Phụ phí nhiên liệu 3,67 sen/kWh đẩy hoá đơn điện Malaysia tăng 12% giữa làn sóng trung tâm dữ liệu

Phụ phí điều chỉnh nhiên liệu tự động (AFA) tháng 9/2026 của Malaysia là 3,67 sen/kWh, đưa hoá đơn điện bình quân tăng khoảng 12% so với mức trước chiến sự Trung Đông. RHB Research nêu con số này trong báo cáo ngày 7/9, được The Edge Malaysia và New Straits Times dẫn lại.

Cơ chế phía sau con số đáng nhìn kỹ hơn. AFA nằm trong khung điều tiết khuyến khích IBR của bán đảo Malaysia, được tính và áp dụng hằng tháng theo biến động giá nhiên liệu, chi phí theo hợp đồng mua điện và hợp đồng dịch vụ, chi phí do năng lượng tái tạo thay thế và các chi phí phát điện khác. Khung IBR giai đoạn 4 có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 đến tháng 12/2027; mức 2,77 sen/kWh của giai đoạn trước chiến sự là hoàn phí người dùng điện nhận được, còn tháng này là phụ phí. Phần lớn biến động đầu vào vì thế chuyển xuống hoá đơn theo từng tháng thay vì nằm im trong giá niêm yết, khiến chi phí điện trở thành biến số ngắn hạn trong bài toán vận hành của doanh nghiệp.

RHB Research kỳ vọng mặt bằng giá điện cao hơn sẽ đẩy nhanh việc lắp đặt điện mặt trời, qua đó có lợi cho các nhà thầu EPCC trong lĩnh vực này.

Sức ép từ phía cầu cũng lớn dần. Ngày 7/8/2026 tại Kuala Lumpur, DayOne Data Centers và TNB Power Generation (TNB GenCo) ký biên bản ghi nhớ để xem xét giải pháp phát điện tại chỗ tối đa 1,5 GW cho trung tâm dữ liệu mới của DayOne tại Selangor, kết hợp hệ thống pin lưu trữ năng lượng. Đây là thoả thuận đang được nghiên cứu: công suất, cấu hình và mô hình triển khai cuối cùng còn phụ thuộc đánh giá khả thi, thoả thuận chính thức và phê duyệt của cơ quan quản lý. DayOne dự kiến tổng vốn đầu tư tại Malaysia vượt 28 tỷ ringgit vào cuối năm nay.

RHB Research ước tính những thoả thuận dạng này có thể nâng lợi nhuận của TNB thêm tới 8%. Trước đó trong năm, TNB đã ký thoả thuận 21 năm theo cơ chế CRESS để cấp điện cho cơ sở của DayOne tại Selangor từ dự án điện mặt trời nổi kết hợp thuỷ điện 595 MWac ở Kenyir, Terengganu.

Kết quả kinh doanh cho thấy dòng điện đang chảy về đâu. Sáu tháng đầu năm, lợi nhuận thường xuyên của TNB tăng 5% so với cùng kỳ nhờ sản lượng bán điện tăng 9%, chủ yếu từ khu vực thương mại gồm bán điện cho trung tâm dữ liệu. Thuế suất thực tế quý 2/2026 giảm còn 28%, ban điều hành giữ mục tiêu 23-24% cho cả năm.

Ở mảng trung tâm dữ liệu, YTL Power International ghi nhận đóng góp 244 triệu ringgit, chiếm 35% lợi nhuận trước thuế trong quý tài khoá gần nhất, nhờ vận hành hết công suất 150 MW hiện có. Doanh nghiệp đang trên đà hoàn thành thêm 200 MW vào tháng 6/2027 và mới mua lô đất 145 acre, tương đương 58,7 ha, tại Sedenak để phát triển thêm 1 GW.

Hai chặng tiếp theo của chuỗi chi phí là nguồn điện xanh và tiến độ đấu nối. Chương trình điện mặt trời quy mô lớn LSS6 đóng hồ sơ dự thầu trong tháng 10/2026, kết quả trúng thầu sớm nhất được công bố nửa đầu 2027. RHB Research ước tính tổng vốn đầu tư của chương trình có thể đạt 13-15 tỷ ringgit, trong đó Solarvest Holdings có thể giành 20-30% thị phần và Samaiden Group 10-15%. Những tỷ lệ đó thuộc phần ước tính của nhà phân tích; kết quả đấu thầu còn nằm ở phía trước.

Ở mảng nguồn điện nền, Uỷ ban Năng lượng Malaysia (Suruhanjaya Tenaga) dự kiến công bố kết quả đấu thầu Nhà máy điện thế hệ mới 2026 (NEWGEN26) trước cuối năm nay. Gói thầu đóng hồi tháng 7 với ít nhất 4 hồ sơ dự thầu, tổng công suất 3,5 GW; các nhà máy điện khí dự kiến vận hành trong giai đoạn 2029-2031.

Khung chính sách dài hạn đặt ra nhiều mốc hơn. Lộ trình chuyển đổi năng lượng quốc gia (NETR) nhắm nâng công suất năng lượng tái tạo lên 70% cơ cấu điện vào năm 2050. Chương trình LSS PETRA 5+ dự kiến bổ sung gần 2 GW, huy động khoảng 6 tỷ ringgit và tạo khoảng 12.000 việc làm khi các dự án vận hành từ năm 2027. Về phía tiết kiệm điện, kế hoạch hiệu quả năng lượng quốc gia giai đoạn 2016-2025 tiết kiệm luỹ kế 60.886 GWh, tương đương khoảng 16,1 tỷ ringgit; kế hoạch 2.0 cùng Luật Hiệu quả và Tiết kiệm Năng lượng 2024 hướng tới giảm 11,6% nhu cầu năng lượng đến năm 2035.

Các mốc này lên bàn đúng lúc ngành điện trở thành câu chuyện kinh tế. Suruhanjaya Tenaga khai mạc hội nghị Energy Regulatory Insights 2026 trong hai ngày 8-9/9 tại Sunway Resort Hotel với chủ đề “Energy Reform, Powering Growth”, quy tụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà đầu tư và tổ chức quốc tế. Bộ trưởng Kinh tế Malaysia Akmal Nasrullah nói cải cách năng lượng đã nằm ở trung tâm chính sách kinh tế, bởi chi phí, độ tin cậy và mức phát thải của năng lượng ngày càng chi phối quyết định đầu tư và sức cạnh tranh công nghiệp.

Bối cảnh vĩ mô củng cố sức nặng đó. Theo Suruhanjaya Tenaga, kinh tế Malaysia tăng 6,0% trong quý 2/2026, với 218,5 tỷ ringgit vốn đầu tư được phê duyệt trong nửa đầu năm, làm dày thêm nhu cầu về nguồn điện ổn định cho sản xuất tiên tiến, bán dẫn, dịch vụ số, trung tâm dữ liệu và logistics. Giám đốc điều hành Suruhanjaya Tenaga, bà Siti Safinah Salleh, nêu sự phát triển của trung tâm dữ liệu điện toán đám mây và AI đang tạo ra những yêu cầu mới về nhu cầu năng lượng, quy hoạch hạ tầng và quản lý. Chủ tịch Uỷ ban Năng lượng, ông Asri Hamidon, nói hệ thống năng lượng phải đáp ứng phần nhu cầu tăng thêm từ công nghiệp, trung tâm dữ liệu và điện khí hoá bằng công suất đủ, hạ tầng mạnh hơn và tín hiệu đầu tư đúng.

Phần còn lại của câu chuyện là ai gánh chi phí. Phụ phí tháng 9/2026 đã nằm trong hoá đơn điện; nhà đầu tư trung tâm dữ liệu có thể đẩy chi phí đó vào giá dịch vụ đám mây, hoặc tự tìm nguồn phát điện tại chỗ và điện mặt trời để khoá giá đầu vào dài hạn. Với doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng khu vực, điều kiện thật nằm ở chi phí điện và tiến độ đấu nối hơn là ở giá niêm yết: hồ sơ LSS6 chốt trong tháng 10/2026, còn NEWGEN26 công bố trước cuối năm nay và điện khí vận hành trong giai đoạn 2029-2031. Khoảng trễ giữa lúc nhu cầu tăng thêm và lúc nguồn mới vào lưới vì thế là biến số mà hợp đồng thuê công suất lẫn kế hoạch sản xuất đều phải tính; cả hai đầu đều còn phụ thuộc những mốc đấu thầu nằm phía trước.