni paratungstat (APT) và các sản phẩm oxide vonfram tại cơ sở tinh luyện của công ty. Phí gia công gắn với một tỷ lệ của chỉ số giá APT do Fastmarkets công bố, kèm cơ chế giá sàn.
Nguồn nguyên liệu mua ngoài giữ vai trò kép: nâng hệ số sử dụng nhà máy tinh luyện và giảm phụ thuộc vào sản lượng của một mỏ. Theo Báo Điện tử Chính phủ, MSR tiếp nhận tinh quặng từ hơn 20 đối tác khai thác trên thế giới bên cạnh nguồn quặng Núi Pháo. GB Innovation đặt mục tiêu khoảng 200.000 tấn quặng nguyên khai mỗi năm và cần năng lực chế biến quy mô lớn.
Nhà máy Masan Tungsten Chemicals đã vận hành hơn 10 năm, công suất khoảng 9.345 tấn mỗi năm. Doanh nghiệp cho biết dự kiến nâng công suất oxide vonfram lên hơn 8.000 tấn WO3 mỗi năm. Mỏ Núi Pháo, nguồn cung vonfram thương mại lớn nhất trong nước, có công suất thiết kế khoảng 3,5 triệu tấn quặng nguyên khai mỗi năm. Khu vực mở rộng Núi Pháo và Núi Chiếm được quy hoạch khoáng sản quốc gia đánh giá có tiềm năng khoảng 115 triệu tấn tài nguyên vonfram đa kim, mức có thể kéo dài hoạt động khai thác và chế biến thêm 20 đến 30 năm tùy các thủ tục cần thiết. Đây là tiềm năng tài nguyên, không phải trữ lượng đã xác nhận.
Nguồn cung toàn cầu tập trung cao độ: Trung Quốc chiếm khoảng 82% sản lượng vonfram thế giới, phần còn lại khoảng 18% thuộc các nhà sản xuất ngoài Trung Quốc. MSR nói chiếm khoảng 21% nguồn cung ngoài Trung Quốc, với hơn 700 triệu USD đầu tư vào hạ tầng khai thác và chế biến. Dòng sản phẩm gồm APT, oxide vonfram vàng và oxide vonfram xanh cho các ứng dụng công nghiệp và công nghệ. Vonfram là nguyên liệu sản xuất vonfram hexafluoride (WF6), tiền chất tạo lớp màng vonfram trong chip logic tiên tiến, DRAM và bộ nhớ 3D NAND.
Sáu tháng đầu năm 2026, MSR ghi nhận lợi nhuận sau thuế trước lợi ích cổ đông thiểu số 2.202 tỷ đồng, đảo chiều từ mức lỗ 216 tỷ đồng cùng kỳ năm trước, tức chênh lệch hơn 2.400 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ ròng trên EBITDA giảm còn 2,1 lần vào cuối quý II. Đây là kết quả của kỳ báo cáo, chưa nói lên diễn biến nửa cuối năm.
Phép thử nằm ở khâu tinh chế
Về phạm vi điều chỉnh, theo doanh nghiệp, các sản phẩm tinh chế của MSR gồm APT và hai loại oxide vonfram nằm ngoài nhóm bị hạn chế trong dự thảo. Đó là quan điểm của doanh nghiệp, không thay cho kết luận của cơ quan quản lý. Mức hưởng lợi thực tế phụ thuộc nội dung cuối cùng của quyết định, phạm vi sản phẩm bị hạn chế và cách triển khai, khi dự thảo mới đi hết giai đoạn góp ý.
Áp lực giữ nguyên liệu trong nước xuất hiện ở cả nhóm khoáng sản khác. Với đất hiếm, Bộ Công Thương đề xuất giai đoạn hiện tại chưa đưa bất kỳ sản phẩm khai thác trong nước nào vào danh mục được phép xuất khẩu, bởi chuỗi giá trị từ khai thác đến phân tách các nguyên tố riêng biệt vẫn chưa ổn định ở quy mô công nghiệp thương mại.
Với doanh nghiệp vật liệu, điểm tựa nằm ở khâu tinh chế. Việc siết quặng và tinh quặng, trong trường hợp được thông qua, làm phần nguyên liệu thô trên thị trường xuất khẩu khan hơn, trong khi năng lực chế biến đặt tại Việt Nam vẫn có thể nhận nguyên liệu nhập khẩu do nhóm này nằm ngoài phạm vi dự thảo. Tác động thực tế tùy thuộc phạm vi sản phẩm trong văn bản cuối cùng và tỷ lệ nguyên liệu mua ngoài trên tổng nguyên liệu của nhà máy trong nước, hơn là con số công suất đã công bố.
Nguồn tham khảo
– Bernama – Masan High-Tech Materials Expands Global Tungsten Business (14/9/2026)
– Masan High-Tech Materials – Masan High-Tech Materials Advances Its Global Strategic Materials Platform Through Partnership with GB Innovation (9/7/2026)
– Báo Điện tử Chính phủ – MSR hợp tác với doanh nghiệp Hàn Quốc, nâng vai trò Việt Nam trong chuỗi cung ứng vonfram toàn cầu (9/7/2026)
– Bộ Công Thương – Lấy ý kiến Hồ sơ dự thảo Quyết định về danh mục và mức độ chế biến của một số khoáng sản chiến lược (28/8-9/9/2026)
– LuatVietnam – Dự thảo Quyết định về Danh mục và Mức độ Chế biến Khoáng sản Chiến lược Xuất khẩu (cập nhật 8/9/2026)
– VietnamFinance – Việt Nam giữ quặng vonfram để chế biến sâu, Masan High-Tech Materials có hưởng lợi kép? (11/9/2026)
