Trong khoảng 1.500 dự án FDI thuộc diện kê khai thuế tối thiểu toàn cầu, chưa đến 200 doanh nghiệp phát sinh nghĩa vụ nộp, theo Phó cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh. Ưu đãi sắp tới sẽ chuyển từ giảm thuế sang hỗ trợ chi phí, gắn với chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.
Ông Minh phát biểu tại tọa đàm chuyên đề “Chính sách thuế đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)” do Cục Thuế (Bộ Tài chính) tổ chức ngày 28/9/2026 tại Hà Nội. Trong khoảng 45.000 dự án FDI, khoảng 1.500 dự án có doanh thu trên 750 triệu euro và có nghĩa vụ kê khai. Đây chủ yếu là các tập đoàn lớn, tập đoàn đa quốc gia.
Nhóm nộp thuế tối thiểu toàn cầu chỉ là phần rất hẹp
Quy đổi ra, 1.500 dự án chiếm khoảng 3,3% tổng số dự án FDI.
Số doanh nghiệp thực nộp thấp hơn nữa: dưới 13% so với nhóm 1.500 dự án và dưới 0,5% so với toàn bộ 45.000 dự án. Một doanh nghiệp có thể có nhiều dự án nên đây là phép so sánh gần đúng.
Với doanh nghiệp trước đây hưởng thuế suất ưu đãi 5%, 10% hoặc được giảm trừ, Việt Nam áp mức thuế suất chung 15% khi thu thuế tối thiểu toàn cầu.
Năm 2025, khoản thu này đạt khoảng 16.500 tỷ đồng, theo VietnamPlus tương đương 635,4 triệu USD. Ông Minh cho biết nguồn thu góp phần phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và thu hồi một phần ưu đãi thuế đã thực hiện trước đây.
Ưu đãi gắn với kết quả chuyển giao công nghệ và đào tạo
Về định hướng, ông Minh cho rằng ưu đãi dựa trên thu nhập không còn phù hợp. Chính sách thu hút FDI sẽ chuyển sang hỗ trợ chi phí: hỗ trợ công nghệ, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực cho công nghiệp và công nghệ cao. Chính phủ cũng sẽ đầu tư hạ tầng công nghiệp để doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái.
Theo ông Minh, ưu đãi tới đây sẽ gắn với sản phẩm đầu ra của doanh nghiệp, cụ thể là công nghệ được chuyển giao và nhân lực được đào tạo, và phải được công khai ngay từ đầu trong giấy phép cấp cho doanh nghiệp. Để làm được việc này cần một cơ sở dữ liệu dùng chung: doanh nghiệp chỉ cần kê khai thông tin và cam kết, còn cơ quan thuế giám sát gián tiếp và hậu kiểm dựa trên kết quả đánh giá.
Nhà cung ứng nội địa nằm trong chuỗi liên kết mà chính sách nhắm tới
Định hướng cũng nhắc tới doanh nghiệp Việt Nam: Chính phủ muốn thúc đẩy họ tham gia chuỗi liên kết với khu vực FDI thông qua đào tạo và hỗ trợ thành lập doanh nghiệp. Phó cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) Nguyễn Anh Tuấn cho biết mục tiêu không chỉ là thu hút thêm bao nhiêu vốn hay dự án, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của dòng vốn, tăng gắn kết giữa khu vực FDI với năng lực nội sinh.
Mức hỗ trợ, ngành được hưởng và thời điểm áp dụng chưa được nêu. Theo định hướng, khi hỗ trợ được triển khai, cam kết công nghệ và đào tạo đi kèm sẽ ghi ngay trong giấy phép.
