Kể từ ngày 30/7/2026, cánh cửa xuất khẩu nhóm hàng Category 0 — vật liệu, cơ sở và thiết bị hạt nhân — tại Thái Lan đã chính thức khép lại với những doanh nghiệp chưa có giấy phép điện tử. Đây là bước đi cụ thể đầu tiên trong cơ chế cấp phép mới dành cho các mặt hàng lưỡng dụng (Dual-Use Items, DUI) — nhóm hàng hóa vừa có công dụng dân sự vừa có thể phục vụ mục đích quân sự — được Bộ Thương mại Thái Lan (MOC) công bố trên Công báo Hoàng gia ngày 26/6/2026.
Cơ chế cấp phép Dual-Use Items hoạt động ra sao
Quy định mới dựa trên hai văn bản pháp lý: Thông báo về việc xác định DUI là hàng hóa cần giấy phép xuất khẩu/tái xuất khẩu B.E. 2569 (2026), và Thông báo về tiêu chí, quy trình, điều kiện cấp phép xuất khẩu/tái xuất khẩu DUI B.E. 2569 (2026). Cả hai đều căn cứ Luật Kiểm soát Hàng hóa liên quan đến Phổ biến Vũ khí Hủy diệt Hàng loạt B.E. 2562 (2019), nhằm thực thi Nghị quyết 1540 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Theo đó, danh mục DUI của Thái Lan được chia thành 10 nhóm, đánh số từ Category 0 đến Category 9. Category 0 — nhóm duy nhất hiện đang bị bắt buộc xin giấy phép điện tử — bao gồm vật liệu, cơ sở và thiết bị hạt nhân. Các nhóm còn lại bao trùm nhiều lĩnh vực khác nhau, từ điện tử, máy tính, viễn thông và an ninh thông tin, cảm biến và laser, cho đến dẫn đường/điện tử hàng không, hàng hải, và vũ trụ/động cơ đẩy — nhưng hiện chưa nhóm nào trong số này phải xin giấy phép điện tử. Doanh nghiệp đã có thể nộp hồ sơ xin e-License từ 30/6/2026, thông qua hệ thống e-TCWMD của Cục Ngoại thương Thái Lan (DFT). Quyết định cấp phép sẽ căn cứ vào mục đích sử dụng cuối cùng của hàng hóa cũng như hồ sơ lý lịch của tất cả các bên liên quan trong giao dịch. Ngoài giấy phép, doanh nghiệp xuất khẩu còn phải nộp một mẫu thông báo trước khi xuất khẩu/tái xuất khẩu, và một báo cáo trong vòng 30 ngày sau khi hàng đã rời khỏi Thái Lan.
Vì sao đây là tín hiệu đáng chú ý cho chuỗi cung ứng khu vực
Quy định về Category 0 mới chỉ là bước mở đầu; điều doanh nghiệp cần theo dõi là lộ trình phía sau nó. Theo phân tích của KPMG in Thailand trong Tax News Flash số 159 (tháng 7/2026), MOC dự kiến mở rộng cơ chế cấp phép điện tử sang các Category 7-9 (dẫn đường/điện tử hàng không, hàng hải, vũ trụ/động cơ đẩy) trong vài năm tới. Danh mục kiểm soát quốc gia cũng sẽ được rà soát định kỳ ít nhất 5 năm một lần.
Nói cách khác, Category 0 chỉ là điểm khởi đầu, không phải điểm dừng — các doanh nghiệp xuất khẩu những mặt hàng nằm trong 9 nhóm còn lại của danh mục DUI nên xem đây là tín hiệu để chuẩn bị sớm cho lộ trình mở rộng của MOC.
Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý gì
Là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng ASEAN, Thái Lan không phải là thị trường mà doanh nghiệp Việt Nam có thể đứng ngoài quan sát. Với những doanh nghiệp đang có hiện diện sản xuất, đại lý phân phối, hoặc từng trung chuyển hàng hóa qua Thái Lan, quy định mới đặt ra hai việc nên làm sớm: một là rà soát xem sản phẩm hoặc linh kiện liên quan có rơi vào danh mục DUI, đặc biệt là Category 0, hay không; hai là theo dõi sát lộ trình mở rộng sang Category 7-9 mà MOC đã công bố, bởi các nhóm điện tử-viễn thông-cảm biến vốn khá gần với chuỗi cung ứng công nghệ mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang tham gia.
Cần nói rõ, quy định này hiện chỉ bắt buộc với Category 0 — nhóm hàng hóa liên quan trực tiếp đến vật liệu và thiết bị hạt nhân — chứ chưa áp dụng đại trà cho toàn bộ 10 nhóm DUI. Đây cũng là cơ chế kiểm soát riêng của Thái Lan trong khuôn khổ chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt của Liên Hợp Quốc, khác về bản chất và phạm vi so với các quy định kiểm soát xuất khẩu công nghệ bán dẫn mà một số nền kinh tế lớn đang áp dụng, nên không nên gộp chung hai câu chuyện. Với những doanh nghiệp chưa liên quan đến vật liệu hạt nhân hay các nhóm DUI khác, quy định mới chưa tạo ra nghĩa vụ tuân thủ trực tiếp — nhưng vẫn là một chỉ dấu cho thấy Thái Lan đang từng bước xây dựng khung kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ hơn, đáng để những doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng chuỗi cung ứng qua Thái Lan theo dõi trong trung hạn.
