Trung Quốc mua ít than hơn, Indonesia chịu ảnh hưởng đầu tiên
Trung Quốc — thị trường xuất khẩu lớn nhất của Indonesia — nhập khẩu khoảng 490 triệu tấn than trong năm 2025, giảm 9,6% so với năm trước; riêng than nhiệt nhập khẩu giảm 11,5%. Là nước xuất khẩu than lớn nhất vào Trung Quốc trong nhiều năm, Indonesia cảm nhận trực tiếp cú giảm cầu này trước bất kỳ đối thủ nào khác. Phản ứng lại, Indonesia đặt mục tiêu sản lượng than năm 2026 ở mức 600 triệu tấn, giảm so với 790 triệu tấn của 2025, dù sản lượng thực tế được dự báo đạt khoảng 700-730 triệu tấn — nghĩa là ngành than vẫn khai thác nhiều hơn mục tiêu chính thức, nhưng tổng nhu cầu từ thị trường lớn nhất lại đang co lại.
Mông Cổ đi vòng qua biển bằng đường bộ
Trong khi Indonesia loay hoay điều chỉnh mục tiêu sản lượng, một đối thủ khác đã âm thầm thay đổi cán cân: giai đoạn 2021-2025, nhập khẩu than của Trung Quốc từ Mông Cổ tăng vọt 441%, đạt 88,96 triệu tấn, thu hẹp khoảng cách với Indonesia từ 27 lần xuống dưới 2 lần vào đầu năm 2026. Đây không phải một cú nhảy vọt ngẫu nhiên trong một năm, mà là kết quả tích lũy của bốn năm liên tục. Lợi thế cốt lõi của Mông Cổ nằm ở than luyện cốc, được vận chuyển qua các tuyến đường bộ xuyên biên giới với chi phí logistics thấp hơn hẳn so với việc chở than bằng tàu biển từ Indonesia — một lợi thế địa lý mà Indonesia không thể sao chép.
Khoảng cách chỉ còn hơn 5 điểm phần trăm
Bước sang nửa đầu năm 2026, khoảng cách này đã thu hẹp rõ rệt, đặt Indonesia vào thế phải theo dõi sát. Thị phần than nhập khẩu từ Indonesia vào Trung Quốc đạt 2,42 tỷ USD, tương đương 49,95% thị phần, giảm 4,30% so với cùng kỳ; thị phần từ Mông Cổ đạt 2,17 tỷ USD, tương đương 44,84% thị phần, tăng vọt 58,31%. Quy đổi ra, khoảng cách thị phần giữa hai nước lúc này chỉ còn hơn 5 điểm phần trăm — một khoảng cách hẹp hơn nhiều so với vị thế áp đảo mà Indonesia từng có. Tháng 4/2026, khoảng cách này thậm chí đã đảo chiều trong ngắn hạn: Mông Cổ vận chuyển 11,33 triệu tấn than qua biên giới trong tháng, vượt qua mức 11,12 triệu tấn của Indonesia, một tín hiệu cho thấy vị thế dẫn đầu của Indonesia không còn là điều mặc định theo từng tháng.
Chờ giá phục hồi hay hành động ngay
Indonesia vẫn giữ vị trí dẫn đầu về thị phần tổng trong nửa đầu 2026, nhưng biên độ dẫn trước đang mỏng dần theo từng quý. Nếu tốc độ tăng trưởng thị phần của Mông Cổ tiếp tục duy trì ở mức trên 50% mỗi năm như đã ghi nhận, khoảng cách hơn 5 điểm phần trăm hiện tại hoàn toàn có thể bị xóa bỏ trong vòng một đến hai năm tới. Vấn đề đặt ra cho ngành than Indonesia không còn là liệu Trung Quốc có mua ít than hơn hay không — điều đó đã xảy ra — mà là liệu có một chiến lược cụ thể nào để giữ khách hàng lớn nhất, hay ngành này chỉ đang chờ đợi một chu kỳ giá than phục hồi để mọi thứ tự nhiên trở lại như cũ.
Nguồn tham khảo
– Petromindo
– TradeInt
