Nghị định 289/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/10/2026 tại bốn cảng Mỹ Tho, Vĩnh Long, Cần Thơ, Hậu Giang: tàu nhập cảnh làm thủ tục ở cảng đầu tiên, tàu xuất cảnh làm ở cảng cuối cùng. Nghị định cũng đặt hạn nộp hồ sơ chuyển cảng và đưa thủ tục điện tử lên cổng một cửa quốc gia.
Nghị định “Về quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý” do Chính phủ ban hành ngày 21/7/2026 và có hiệu lực sau 72 ngày, từ 1/10/2026. Văn bản điều chỉnh thủ tục kiểm soát, kiểm tra, giám sát và cấp giấy phép đi bờ cho thuyền viên, giấy phép xuống tàu tại các cửa khẩu cảng này. VTV đưa tin từ ngày 22/7, VietnamPlus nhắc lại ngày 29/9 khi thời điểm áp dụng đến gần.
Hãng tàu và đại lý biết trước nơi làm thủ tục ở từng chặng
Theo Điều 4, tàu nhập cảnh làm thủ tục tại cửa khẩu cảng đầu tiên nơi tàu đến. Tàu nước ngoài xuất cảnh làm thủ tục tại cửa khẩu cảng cuối cùng nơi tàu đi, trước khi rời biên giới quốc gia trên biển của Việt Nam; tàu Việt Nam làm tại cảng cuối cùng trước khi rời vùng biển Việt Nam. Tàu quá cảnh làm thủ tục khi vào khu vực biên giới biển Việt Nam.
Trong thời gian quá cảnh, thuyền trưởng quản lý thuyền viên, hành khách, hàng hóa trên tàu, giữ nguyên niêm phong và hồ sơ xuất nhập cảnh. Người xuống tàu, rời tàu hoặc phương tiện cập mạn cần được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cho phép, trừ cán bộ các cơ quan quản lý chuyên ngành tại cảng, hoa tiêu, người làm thủ tục và nhân viên y tế cấp cứu.
Tàu chuyển cảng có hạn nộp hồ sơ và hạn kiểm tra rõ ràng
Tàu đi giữa hai cửa khẩu cảng của Việt Nam làm thủ tục chuyển cảng đi trước khi rời cảng và chuyển cảng đến khi tới cảng mới. Với chuyển cảng đến làm thủ công, người làm thủ tục nộp hồ sơ chậm nhất 2 giờ sau khi tàu đến và neo an toàn tại cầu cảng, hoặc chậm nhất 4 giờ nếu neo ở vị trí khác trong vùng nước cảng. Công an cửa khẩu cảng nơi tàu đến hoàn thành kiểm tra hồ sơ chậm nhất 30 phút, rồi cho phép tàu bốc dỡ hàng hóa và các hoạt động khác theo kế hoạch.
Quy đổi ra, một lần chuyển cảng đến ở cầu cảng có mức trần 2 giờ 30 phút, gồm 2 giờ nộp hồ sơ và 30 phút kiểm tra, nếu hồ sơ được nộp vào phút chót. Đây là mức trần theo quy định, không phải thời gian thực tế, và nghị định không nêu mức rút ngắn so với trước. Suy ra, hãng tàu chạy nối chuyến giữa các cảng có căn cứ để xếp lịch.
Thủ tục điện tử qua cổng một cửa, thủ công khi có sự cố
Theo Điều 5 và Điều 6, thủ tục kiểm soát điện tử áp dụng với tàu Việt Nam nhập cảnh, xuất cảnh, tàu biển Việt Nam chạy tuyến nội địa, và tàu nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, chuyển cảng, thực hiện qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Khi cổng có sự cố, người làm thủ tục chuyển sang cách thủ công. Tàu cá và thuyền viên Việt Nam làm thủ công trước, chuyển sang điện tử khi Công an cửa khẩu cảng và các cơ quan chuyên ngành đáp ứng hạ tầng công nghệ thông tin và yêu cầu quản lý.
Thủ tục điện tử hoàn thành khi người làm thủ tục nhận xác nhận hoàn thành thủ tục kiểm soát điện tử. Với thủ tục thủ công, mốc hoàn thành là khi Công an cửa khẩu cảng kiểm chứng xong bản khai chung, niêm phong hồ sơ chuyển cảng đi hoặc kiểm tra xong hồ sơ chuyển cảng đến; thời hạn và thành phần hồ sơ theo pháp luật về quản lý hoạt động hàng hải.
Bộ Công an chủ trì cùng các bộ, ngành và UBND thành phố Cần Thơ, tỉnh Đồng Tháp, tỉnh Vĩnh Long triển khai các biện pháp tại cửa khẩu cảng, đồng thời chỉ đạo Công an cửa khẩu cảng xây dựng quy chế phối hợp. Mốc gần nhất là ngày 1/10, khi bộ quy tắc này bắt đầu áp dụng.
