Bộ trưởng Tài chính Thái Lan vừa ra lệnh rà soát toàn diện thuế tiêu thụ đặc biệt áp cho ô tô, bao gồm xe chạy xăng, xe hybrid và xe điện. Mục tiêu được nêu rõ: xóa bỏ lợi thế về thuế mà xe nhập khẩu đang hưởng theo các hiệp định thương mại tự do (FTA), và hiệu chỉnh lại cấu trúc thuế suất. Nation Thailand đưa tin ngày 11/8, dẫn nội dung chỉ đạo của bộ trưởng. Đây là bước khởi động chính sách, chưa phải một biểu thuế mới.
Vì sao Thái Lan chọn thời điểm này
Thuế tiêu thụ đặc biệt là công cụ lâu đời của Thái Lan để điều tiết thị trường ô tô: thuế cao hay thấp quyết định trực tiếp giá bán lẻ, từ đó quyết định người mua chọn xe lắp ráp trong nước hay xe nhập. Trung tâm lắp ráp lớn nhất Đông Nam Á này đang đứng trước thế khó kép. Một bên là làn sóng xe điện giá cạnh tranh vào thị trường; bên kia là xe nhập từ các đối tác FTA có thể chịu thuế thấp hơn xe sản xuất nội địa ở cùng phân khúc. Lệnh rà soát vì vậy mang tính cân bằng lại bàn cờ: giữ vai trò cứ điểm lắp ráp, nhưng không để cấu trúc thuế tự tay mở cửa cho hàng nhập. Cần nhắc lại rằng mọi phương án lúc này mới ở cấp nghiên cứu; chưa có thuế suất nào được chốt và chưa có hiệu lực nào được ấn định.
Ai trả giá, ai hưởng lợi nếu thuế đổi chiều
Nhóm chịu tác động trực tiếp là các hãng xe đang lắp ráp tại Thái Lan cùng mạng lưới linh kiện vệ tinh, bởi bất kỳ điều chỉnh nào cũng đi thẳng vào chi phí đầu ra. Với xe nhập khẩu hưởng ưu đãi FTA, việc thu hẹp lợi thế thuế đồng nghĩa giá bán phải tự cạnh tranh bằng chi phí thật thay vì chênh lệch thuế suất. Người tiêu dùng đứng giữa hai lực: giá xe nhập có thể tăng, trong khi xe sản xuất nội địa giữ giá ổn định hơn. Hướng điều chỉnh cụ thể vẫn để ngỏ: giảm ưu đãi thuế của xe điện, tăng thuế xe xăng, hay thiết kế lại toàn bộ dải thuế suất — cả ba kịch bản đều mới là giả định, không phải quyết định. Ở góc độ khu vực, nơi đặt nhà máy lắp ráp và nơi hưởng dòng xe nhập giá tốt sẽ thay đổi theo kết quả rà soát, và các chuỗi cung ứng linh kiện quanh Thái Lan có lý do để theo sát từng phiên họp.
Điểm cần theo dõi trong thời gian tới
Trước hết là kết luận rà soát và lộ trình sửa đổi: bao giờ phương án được trình, và quốc hội Thái Lan cần bao lâu để thông qua nếu phải sửa luật. Kế đến là phản ứng của hiệp hội ô tô và các hãng xe, vốn sẽ vận động theo hướng bảo vệ phân khúc của mình. Một biến số khác là chính sách xe điện: Thái Lan đang theo đuổi mục tiêu chuyển đổi sang xe điện, nên mọi thay đổi thuế phải tự trả lời câu hỏi có làm chậm mục tiêu này hay không. Với doanh nghiệp trong khu vực, trong đó có các nhà cung ứng linh kiện cho thị trường Thái Lan, việc chuẩn bị cho nhiều kịch bản thuế là lựa chọn thận trọng, thay vì chốt kế hoạch theo một biểu thuế còn nằm trên giấy. Cạnh tranh cứ điểm ô tô trong khu vực vốn đã nóng: FDI News từng ghi nhận câu chuyện Indonesia mời Toyota dịch chuyển sản xuất khỏi Thái Lan (xem bài tại đây), nên kết quả rà soát lần này sẽ được các nước láng giềng đọc rất kỹ.
