Theo dõi dữ liệu. Báo cáo nửa đầu năm của Tập đoàn Điện lực Lào (EDL) vừa công bố có một con số liên quan trực tiếp đến hóa đơn điện của nhà máy Việt Nam trong các năm tới. Theo KPL, riêng quý I/2026, Việt Nam nhập khẩu 2,92 tỷ kWh từ Lào, tăng 120% so với cùng kỳ, và đã phê duyệt nhập khẩu từ 47 dự án với tổng công suất 8.260MW, cao hơn mục tiêu 5.000MW đến năm 2030 theo PDP8. Theo VnExpress, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu không để thiếu điện tái diễn và tăng mua điện từ Lào và Trung Quốc. Trong cùng kỳ, EDL mua điện 9.089GWh, đạt 106,62% kế hoạch năm, và bán nội địa cộng xuất khẩu 8.246GWh, đạt 102,90%. Dòng điện Lào đang trở thành một phần ngày càng lớn trong cơ cấu nguồn của Việt Nam.
Công suất lắp 5.075MW nhưng chỉ phát tối đa 2.674MW
EDL quản lý 110 nguồn phát nối lưới. Tổng công suất lắp đặt 5.075MW nhưng công suất phát thực tế tối đa chỉ 2.674MW, tức khoảng 52,7%, khoảng cách này một nửa do mùa mưa mùa khô, một nửa do giới hạn lưới. Lưới điện gồm 86 trạm biến áp cao thế với tổng công suất 9.236MVA, hệ thống truyền tải và phân phối dài 76.474 km, phục vụ 1.860.889 hộ, tăng 1,36% so với cuối năm 2025. Với bên mua điện Việt Nam, con số này có nghĩa là sản lượng thủy điện Lào giao được trong mùa khô sẽ thấp hơn đáng kể so với công suất danh nghĩa ghi trên hợp đồng.
Nam Ngum 3 đạt 96,56%: nguồn nhập khẩu lớn tiếp theo
Nhà máy thủy điện Nam Ngum 3 công suất 480MW đang thi công đạt 96,56% tiến độ, dự kiến vận hành thương mại thử nghiệm vào tháng 11/2026 và vận hành thương mại toàn diện năm 2027. Cùng lúc, dự án vành đai 500/230kV Vientiane đạt 92%, đoạn còn lại Xokxaat-Dongphosi đặt mục tiêu hoàn thành cuối năm 2026. Trong tổng 8.260MW từ 47 dự án đã được Việt Nam phê duyệt, Nam Ngum 3 là mắt xích gần nhất có thể giao điện, và tiến độ của nó quyết định bao nhiêu trong số công suất đã phê duyệt thực sự chảy về lưới điện phía Nam.
EDL tự sở hữu ba nhà máy thủy điện chỉ phát 145GWh
Ba nhà máy thủy điện do EDL sở hữu là Nam Ngum 4, Nam Peun 1 và Nam Kab, tổng công suất 279MW, chỉ phát được 145GWh trong nửa đầu năm. So với sản lượng mua điện 9.089GWh, nguồn tự sở hữu chiếm tỷ trọng rất nhỏ, nghĩa là EDL phụ thuộc chủ yếu vào hợp đồng mua điện từ các chủ đầu tư, và mọi biến động của các hợp đồng này đều truyền thẳng sang giá và sản lượng xuất khẩu. Bán nội địa cộng xuất khẩu đạt 102,90% kế hoạch nửa năm cho thấy cầu đang chạy trước cung, đúng vào lúc Việt Nam cần thêm nguồn cho các trung tâm sản xuất.
Nhà máy Việt Nam mua điện nhập khẩu từ Lào cần đọc hợp đồng theo mùa nước, không theo công suất danh nghĩa. Điểm kiểm chứng tiếp theo: thông báo vận hành thương mại thử nghiệm của Nam Ngum 3, báo cáo nửa cuối năm của EDL và số liệu nhập khẩu điện hằng tháng của Việt Nam. Hợp đồng mua điện theo mùa nước là cách doanh nghiệp tránh bị bất ngờ khi công suất thủy điện xuống thấp trong mùa khô.
