Giải thích chính sách. Chính sách xe điện Philippines vừa bước sang trang mới: từ trước đến nay, nhà sản xuất ô tô muốn lắp ráp xe tại nước này phải tự tính bài toán thuế và đất, vì không có khung ưu đãi riêng cho dòng xe. Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã ký Sắc lệnh 121, lập Chương trình Khuyến khích Xe điện (EVIS) với các khoản hỗ trợ tài khóa “có thời hạn, có mục tiêu, theo hiệu quả và minh bạch” cho nhà sản xuất xe điện và xe hybrid, xe thương mại cùng nhà sản xuất linh kiện. Văn phòng Truyền thông Tổng thống (PCO) công bố văn bản sắc lệnh ngày 31/7, BusinessWorld liệt kê các mức hỗ trợ cụ thể để doanh nghiệp đối chiếu. Đây là khung ưu đãi xe điện Philippines đầu tiên ở cấp sắc lệnh tổng thống, nên cách đọc của doanh nghiệp không phải là tỷ lệ phần trăm, mà là điều kiện đi kèm từng khoản.
Ai đủ điều kiện nhận ưu đãi của xe điện Philippines
Điểm khác biệt nằm ở bộ tiêu chí đầu vào: EVIS chỉ nhận dự án đầu tư mới với vốn tối thiểu 5 tỷ peso, phải đáp ứng mục tiêu sản lượng và ra mắt mẫu xe sản xuất trong nước trong vòng 3 năm kể từ khi đăng ký, mỗi nhà sản xuất được đăng ký tối đa 2 mẫu xe. Với Doanh nghiệp lắp ráp xe điện đang cân nhắc thị trường này, con số cần tính trước không phải là trần hỗ trợ mà là 3 năm: mốc này quyết định dự án có kịp ra xe và giữ được tư cách hưởng ưu đãi hay không. Mức hỗ trợ tối đa 40% chi phí vốn không tự động đến tay nhà đầu tư, mọi khoản đều bị ràng buộc bởi mốc ra xe 3 năm, mức sản lượng 10.000 xe và trần 60 tỷ peso. Chính sách xe điện Philippines vì thế được đọc ngược từ mốc thời gian chứ không đọc xuôi từ tỷ lệ hỗ trợ.
Cơ cấu hỗ trợ: 40% chi phí vốn và thưởng theo sản lượng
Trên thực tế, quy định này sẽ tác động trước hết đến phần chi phí đầu tư ban đầu. Khoản Hỗ trợ Đầu tư Cố định (FIS) bù tới 40% chi phí vốn cho xe thuần điện gồm dụng cụ, thiết bị và nghiên cứu phát triển; xe hybrid, plug-in hybrid và xe pin nhiên liệu được 30%. Khoản Khuyến khích theo Sản lượng (PVI) trả tối đa 12% giá xuất xưởng, mỗi xe không quá 200.000 peso và chỉ áp dụng khi đạt ít nhất 10.000 xe; cả hai khoản áp dụng tối đa 10 năm. Tổng trần hỗ trợ tài khóa là 60 tỷ peso, mỗi mẫu xe tối đa 15 tỷ peso, chi trả bằng chứng nhận thanh toán thuế. Mọi khoản hỗ trợ của EVIS đều gắn với mốc ra xe 3 năm, mức sản lượng 10.000 xe và trần 60 tỷ peso, nên giá trị thực tế phụ thuộc vào tiến độ dự án hơn là tỷ lệ phần trăm. Với Nhà sản xuất ô tô đang có nhà máy lắp ráp trong nước, FIS là khoản giảm thẳng vào dòng tiền đầu tư, còn PVI là khoản thưởng gắn với từng xe bán ra, nên hai khoản được tính toán trên hai chu kỳ khác nhau.
Phần triển khai còn để ngỏ và cái giá của việc không đạt mục tiêu
Cơ quan thực thi là Bộ Thương mại và Công nghiệp (DTI) qua Ban Đầu tư (BOI), phối hợp với Hội đồng Rà soát Ưu đãi Tài khóa (FIRB). Nhà sản xuất không đạt mục tiêu trong 3 năm có thể bị thu hồi tư cách, phạt hoặc truy thu khoản hỗ trợ—đây là điều khoản mà Nhà sản xuất linh kiện đi theo chuỗi cần đọc kỹ, vì tư cách của khách hàng lắp ráp kéo theo tính chắc chắn của đơn hàng linh kiện. Tín hiệu thị trường đầu tiên đã có: Mitsubishi Motors Philippines công bố đầu tư 7 tỷ peso từ công ty mẹ để tham gia EVIS, sản xuất xe hybrid. Chính sách xe điện Philippines cũng sẽ được kiểm chứng bằng hồ sơ đăng ký đầu tiên và tiến độ ra xe của từng dự án, chứ không phải bằng tỷ lệ hỗ trợ trên giấy. Doanh nghiệp cần theo dõi hướng dẫn chi tiết mà DTI và BOI ban hành sau sắc lệnh, vì đó là nơi quy định mẫu hồ sơ đăng ký và cách xác nhận mục tiêu sản lượng.
