Thái Lan đang đẩy nhanh kế hoạch một khu công nghiệp tái chế chuyên biệt cho tấm pin mặt trời, pin xe điện và thiết bị điện tử thải bỏ, song song với việc sửa luật để nâng mức phạt đổ thải. Bộ trưởng Công nghiệp Varawut Silpa-archa nêu kế hoạch này ngày 17/10 trên chương trình Talk with Anutin’s Cabinet, theo The Nation Thailand.
Ở giai đoạn này, đây là kế hoạch được bộ trưởng nêu trên truyền hình; việc sửa luật đang tiến hành và địa điểm khu tái chế chưa được nêu. Lý do được ông Varawut đưa ra là lượng tấm pin mặt trời, pin xe điện và rác điện tử thải bỏ dự kiến tăng trong những năm tới.
Tấm pin lắp cách đây một thập kỷ sắp hết tuổi thọ
Theo The Nation Thailand, ông Varawut cho biết tấm pin mặt trời lắp khoảng một thập kỷ trước đang tiến gần cuối tuổi thọ khoảng 15 năm, nên lượng lớn có thể bắt đầu vào dòng chất thải trong một đến hai năm tới. Pin xe điện sẽ tạo thêm thách thức khi đội xe điện trong nước mở rộng.
Khu tái chế dự kiến gom nhà máy tái chế và cơ sở xử lý chất thải nguy hại vào một khu được kiểm soát, có hệ thống xử lý nước thải tập trung và giám sát 24 giờ. Mục đích là để pin, tấm pin mặt trời và rác điện tử không lẫn vào rác thông thường. Pin xe điện không còn dùng cho xe có thể được tân trang để dùng cho hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) trước khi đem tái chế.
Thái Lan cũng tìm thêm đầu tư vào tái chế pin xe điện đã qua sử dụng. Với doanh nghiệp xuất khẩu, ông Varawut cho rằng họ sẽ ngày càng cần năng lượng sạch, hệ thống xử lý chất thải đúng chuẩn và tiêu chuẩn sản xuất xanh hơn để giữ sức cạnh tranh, trong đó có yêu cầu của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU.
Mức phạt phải đắt hơn chi phí xử lý
Phần thứ hai của kế hoạch nằm ở luật. Theo The Nation Thailand, ông Varawut nói một số luật về công nghiệp và chất thải đã có hiệu lực 40-50 năm với mức phạt quá thấp. Theo một số quy định hiện hành, mức phạt tối đa là 200.000 baht, trong khi xử lý chất thải công nghiệp đúng cách có thể tốn vài trăm nghìn baht trở lên.
Trong cùng chương trình, ông Varawut nói, theo The Nation Thailand: “Khi tiền phạt còn rẻ hơn chi phí xử lý đúng cách, nó không răn đe được người vi phạm”.
Bộ Công nghiệp Thái Lan đang sửa Luật Nhà máy và luật về chất thải công nghiệp, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Cục Điều tra Đặc biệt và Hải quan. Bộ muốn nâng mức phạt lên hàng chục triệu baht, tùy nội dung sửa đổi cuối cùng, và mở rộng xử lý sang truy dòng tiền, tịch thu tài sản của chủ doanh nghiệp đổ thải trái phép.
Việt Nam đã giao nhiệm vụ quy định thu hồi pin xe điện
Trong khu vực, Việt Nam cũng đặt việc thu hồi pin xe điện vào lộ trình chuyển dịch năng lượng. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ ngày 20/3/2026, Chỉ thị 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 của Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng và hoàn thiện quy định về quản lý, thu hồi, tái chế pin xe điện và các chất thải liên quan theo thẩm quyền, hoàn thành trong quý III năm 2026. Chỉ thị cũng khuyến khích sử dụng pin lưu trữ (BESS) và điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu.
Với doanh nghiệp xe điện, điện mặt trời và tái chế ở Việt Nam, hai hướng mà Chỉ thị nêu, gồm thu hồi pin xe điện và dùng pin lưu trữ, cũng là hai việc Thái Lan đang đặt vào khu tái chế của mình.
Khoảng 3 giờ 30 sáng 18/10 (giờ Hà Nội), chúng tôi đọc lại bài của The Nation Thailand. Bài không nêu địa điểm, thời hạn hay vốn của khu công nghiệp tái chế, cũng không nêu ngày trình sửa đổi Luật Nhà máy. Tra cứu cùng lúc trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản quy định riêng về thu hồi, tái chế pin xe điện được ban hành theo Chỉ thị 09.
Mốc cần chờ là văn bản quy định về pin xe điện của Việt Nam và địa điểm khu tái chế của Thái Lan. Khi hai mốc này rõ, doanh nghiệp trong chuỗi pin và điện mặt trời sẽ có khung cụ thể để tính phương án thu hồi và tái sử dụng.
