Nhà nhập khẩu Trung Quốc đang chuyển sang gạo thơm Campuchia khi khoảng cách giá với gạo Hom Mali của Thái Lan nới rộng lên khoảng 330 USD/tấn. Theo The Nation ngày 12/10, Thái Lan chỉ xuất 16.000 tấn Hom Mali sang Trung Quốc trong 8 tháng đầu năm 2026, trong khi trước đây mỗi năm lên tới hàng trăm nghìn tấn.
Con số này do ông Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, đưa ra khi trả lời báo Thansettakij, và được The Nation dẫn lại. Theo ông, nhà cung cấp Campuchia đang mở rộng hiện diện ở thị trường này.
Khoảng cách giá nới gấp nhiều lần
Theo The Nation, gạo Hom Mali Thái hiện khoảng 1.150 USD/tấn trên thị trường quốc tế, còn gạo thơm Campuchia khoảng 820 USD/tấn.
Mức chênh khoảng 330 USD/tấn đã nới rộng mạnh so với mức 50–70 USD trước đây, tức gấp chừng năm đến sáu lần. Gạo thơm Campuchia, trong đó có giống Phka Rumduol, đang hưởng lợi từ chênh lệch này.
Ông Chookiat giải thích rằng giá thấp hơn cho nhà nhập khẩu Trung Quốc biên lợi nhuận rộng hơn, nên họ chuyển nhà cung cấp dù gạo Hom Mali Thái có uy tín và hiện diện lâu năm.
Lúa thơm Campuchia tìm đường bán thẳng
Từ vùng nguyên liệu, dòng lúa cũng đổi hướng. Theo ông Chookiat, trước khi biên giới đóng, khoảng 400.000–500.000 tấn lúa thơm Campuchia mỗi năm sang Thái Lan để xay xát và phối trộn với gạo thơm Thái. Kiểm soát biên giới chặt hơn đã hạn chế dòng này, khiến Campuchia tồn kho và chịu sức ép bán trực tiếp ra thị trường nước ngoài.
Thị trường Mỹ là phép thử kế tiếp
Rủi ro kế tiếp nằm ở Mỹ. Theo ông Chookiat, Mỹ nhập khoảng 800.000 tấn gạo Thái mỗi năm, trong đó 600.000–650.000 tấn là Hom Mali, còn gạo thơm Campuchia mới vào Mỹ ở mức hạn chế.
Ông nói với Thansettakij: “Nếu biên giới Thái Lan – Campuchia tiếp tục đóng và người mua Mỹ bắt đầu dùng thử gạo thơm Campuchia rẻ hơn nhiều rồi thấy chất lượng chấp nhận được, điều đó có thể ảnh hưởng tới thị trường gạo Hom Mali Thái trong tương lai.” Cũng theo The Nation, giống gạo thơm Sallah do Cơ quan Nghiên cứu Nông nghiệp Mỹ (ARS) phát triển cùng Đại học Arkansas đang được chuẩn bị để tới tay người trồng Mỹ vào năm 2027.
Gạo Việt sang Trung Quốc ở phân khúc khác
Với Việt Nam, Trung Quốc đã trở thành thị trường gạo lớn thứ hai. Theo Viet Nam News dẫn Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung Quốc nhập hơn 1 triệu tấn gạo Việt Nam, trị giá gần 505 triệu USD trong 8 tháng đầu năm 2026. Bộ ghi nhận nhu cầu gạo tấm từ Trung Quốc tăng mạnh, chủ yếu làm thức ăn chăn nuôi.
Tính bình quân, giá trị xuất khẩu dưới 505 USD/tấn. Đây là giá trị xuất khẩu bình quân của cả lô hàng, khác với giá chào quốc tế của Hom Mali hay gạo thơm Campuchia, nhưng vẫn cho thấy gạo Việt sang Trung Quốc chủ yếu nằm ở phân khúc thấp hơn nhiều so với hai loại gạo thơm này.
Rạng sáng 13/10, chúng tôi đọc lại bài của The Nation và Viet Nam News: lượng và giá riêng của gạo thơm Việt Nam xuất sang Trung Quốc trong 8 tháng không được nêu.
Cơ hội cho nhà xuất khẩu gạo thơm Việt Nam nằm ở phép so sánh cụ thể: đặt giá chào của mình cạnh mức khoảng 820 USD/tấn của gạo thơm Campuchia và 1.150 USD/tấn của Hom Mali, khi người mua Trung Quốc đang chọn nhà cung cấp theo biên lợi nhuận.
