Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BOI) ngày 24/07/2026 phát hành thông cáo số 118/2569, do Tổng thư ký Narit Therdsteerasukdi đứng tên, để trả lời làn sóng phản ứng công khai từ giới sản xuất linh kiện ô tô Thái Lan. Nội dung phản ứng: cơ quan xúc tiến đầu tư chỉ ưu đãi vốn ngoại, doanh nghiệp linh kiện nội địa không xin được ưu đãi.
Đây là thông cáo giải thích chính sách, không phải công bố chính sách mới. Hai ngưỡng được nhắc tới — 20% và 40–45% — là điều kiện của những biện pháp đang có hiệu lực, không phải mức mới ban hành hay mức vừa được nâng lên.
BOI trả lời: xét chất lượng dự án, không xét quốc tịch dòng vốn
Theo thông cáo số 118/2569 của BOI, nguyên tắc quan trọng của cơ quan này là xem xét chất lượng và lợi ích của dự án đầu tư, chứ không chọn ưu đãi theo quốc tịch hay nước xuất xứ của dòng vốn. BOI nói hiểu rõ tình thế của nhà sản xuất linh kiện ô tô Thái Lan: đơn hàng giảm, thanh khoản hạn chế, chi phí chuyển đổi công nghệ và dây chuyền quá cao. Cơ quan này cho biết đã nới điều kiện và tăng ưu đãi riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của Thái Lan.
Thông cáo dẫn tên chín nhà sản xuất linh kiện Thái Lan đã nhận ưu đãi: Thai Summit, Aapico Hitech, Somboon Group, Fortune Parts Industry, Thai Rung Union Car, Sammitr Auto Parts, P.C.S. Machine Group, Thai Steel Cable và Panus Assembly. Đây là ví dụ về các doanh nghiệp đã được cấp ưu đãi từ trước, không phải danh sách phê duyệt mới trong đợt này.
Ngưỡng nội địa hóa 40–45%: điều kiện đổi lấy ưu đãi xe điện
Trong bốn cơ chế được liệt kê, cơ chế có sức nặng lớn nhất với chuỗi cung ứng khu vực là biện pháp Local Content. Nguyên văn: nhà sản xuất xe điện và linh kiện tăng mua nguyên vật liệu và linh kiện sản xuất trong nước Thái Lan không thấp hơn 40–45% sẽ được hưởng ưu đãi bổ sung.
Đọc từ phía Việt Nam, đó là một hàng rào chi phí chứ không phải một cánh cửa. Nhà lắp ráp và nhà cung cấp cấp một đặt tại Thái Lan muốn giữ phần ưu đãi bổ sung sẽ có động cơ dịch chuyển đơn hàng từ nhập khẩu sang mua trong nước. Doanh nghiệp linh kiện Việt Nam bán vào các nhà máy lắp ráp bên đó nằm ở phía “nhập khẩu” của phép tính này.
Ngưỡng 20%: sàn cho phần vốn phải chia khi lập liên doanh
Cơ chế thứ hai là biện pháp ưu đãi cho liên doanh Thái – nước ngoài, với điều kiện pháp nhân Thái Lan nắm giữ không dưới 20% cổ phần. Cần giới hạn đúng phạm vi: ngưỡng này áp cho nhóm ưu đãi liên doanh, không phải quy tắc chung cho mọi dự án xin ưu đãi của BOI, và cũng không có nghĩa nhà đầu tư nước ngoài lập nhà máy linh kiện tại Thái Lan buộc phải nhường 20% cổ phần.
Với doanh nghiệp Việt Nam cân nhắc đi vào ngành linh kiện Thái Lan bằng đường liên doanh, 20% là con số phải đưa vào bảng tính ngay từ đầu, vì nó xác lập sàn cho phần vốn phải chia với đối tác sở tại.
Nhà máy cũ không cần lập pháp nhân mới
Cơ chế thứ nhất trong danh sách của BOI đáng chú ý ở chỗ nó rẻ: nhà máy hiện hữu có thể xin ưu đãi nâng cấp hiệu suất và chuyển đổi công nghệ mà không phải lập công ty mới hay nhà máy mới. Phạm vi gồm thay máy móc, tự động hóa và robot, số hóa, tiết kiệm năng lượng, và chuyển hướng sản xuất sang linh kiện xe điện, linh kiện hàng không, linh kiện robot và thiết bị y tế.
Bốn hướng chuyển đổi được nêu tên đó cũng là bốn nhóm ngành mà Việt Nam đang muốn đón. Khi nhà nước bên kia chia sẻ chi phí nâng cấp cho lớp nhà cung cấp cấp hai và cấp ba đã có sẵn, cấu trúc chi phí tương đối của các nhà máy cùng hạng ở Việt Nam thay đổi theo — không phải vì phía Việt Nam đắt lên, mà vì đối thủ được trợ lực.
Cơ chế thứ tư là kênh thị trường: BOI đưa nhà cung cấp Thái Lan vào Danh sách nhà cung cấp được phê duyệt (Approved Vendor List) của các tập đoàn quốc tế thông qua SUBCON Thailand, Sourcing Day và Supplier Day.
Câu kết của BOI: bổ sung chứ không thay thế
Theo trang tin của Trung tâm dịch vụ đầu tư một cửa OSOS, cơ quan này khẳng định nhà máy cũ hoàn toàn có thể xin ưu đãi để nâng cấp hiệu suất và chuyển đổi công nghệ. Thông cáo cho biết BOI cùng Cục Thuế tiêu thụ đặc biệt và Bộ Công nghiệp Thái Lan đặt ra các điều kiện, với mục tiêu để đầu tư mới vào làm mạnh thêm nền sản xuất sẵn có, chứ không vào thay thế doanh nghiệp Thái Lan.
Câu đó là tuyên bố chính sách rõ nhất trong toàn bộ thông cáo, và nó không chỉ nói với nhà đầu tư ngoại đang cân nhắc Thái Lan. Nó cũng nói với các chuỗi cung ứng lân cận rằng phần giá trị gia tăng bên trong biên giới Thái Lan sẽ được bảo vệ bằng chính điều kiện ưu đãi.
Thông cáo không nêu số tiền, số hồ sơ hay số doanh nghiệp chịu ảnh hưởng, cũng không nêu thời hạn áp dụng của các biện pháp — nên mọi ước lượng quy mô lúc này đều là suy đoán. Về bối cảnh xúc tiến đầu tư nửa đầu năm của Thái Lan, có thể tham chiếu bản tin kết quả xúc tiến đầu tư của BOI nửa đầu 2026.
