Thông báo đăng Công báo Liên bang kèm hành động cuối cùng của cuộc điều tra theo Mục 301 mà Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố ngày 23/07/2026 có một điều khoản dành riêng cho hàng dệt may: USTR sẽ thiết lập hạn ngạch thuế quan (TRQ) cho bốn nền kinh tế — Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia — với thời hạn ban đầu 3 năm.
Việt Nam không nằm trong danh sách bốn nước có TRQ này, và cũng không nằm trong danh sách các nền kinh tế chịu mức thuế 10%.
Đó là câu quan trọng nhất của bản tin này với ngành may mặc Việt Nam, và cần đọc đúng phạm vi: đây là thông tin về việc ai có tên trong danh sách, không phải thông tin về mức thuế áp cho Việt Nam.
TRQ được cấu trúc theo lượng nguyên liệu mua từ Mỹ
Theo thông báo Công báo Liên bang của USTR, TRQ sẽ được cấu trúc để cho phép một khối lượng nhất định các mặt hàng dệt may cụ thể vào Mỹ mà không chịu thuế Mục 301, và khối lượng đó dựa trên lượng nguyên liệu Mỹ mà nền kinh tế đó nhập khẩu. Mục đích được nêu là khuyến khích bốn nền kinh tế này nhập khẩu hàng dệt của Mỹ, trong đó có bông.
Đây là điểm thay đổi luật chơi, và nó không nằm ở con số thuế. Nguồn gốc nguyên liệu đầu vào bị buộc trực tiếp vào đối xử thuế quan ở đầu ra. Với một nhà máy may, việc mua bông và vải từ đâu lâu nay là bài toán giá, thời gian giao hàng và chất lượng. Trong cơ chế TRQ này, với bốn nước được nêu tên, nó trở thành một cấu phần của chi phí thuế.
Cần nói rõ giới hạn: TRQ chưa được thiết lập. Nguyên văn dùng cách diễn đạt “ngay khi Đại diện Thương mại xác định là khả thi” — chưa có ngày hiệu lực, chưa có khối lượng hạn ngạch, chưa có danh mục mặt hàng. Viết rằng hàng dệt may Malaysia đã được hưởng hạn ngạch miễn thuế là sai.
Trước khi TRQ hình thành, mức thuế đang áp vẫn chạy
Cũng theo thông báo, cho tới khi Đại diện Thương mại thiết lập xong TRQ, các mặt hàng dệt may cụ thể nhập khẩu từ những nền kinh tế này vẫn chịu mức thuế Mục 301 đang áp dụng, với Malaysia là 10%.
Nói cách khác, TRQ là cơ chế đã định hướng nhưng chưa định tham số. Trong khoảng thời gian ở giữa, chi phí thực tế của lô hàng vẫn tính theo mức hiện hành, còn phần “miễn thuế theo hạn ngạch” chỉ tồn tại trên văn bản.
Với người soạn hợp đồng, đó là lý do để đưa TRQ vào điều khoản điều chỉnh giá thay vì đưa vào dự báo doanh thu. Một cơ chế có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào trong vòng ba năm, không kèm ngày, sẽ tác động tới giá chào của đối thủ trước khi tác động tới bảng giá của chính mình.
Phạm vi miễn trừ của Malaysia được xác định bằng phụ lục
Thông báo xác định phạm vi miễn trừ áp dụng cho Malaysia là Phụ lục I cùng Phần A và Phần E của Phụ lục II. Danh mục mặt hàng cụ thể trong các phụ lục này chưa được đối chiếu từng dòng, nên không thể khẳng định một sản phẩm cụ thể nào được miễn hay không được miễn.
Điều chắc chắn là phạm vi miễn trừ được xác định bằng phụ lục chứ không bằng mô tả ngành. Với người làm xuất khẩu, hệ quả thực hành rất rõ: câu hỏi đúng luôn là mã hàng nằm ở phụ lục nào, không phải sản phẩm thuộc ngành nào.
Cửa sổ bốn ngày cho hàng đang trên đường
Chi tiết cuối cùng là chi tiết có hạn dùng ngắn nhất. Mức thuế bổ sung áp dụng với hàng được khai báo tiêu thụ từ 0 giờ 01 phút ngày 24/07/2026 giờ miền Đông nước Mỹ trở đi. Hàng đã lên tàu và đang trên chặng vận chuyển cuối trước thời điểm đó, nếu hoàn tất khai báo trước 0 giờ 01 phút ngày 28/07/2026 giờ miền Đông, thì không bị áp thuế.
Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia trong tuyên bố ngày 24/07/2026 cũng xác nhận mốc hiệu lực 0 giờ 01 phút ngày 24/07/2026 theo giờ Mỹ.
Bốn ngày đó là ranh giới chi phí thật cho những container đã rời cảng trong quý này. Với doanh nghiệp Việt Nam nhận gia công cho khách hàng có nhiều nguồn cung trong khu vực, đây là loại chi tiết quyết định lô hàng nào còn lãi và lô nào không.
Ba mốc đáng đặt vào lịch theo dõi
Cơ chế TRQ đang ở một trạng thái hiếm gặp: hướng đã rõ, tham số chưa có, thời hạn đã bắt đầu đếm. Ba mốc đáng theo dõi là thời điểm USTR tuyên bố việc thiết lập TRQ là khả thi; khối lượng hạn ngạch cùng danh mục mặt hàng khi được công bố; và cách bốn nước trong danh sách điều chỉnh cơ cấu mua nguyên liệu để tối đa hóa phần hạn ngạch của mình.
Điểm thứ ba mới là điều đáng quan tâm nhất với chuỗi cung ứng dệt may Việt Nam. Nếu TRQ thành hình, bốn nước cạnh tranh trực tiếp sẽ có động cơ định hình lại luồng mua nguyên liệu bông và vải, và cấu trúc nguồn cung của cả khu vực dịch chuyển theo. Bối cảnh chung của hành động 301 đối với Malaysia đã được đề cập trong bản tin trước đó.
