Thâm hụt thương mại điện tử tạo sức ép chính sách
Xuất khẩu điện tử của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt 101 tỷ USD, tăng 51% so với cùng kỳ. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu liên quan đến điện tử đạt 161 tỷ USD, tăng 68%, tạo mức thâm hụt khoảng 60 tỷ USD. Cùng giai đoạn, sản lượng điện thoại đạt 90 triệu chiếc và xuất khẩu linh kiện điện thoại đạt khoảng 12 tỷ USD.
Thông báo 481/TB-VPCP: yêu cầu cụ thể với khối FIE
Ngày 14/9/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 481/TB-VPCP, truyền đạt kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc sau cuộc làm việc với Hiệp hội Công nghiệp điện tử Việt Nam và các doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu lớn trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn. Thông báo đề nghị doanh nghiệp điện tử có vốn đầu tư nước ngoài mở rộng danh sách nhà cung cấp Việt Nam, chia sẻ tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình quản lý chất lượng, hỗ trợ đào tạo nhân lực để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị cao hơn.
Bộ Công Thương được giao phối hợp với các nhà nhập khẩu lớn có chênh lệch lớn giữa trị giá nhập khẩu và xuất khẩu để làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu, với thời hạn chậm nhất vào cuối tháng 9/2026. Intel Products Vietnam và Hanyang Digitech Vina nằm trong nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được nêu tên liên quan cuộc họp.
Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp điện tử Việt Nam Nguyễn Văn Đông đề xuất chương trình phát triển nhà cung cấp nội địa ở các mảng mạch in, lắp ráp mạch in, gia công chính xác, dây và đầu nối, mô-đun cảm biến. Thông báo đồng thời giao các bộ rà soát sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên có tiềm năng nội địa hóa; xây dựng chương trình kết nối nhà cung cấp Việt Nam với doanh nghiệp điện tử, bán dẫn trong nước và quốc tế; xem xét ưu đãi thuế cho sản xuất linh kiện trong nước; tăng giám sát hải quan chống gian lận; nghiên cứu chính sách tín dụng cho công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Phép thử cho chuỗi cung ứng nội địa
Bối cảnh thương mại chung cho thấy sức ép của chuỗi cung ứng. Trong 7 tháng đầu năm 2026, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với 104 tỷ USD, còn Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất với 138 tỷ USD. Riêng mảng điện tử, trị giá nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, khiến việc đưa nhà cung cấp trong nước vào danh sách mua hàng của khối doanh nghiệp điện tử ngoại quốc đang hoạt động tại Việt Nam trở thành phép thử đối với hiệu quả điều phối chính sách.
Ở góc độ phân tích, thông báo tạo kênh thể chế để doanh nghiệp mạch in, đầu nối và cảm biến có cơ hội tham gia danh sách nhà cung cấp, tiếp cận cách quản lý chất lượng và tiêu chuẩn linh kiện mà khối FIE điện tử đang áp dụng. Mức độ chuyển dịch sẽ phụ thuộc vào tiến độ kết nối, đào tạo, tín dụng và rà soát chính sách, bởi văn bản hiện dừng ở việc giao nhiệm vụ và nghiên cứu; chưa có chỉ tiêu nội địa hóa hay mức ưu đãi cụ thể nào được nêu như biện pháp đã có hiệu lực.
Nguồn tham khảo
– Vietnam Investment Review (VIR)
– VnEconomy
– Vietnam News
