Chín tháng năm 2026, nhà đầu tư nước ngoài đã giải ngân ước 21,07 tỷ USD vào Việt Nam, tăng 12,1% và là mức cao nhất của chín tháng trong 5 năm qua, phần lớn đổ vào nhà máy chế biến, chế tạo. Số liệu được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố tại cuộc họp báo sáng 3/10.
Dòng tiền đã chi ra tập trung rõ vào sản xuất. Công nghiệp chế biến, chế tạo nhận 17,40 tỷ USD, chiếm 82,6% vốn thực hiện; kinh doanh bất động sản đứng thứ hai với 1,59 tỷ USD; sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước đạt 723,4 triệu USD.
So với cùng kỳ năm 2025, khi vốn thực hiện vào khoảng 18,8 tỷ USD, năm nay vốn thực hiện nhiều hơn khoảng 2,3 tỷ USD. Đây là tiền đã thực sự chi ra cho dự án, khác với con số cam kết trên giấy phép.
Vốn đăng ký tăng nhanh hơn nhiều so với vốn giải ngân
Tính đến 30/9, tổng vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ, theo báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính được Cục Thống kê tổng hợp. Tốc độ này vượt xa mức tăng 12,1% của vốn thực hiện. Hai con số đo hai dòng tiền khác nhau, vì vốn thực hiện năm nay còn gồm tiền của các dự án được cấp phép từ những năm trước.
Phần lớn nhất là vốn cấp mới: 3.108 dự án với 29,24 tỷ USD. Số dự án tăng 6,2%, còn số vốn gấp 2,4 lần cùng kỳ. Số dự án chỉ nhích nhẹ trong khi vốn tăng mạnh, tức quy mô bình quân của mỗi dự án mới lớn hơn hẳn năm trước.
Phần thứ hai đến từ các dự án đã được cấp phép từ những năm trước. Có 948 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn, thêm 14,15 tỷ USD, tăng 25,1%.
Phần thứ ba là 2.335 lượt góp vốn, mua cổ phần, trị giá 6,97 tỷ USD, tăng 44%. Đây là phần cần tách kỹ nhất.
Trong khoản này, 725 lượt làm tăng vốn điều lệ doanh nghiệp, trị giá 2,64 tỷ USD. 1.610 lượt còn lại là nhà đầu tư nước ngoài mua lại cổ phần trong nước mà không làm tăng vốn điều lệ, trị giá 4,33 tỷ USD.
Khoản mua lại cổ phần này tương đương khoảng 8,6% tổng vốn đăng ký. Khoản này chuyển quyền sở hữu cổ phần, không bổ sung vốn cho doanh nghiệp, nên không trực tiếp tạo thêm nhà xưởng hay dây chuyền.
Chế tạo chiếm một nửa vốn đăng ký nhưng hơn bốn phần năm vốn giải ngân
Xét riêng vốn cấp mới, chế biến, chế tạo nhận 13,38 tỷ USD, chiếm 45,8%. Vận tải kho bãi đứng sau với 5,14 tỷ USD.
Tính cả vốn cấp mới và vốn điều chỉnh, chế biến, chế tạo đạt 21,82 tỷ USD, chiếm 50,3%, còn sản xuất kinh doanh bất động sản đạt 6,94 tỷ USD. Trong khi đó, ngành chế tạo giữ tới 82,6% vốn thực hiện. Tiền đã giải ngân vẫn chủ yếu đi vào nhà máy, còn phần đăng ký mới trải rộng hơn sang kho bãi và bất động sản.
Trong 79 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án cấp mới, Singapore dẫn đầu với 9,26 tỷ USD, chiếm 31,7% vốn cấp mới. Hàn Quốc theo sau với 5,70 tỷ USD.
Tiếp theo là Luxembourg với 4,99 tỷ USD, Hồng Công (Trung Quốc) 3,01 tỷ USD, Trung Quốc 2,27 tỷ USD và Nhật Bản 1,56 tỷ USD. Đó là vốn cam kết cho dự án mới của từng nước.
Máy móc nhập về, hàng xuất đi qua cùng một khu vực
Cũng trong báo cáo quý III, nhập khẩu hàng hóa của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chín tháng đạt 335,55 tỷ USD, tăng 42,0%, trong khi khu vực trong nước tăng 23,5%.
Nhóm máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 58,3% kim ngạch nhập khẩu cả nước. Ở đầu ra, xuất khẩu của khu vực FDI, kể cả dầu thô, đạt 350,41 tỷ USD, bằng 80,7% tổng xuất khẩu.
Chuỗi đi theo một trình tự: nhà đầu tư rót vốn vào dự án mới hoặc tăng vốn, dự án dựng nhà xưởng và nhập máy móc, linh kiện, rồi nhà máy lắp ráp hàng xuất khẩu. Báo cáo không tách phần máy móc nhập cho dự án mới, nên đà tăng nhập khẩu và đà tăng vốn chỉ đặt cạnh nhau.
Trong phần định hướng tại họp báo, Cục Thống kê nêu giải pháp thu hút có chọn lọc các dự án đầu tư, ưu tiên công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, đồng thời nâng cao liên kết giữa khu vực đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước. Khi khu vực này nắm phần lớn kim ngạch xuất khẩu, mỗi bước liên kết như vậy có thể mở thêm chỗ cho nhà cung cấp trong nước ở khâu linh kiện, vật tư và dịch vụ cho nhà máy.
Vốn thực hiện mới chỉ được tách theo ngành
Khoảng 2 giờ 10 sáng 5/10 (giờ Hà Nội), chúng tôi mở báo cáo quý III của Cục Thống kê cùng bài của Báo Tin tức và VOV. Vốn thực hiện chỉ được tách theo ngành; các trang này không tách theo nước đầu tư, theo địa phương hay theo khu công nghiệp, và không nêu bao nhiêu dự án mới nằm trong khu công nghiệp.
Mốc kế tiếp là báo cáo quý IV. Khi phần vốn cấp mới gấp 2,4 lần cùng kỳ bắt đầu chuyển thành móng, khung và dây chuyền, con số vốn thực hiện sẽ cho thấy tốc độ giải ngân có bắt kịp nhịp đăng ký hay không.
