Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. ký Sắc lệnh hành pháp 121, chính thức kích hoạt chương trình ưu đãi tài khóa EVIS trị giá tối đa 60 tỷ peso cho sản xuất xe điện trong nước; Mitsubishi là hãng xe đầu tiên lên tiếng xác nhận khoản đầu tư 7 tỷ peso hưởng ứng chương trình.
Ngày 29/7/2026, Tổng thống Philippines Ferdinand R. Marcos Jr. ký Sắc lệnh hành pháp số 121 (Executive Order No. 121, s. 2026), chính thức thông qua Chương trình Ưu đãi Xe điện (Electric Vehicle Incentive Strategy – EVIS). Đây là gói hỗ trợ tài khóa có tổng trị giá tối đa 60 tỷ peso, dành cho các nhà sản xuất muốn đặt nhà máy lắp ráp xe điện và linh kiện ngay tại Philippines.
Theo thông cáo của Bộ Tài chính Philippines (DOF), chương trình EVIS thực ra đã được Ban Rà soát Ưu đãi Tài khóa (FIRB) thông qua từ tháng 5/2026, việc ký EO 121 chỉ là bước luật hóa chính thức bằng sắc lệnh của Tổng thống. Bộ trưởng Tài chính kiêm Chủ tịch FIRB, ông Frederick D. Go, phát biểu: “EV Incentive Strategy gửi đi tín hiệu rõ ràng rằng Philippines đã sẵn sàng cạnh tranh cho làn sóng đầu tư ô tô thế hệ tiếp theo. Thông qua một hệ thống ưu đãi có mục tiêu và dựa trên hiệu suất, chúng tôi đang khuyến khích các nhà sản xuất xây dựng, đổi mới và phát triển tại Philippines, đồng thời tạo ra việc làm chất lượng cho người Philippines.”
Cơ chế ưu đãi EVIS: ai được tham gia, được hỗ trợ bao nhiêu
Chương trình chỉ chọn tối đa 4 nhà sản xuất, mỗi hãng được đăng ký không quá 2 mẫu xe điện. Điều kiện đầu vào không hề dễ: doanh nghiệp phải rót vốn mới ít nhất 5 tỷ peso, cam kết sản lượng kế hoạch từ 10.000 xe trở lên, và trong vòng 3 năm kể từ ngày đăng ký phải đưa được mẫu xe sản xuất trong nước ra thị trường – dù là tiêu thụ nội địa hay xuất khẩu.
Mức hỗ trợ chia theo loại xe. Xe điện thuần pin (BEV) cùng linh kiện liên quan được hỗ trợ đầu tư cố định (Fixed Investment Support) tương đương 40% chi phí vốn đầu tư; xe hybrid, hybrid sạc điện (PHEV) và xe pin nhiên liệu (FCEV) thấp hơn một chút, ở mức 30%. Ngoài khoản này, doanh nghiệp còn có thể nhận thêm ưu đãi theo sản lượng (Production Volume Incentive) tối đa 12% giá xuất xưởng mỗi xe, nhưng không vượt quá 200.000 peso/xe. Mỗi mẫu xe được chọn có tổng mức hỗ trợ tối đa 15 tỷ peso, nằm trong khuôn khổ ngân sách chung 60 tỷ peso của cả chương trình. Việc giám sát triển khai sẽ do Cơ quan Đầu tư (Board of Investments – BOI) chủ trì, phối hợp cùng một ủy ban liên ngành.
Đến thời điểm EO 121 được công bố, mức 60 tỷ peso vẫn chỉ là trần ngân sách tối đa theo khung chính sách – chưa có khoản tiền nào thực sự được giải ngân cho bất kỳ nhà sản xuất nào, do các hãng xe còn phải hoàn tất thủ tục đăng ký theo những tiêu chí nói trên.
Mitsubishi là hãng đầu tiên hưởng ứng EVIS
Ngay trong ngày EO 121 được công bố, Mitsubishi Motors Philippines Corp. (MMPC) đã hoan nghênh và tái khẳng định kế hoạch đầu tư 7 tỷ peso từ công ty mẹ Mitsubishi Motors Corporation để sản xuất xe hybrid tại Philippines. Theo Manila Times, Chủ tịch MMPC Noriaki Hirakata đã ra tuyên bố xác nhận khoản đầu tư này của công ty mẹ. Tính đến nay, Mitsubishi vẫn là cái tên duy nhất công khai lên tiếng về EVIS, trong khi 3 suất còn lại trong số tối đa 4 nhà sản xuất được chọn vẫn còn bỏ ngỏ.
Cũng theo tờ báo này, Phó Chánh Văn phòng Truyền thông Tổng thống, bà Claire Castro, cho biết mục tiêu của sắc lệnh là “tạo thêm việc làm, thu hút đầu tư mới, củng cố sản xuất nội địa và giảm sự phụ thuộc vào dầu nhập khẩu.” Số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Philippines (CAMPI) mà Manila Times trích dẫn cho thấy đà tăng rõ rệt của thị trường: xe điện chiếm tới 28% tổng doanh số ô tô trong tháng 6/2026, doanh số lũy kế đến cuối tháng 6 tăng 132,7% so với cùng kỳ năm trước.
Vì sao doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi chương trình EVIS
Đối với các doanh nghiệp sản xuất xe điện và linh kiện của Việt Nam, EVIS là tín hiệu đáng chú ý về cách Philippines đang tham gia cuộc đua thu hút dòng vốn lắp ráp và chuỗi cung ứng xe điện trong khu vực ASEAN. Hướng đi này khá tương đồng với cách Thái Lan siết tỷ lệ nội địa hóa linh kiện xe điện qua chính sách của BOI hay Indonesia đã theo đuổi bằng những gói ưu đãi riêng của họ trong vài năm qua. Nếu chương trình EVIS thành công trong việc kéo các hãng xe lớn đặt nhà máy tại Philippines, mô hình xuất khẩu linh kiện xe điện từ Việt Nam sang thị trường này có thể đối mặt với áp lực bị thay thế bằng nguồn cung nội địa hóa. Ở chiều ngược lại, đây cũng có thể mở ra cơ hội cho các nhà cung ứng Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng cấp 2, cấp 3 của những nhà máy mới tại Philippines.
Nguồn tham khảo chính thức: Bộ Tài chính Philippines (DOF); Manila Times
