Suốt hai tuần qua, giới công nghiệp ô tô Indonesia đồn đoán về việc chuyển sản xuất sang Việt Nam. Đến cuối tháng 6, chính phủ nước này xác nhận: đúng là có chuyện đó thật, dù quy mô nhỏ hơn nhiều so với những gì được lan truyền ban đầu.
Từ bác bỏ đến thừa nhận: chuyển sản xuất sang Việt Nam còn 3-5 dây chuyền
Câu chuyện bắt đầu từ giữa tháng 6, khi có thông tin cho rằng hai nhà máy linh kiện ô tô tại Pasuruan và Mojokerto, tỉnh Đông Java — quen được gọi bằng tên viết tắt PT JAI và PT SAI, đều thuộc chuỗi cung ứng của tập đoàn Nhật Bản Yazaki — có thể chuyển phần lớn sản xuất sang Việt Nam. Phản ứng đầu tiên từ Bộ Công nghiệp Indonesia (Kemenperin) là bác bỏ thẳng thừng. Người phát ngôn Febri Hendri Antoni Arif khẳng định cả hai nhà máy chưa có kế hoạch di dời cơ sở sản xuất từ Indonesia sang Việt Nam và không có việc cắt giảm lao động.
Nhưng đến ngày 28/6, bức tranh đổi khác. Tại một cuộc họp báo, ông Said Iqbal — cố vấn đặc biệt của Tổng thống Indonesia phụ trách lao động và phúc lợi công nhân — xác nhận việc chuyển dịch sản xuất thực sự đã xảy ra, chỉ là ở quy mô nhỏ hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu của tập đoàn mẹ Yazaki tại Nhật Bản. Theo lời ông, kế hoạch gốc là chuyển khoảng 50% dây chuyền sản xuất sang Việt Nam; nhưng sau khi chính phủ Indonesia vào cuộc can thiệp, con số thực tế co lại còn 3-5 dây chuyền, nằm trong kế hoạch kinh doanh vốn dự kiến triển khai đến năm 2030 của tập đoàn.
Phản ứng từ Toyota: Việt Nam hấp dẫn hơn, nhưng Indonesia vẫn lớn nhất ASEAN
Phó Tổng giám đốc Toyota Motor Manufacturing Indonesia (TMMIN), ông Bob Azam, lên tiếng công khai về vụ việc vào ngày 29/6. Ông xác nhận các tập đoàn ô tô đa quốc gia đang đánh giá lại hiệu quả vận hành trong khu vực ASEAN, và thừa nhận Việt Nam ngày càng hấp dẫn nhà đầu tư. Dù vậy, ông cũng nhấn mạnh Indonesia vẫn là thị trường ô tô lớn nhất ASEAN, với doanh số bán trong nước gần một triệu xe mỗi năm và xuất khẩu khoảng 500.000 xe.
Hai nhà máy vẫn hoạt động bình thường
Con số từ Bộ Công nghiệp Indonesia cho thấy đây không phải hai cơ sở nhỏ. Trong quý I/2026, PT SAI sản xuất khoảng 1,2 triệu linh kiện, PT JAI đạt khoảng 1,6 triệu linh kiện. Tổng vốn đầu tư đã thực hiện của hai công ty vượt 19.000 tỷ rupiah, tương đương khoảng 106 triệu USD.
Bộ trưởng Văn phòng Nhà nước Indonesia, ông Prasetyo Hadi, cho biết vào ngày 26/6 rằng kế hoạch di dời tạm thời được hoãn lại.
Tín hiệu gì cho Việt Nam
Đây là một trường hợp cụ thể, có số liệu xác nhận từ cả cơ quan quản lý lẫn lãnh đạo doanh nghiệp lớn tại Indonesia, cho thấy chuỗi cung ứng linh kiện ô tô Nhật Bản đang thực sự dịch chuyển một phần công suất sang Việt Nam — không còn dừng ở tin đồn. Là điểm đến của phần sản xuất được chuyển dịch, các khu công nghiệp, chuỗi cung ứng phụ trợ và nhà cung cấp linh kiện tại Việt Nam có cơ sở để theo dõi xem xu hướng tương tự có tiếp tục xuất hiện ở các tập đoàn khác hay không.
Diễn biến tại Indonesia cũng cho thấy một phản ứng chính sách khá nhanh từ nước sở tại: cố vấn cấp cao của Tổng thống trực tiếp vào cuộc đàm phán để giữ lại phần lớn dây chuyền. Điều này gợi mở rằng cạnh tranh thu hút và giữ chân đầu tư trong chuỗi cung ứng ô tô giữa các nước ASEAN sẽ còn tiếp diễn sát sao, và có thể tác động đến nhịp độ, quy mô của các quyết định đầu tư mới đổ vào Việt Nam thời gian tới. Theo tường thuật của ANTARA News, giới quan sát tại Indonesia xem đây là một hồi chuông cảnh báo về năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư sản xuất tại khu vực.
Độc giả quan tâm các diễn biến chuỗi cung ứng khác trong khu vực có thể theo dõi thêm các tin tức liên quan đến Indonesia trên chuyên mục Indonesia của FDI News.
