Điện RDF Rayong nhận nhiên liệu từ hệ thống xử lý 500 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày và có công suất lắp đặt 9,8 MW. Con số đầu vào đã rõ, nhưng lượng nhiên liệu thu hồi và điện thực giao lên lưới vẫn chưa được công bố.
GPSC cho biết Bộ trưởng Năng lượng Thái Lan Akanat Promphan đến Trung tâm Quản lý chất thải tổng hợp Rayong ngày 28/8. Chuyến đi nhằm kiểm tra hệ thống xử lý rác và tiến độ sản xuất RDF của chính quyền tỉnh. Cơ sở RDF và nhà máy điện đã được dùng làm điểm tham quan học tập; đây không phải lễ đưa nhà máy mới vào vận hành.
Cũng theo GPSC, rác đô thị được đưa qua khâu phân loại trước khi thành RDF, rồi nhiên liệu mới chuyển sang nhà máy điện. Mức 500 tấn mỗi ngày là quy mô rác được quản lý ở đầu dây chuyền. Nguồn không công bố tỷ lệ thu hồi RDF hoặc khối lượng thực đưa vào lò.
Hồ sơ thiết bị cho thấy hai công đoạn dùng hai thước đo khác nhau. Kanadevia, khi nhận đơn hàng năm 2019, ghi một lò đốt có năng lực xử lý thiết kế 300 tấn mỗi ngày và công suất phát 9,8 MW. Mức 500 tấn nằm ở cửa phân loại; 300 tấn nằm ở thiết kế của lò đốt.
Hồ sơ GPSC nộp qua cơ quan chứng khoán Thái Lan ghi nhà máy đã vận hành thương mại từ năm 2021, PEA là bên mua điện và công suất thuộc phần đang vận hành. Vì vậy, cuộc kiểm tra tháng 8/2026 không tạo thêm 9,8 MW công suất mới. Nó chỉ mở lại câu hỏi về hiệu quả của năng lực đã có.
Rác vào 500 tấn, lò thiết kế 300 tấn
Chênh lệch không tự động có nghĩa 200 tấn bị bỏ lại. Rác đầu vào còn phải loại vật liệu tái chế, tạp chất và phần không phù hợp trước khi đưa sang công đoạn nhiên liệu. Nhưng nếu không có tỷ lệ thu hồi RDF, người đọc không thể biết bao nhiêu tấn đầu vào thực sự trở thành nhiên liệu đạt chuẩn.
Ở đây, độ ẩm và nhiệt trị quyết định nhiều hơn biển công suất. RDF ẩm hoặc lẫn tạp chất có thể làm tăng nhu cầu tiền xử lý, giảm hiệu suất đốt và kéo thêm thời gian dừng máy. Khi đó, chi phí không biến mất. Nó chỉ chuyển từ bãi chôn lấp sang phân loại, sấy, bảo trì và xử lý phần dư.
Điện RDF Rayong 9,8 MW không phải điện phát đều
GPSC ước tính mô hình giúp giảm khoảng 60.000 tấn CO2 tương đương mỗi năm. Đây là ước tính do doanh nghiệp công bố; tài liệu ngày 4/9 không kèm sản lượng điện thực tế, hệ số khả dụng hoặc kết quả kiểm toán phát thải. Không có những số đó, 9,8 MW chỉ cho biết quy mô thiết kế của nhà máy.
Đường truyền thực tế phải đi đủ bốn bước: địa phương gom rác, nhà máy phân loại thu hồi RDF, lò đốt chuyển nhiệt thành điện, rồi điện mới được bán lên lưới. Nếu một mắt xích hụt nhịp, con số đầu vào cao chưa chắc tạo ra sản lượng điện tương ứng. Có thể đối chiếu với một dự án điện rác tại Philippines, nơi năng lực trên giấy cũng phải chờ dữ liệu vận hành.
Phép thử nằm ở ba số chưa công bố
Rayong đã có nhà máy, PEA là bên mua điện và địa phương có nguồn rác đô thị. Phần còn thiếu là tỷ lệ thu hồi nhiên liệu, số tấn thực đưa vào lò và lượng điện ròng giao cho bên mua. Ba biến số này mới nối được mục tiêu xử lý rác với doanh thu điện và chi phí vận hành.
Mô hình chỉ có thể nhân rộng khi địa phương khác nhìn thấy cùng một phép tính, không chỉ cùng một chuyến tham quan. Nếu kỳ công bố tới vẫn chưa có tỷ lệ RDF thu hồi và điện thực phát, 500 tấn rác mỗi ngày đang tạo thêm năng lượng hay chỉ chuyển chi phí xử lý sang một công đoạn khác?
