Theo thông cáo nhà đầu tư ngày 16/10, Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) bán ra 413.210 tấn urê xuất khẩu trong ba quý, nhiều hơn 327.800 tấn tiêu thụ trong nước, nhưng riêng tháng 9 nội địa tăng còn xuất khẩu giảm. Cùng lúc, Chính phủ Malaysia đang xét hỗ trợ cho nông dân trồng lúa vì phân bón giao chậm.
Ba nước dùng ba cách khác nhau để giữ phân bón đến tay người trồng: Malaysia giao qua nhà cung ứng do Bộ chỉ định, Indonesia đặt giá bán lẻ tối đa kèm hạn mức, còn Việt Nam để doanh nghiệp tự cân đối giữa nội địa và xuất khẩu. Vì vậy các số liệu dưới đây không so trực tiếp với nhau được. Với doanh nghiệp sản xuất, phân phối phân bón và thương mại nông sản Việt Nam, điều cần đọc kỹ là mỗi thông báo nói gì về nguồn cung, giá và thời điểm.
Chúng tôi đọc các bản tin của Bernama, The Star và Antara, bản tin Mekong ASEAN dẫn thông cáo của PVCFC, bài của The Investor và VietnamPlus. Bản gốc thông cáo PVCFC chưa mở được, nên số chín tháng dưới đây chỉ có nguồn là Mekong ASEAN dẫn lại.
| Nước | Điều đã công bố | Mốc cần xem tiếp |
|---|---|---|
| Malaysia | Phân Baja 3 giao chậm ở vùng MADA; 14/10 Bộ trưởng nói xét hỗ trợ có mục tiêu | Quyết định hỗ trợ và kết quả điều tra của MACC |
| Indonesia | Giá bán lẻ tối đa phân trợ giá thấp hơn tới 20% từ 22/10/2025; phân phối 48,5% hạn mức đến 26/6 | Số phân phối sau 26/6 |
| Việt Nam | PVCFC ba quý: xuất khẩu 413.210 tấn, trong nước 327.800 tấn; tháng 9 nội địa tăng, xuất khẩu giảm | Số liệu tháng 10 của PVCFC, kế hoạch tiêu thụ 50.000 tấn |
Phân bón ở ba nước ASEAN: điều đã công bố và mốc cần xem tiếp (cập nhật đến 18/10/2026). Nguồn: Bernama, Antara, Mekong ASEAN dẫn thông cáo PVCFC
Malaysia: phân giao chậm ở vùng lúa MADA, chính phủ cân nhắc hỗ trợ có mục tiêu
Theo Bernama ngày 2/9, Bộ trưởng Nông nghiệp và An ninh lương thực Mohamad Sabu thông báo giao nốt phần phân Baja 3 còn lại cho nông dân vùng MADA từ 3/9, dự kiến xong trong 10 ngày. Việc chậm ảnh hưởng khoảng 38.000 nông dân trồng 78.117 ha lúa. Ông nói: “Không còn chỗ cho chậm trễ lặp lại khi chuyện này liên quan đến nhu cầu thiết yếu của sản xuất lúa và nguồn thu nhập của nông dân”. Theo The Star ngày 17/9, Ủy ban Chống tham nhũng Malaysia (MACC) đã mở hồ sơ điều tra việc chậm giao sau khiếu nại của Hội Nông dân trồng lúa Malaysia ngày 26/8; chưa có kết luận trong các nguồn đã mở.
Ngày 14/10, trong phiên hỏi đáp tại Hạ viện, ông Sabu nói chính phủ sẽ xét hỗ trợ có mục tiêu cho nông dân bị giảm năng suất vì phân giao chậm, xét từng trường hợp và nếu có ngân sách (Bernama). Ông phát biểu: “Chúng tôi sẽ nghiên cứu, thảo luận về thiệt hại để nếu có kinh phí, hỗ trợ được dành đúng đối tượng chứ không đại trà”. Ông cũng cho biết đã gặp lãnh đạo Cơ quan Phát triển Nông nghiệp Muda (MADA) để hỏi nguyên nhân chậm, rồi đề xuất với Thủ tướng chấm dứt dịch vụ của các nhà cung ứng không hoàn thành nghĩa vụ.
Bản tin không nêu số tấn phân, mức thiệt hại hay nguyên nhân chi tiết. Malaysia xuất hiện trong bài này còn với tư cách thị trường mua: theo Hải quan Việt Nam, nửa đầu năm Malaysia nhập 88.000 tấn phân bón từ Việt Nam, trị giá 49 triệu USD. Việc giao chậm ở vùng MADA không được các nguồn liên hệ với phân bón Việt Nam.
Indonesia giữ giá bán lẻ tối đa thấp hơn tới 20%, nhưng số phân phối mới nhất dừng ở cuối tháng 6
Ngày 8/10, trong thảo luận trực tuyến, Thứ trưởng điều phối lương thực Hanif Faisol Nurofiq cho biết quy định về phân bón trợ giá được gộp từ 145 còn 3, rút gọn dòng cung ứng từ Bộ Nông nghiệp đến Pupuk Indonesia rồi tới nông dân (Antara). Giá bán lẻ tối đa của phân trợ giá giảm tới 20% từ 22/10/2025, áp dụng cho năm loại: urê, NPK, NPK cho ca cao, ZA và phân hữu cơ. Ông nói: “Giá trước đây quanh mức 2.000 rupiah mỗi kg đã được cắt giảm tới 20%”. Đây là số liệu do thứ trưởng nêu, văn bản gốc chưa được mở.
Về lượng, theo Bộ trưởng điều phối lương thực Zulkifli Hasan (Antara ngày 3/7), đến 26/6 Indonesia đã phân phối 4,77 triệu tấn phân trợ giá, bằng 48,5% hạn mức 2026 là 9,84 triệu tấn. Đây là số mới nhất mở được, chưa có số tháng 10. Cùng bản tin, Indonesia đã thỏa thuận xuất khẩu 250.000 tấn phân bón sang Australia trong năm năm, lô đầu 47.250 tấn cập cảng Brisbane ngày 22/6.
PVCFC bán nhiều urê ra ngoài hơn trong nước, nhưng tháng 9 nhịp đã đổi
Theo thông cáo của PVCFC do Mekong ASEAN dẫn lại, tháng 9 công ty tiêu thụ 78.680 tấn urê, tăng 13,1% so với tháng 8. Trong đó nội địa 60.560 tấn, tăng 23,7%; xuất khẩu 18.120 tấn, giảm 12,2%. Lũy kế ba quý, tiêu thụ 741.010 tấn, trong nước 327.800 tấn (66% kế hoạch năm), xuất khẩu 413.210 tấn, bằng 150% kế hoạch, tức vượt 50%. Quy đổi ra, xuất khẩu chiếm khoảng 55,8% tổng urê bán trong chín tháng. Tháng 10, doanh nghiệp đặt kế hoạch sản xuất 63.410 tấn và tiêu thụ 50.000 tấn.
Số tám tháng là một kỳ khác. Theo The Investor ngày 21/9 dẫn số liệu công ty, PVCFC bán 662.330 tấn urê trong tám tháng, gồm 395.090 tấn xuất khẩu và 267.240 tấn trong nước. Nếu tính theo kỳ này, xuất khẩu chiếm khoảng 59,6%, và đã vượt 43,7% mục tiêu xuất khẩu cả năm 275.000 tấn.
Ở tầm ngành, theo Hải quan (VietnamPlus/VNA), nửa đầu năm Việt Nam xuất 1,7 triệu tấn phân bón, thu 933 triệu USD, tăng 52% về lượng và 107% về giá trị. Campuchia là thị trường lớn nhất với hơn 330.000 tấn, tiếp theo là Hàn Quốc gần 149.000 tấn và Philippines 118.000 tấn. Đại diện ngành cho rằng xuất khẩu tăng mạnh do nguồn cung thế giới thắt chặt; giá phân bón trong nước tiếp tục tăng, nhất là urê, DAP, NPK ở miền Nam, miền Bắc khá ổn định.
Mirae Asset ước cầu urê trong nước khoảng 1,8 triệu tấn một năm so với tổng công suất thiết kế bốn nhà máy lớn khoảng 2,6 triệu tấn, tức dư lý thuyết khoảng 0,8 triệu tấn. Cũng theo Mirae Asset, căng thẳng Trung Đông và gián đoạn vận chuyển có thể gây thiếu urê ngắn hạn, vì khoảng 34% giao dịch urê toàn cầu đi qua eo biển Hormuz; ở chiều ngược lại, nguồn cung từ Trung Quốc tăng có thể thu hẹp biên lợi nhuận của nhà sản xuất trong khu vực. Theo số liệu S&P do công ty tổng hợp, giá urê bình quân bốn thị trường tham chiếu nửa đầu năm khoảng 592 USD một tấn, tăng 61,5% so với cùng kỳ.
Với nhà cung ứng Việt Nam, Campuchia, Philippines và Malaysia nằm trong danh sách thị trường mua phân bón của số liệu Hải quan nửa đầu năm. Các thông báo trên không cho biết đơn hàng quý IV hay xu hướng giá urê sắp tới, nên chưa thể suy ra hướng chào hàng cụ thể.
Các mốc kiểm được tiếp theo khá rõ: thông báo hỗ trợ nông dân của Malaysia và kết quả điều tra của MACC; số phân phối của Indonesia sau 26/6; số liệu tháng 10 của PVCFC với kế hoạch tiêu thụ 50.000 tấn.
