Tổng thống Philippines Ferdinand R. Marcos Jr. đã đưa khu công nghiệp Pax Silica vào Thông điệp Quốc gia lần thứ năm, đọc trước Quốc hội hôm thứ Hai, ngày 27/7, và xác định đây là công trình cốt lõi để đưa nước này tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị trí tuệ nhân tạo và công nghệ toàn cầu.
Theo bản tin của hãng thông tấn nhà nước Philippines PNA, khu công nghiệp này được định vị là một cấu phần chiến lược của Hành lang Kinh tế Luzon, đóng vai trò trung tâm chế tạo tiên tiến và logistics trong chuỗi giá trị AI và công nghệ toàn cầu. Đây là sản phẩm của sáng kiến Pax Silica do Mỹ dẫn dắt, hiện có 23 nền kinh tế thành viên, hướng tới dựng một hệ sinh thái lấy AI làm lõi. Theo tường thuật của kênh chính phủ, Tổng thống nói dự án sẽ tạo việc làm chất lượng và nâng sức cạnh tranh công nghiệp. Toàn văn bài phát biểu được Văn phòng Truyền thông Phủ Tổng thống công bố.
Pax Silica trên giấy: 4.000 mẫu Anh ở New Clark City
Phần chi tiết kỹ thuật không nằm trong bài phát biểu mà nằm ở các kênh chính phủ khác. Khu đất được quy hoạch rộng khoảng 4.000 mẫu Anh, đặt tại New Clark City, và được mô tả là trung tâm tăng tốc công nghiệp AI-native đầu tiên trong khuôn khổ sáng kiến. Quy hoạch dự kiến chứa cơ sở chế tạo bán dẫn, nhà máy chế biến khoáng sản thiết yếu, trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn, hạ tầng AI và các cơ sở nghiên cứu tiên tiến.
Cơ quan Chuyển đổi và Phát triển Căn cứ Philippines (BCDA) ước tính dự án có thể tạo hơn 130.000 việc làm chất lượng cao và thu hút từ 40 tỷ đến 70 tỷ USD đầu tư khi phát triển hoàn chỉnh.
Hai con số đó cần được đọc đúng nguồn. Chúng do BCDA đưa ra qua một kênh công bố riêng, không phải những gì Tổng thống công bố trong Thông điệp Quốc gia. Và cùng với diện tích quy hoạch, cả ba đều là giá trị dự kiến cho trạng thái phát triển hoàn chỉnh, không phải kết quả đã có.
Điều chưa công bố cũng cần được ghi lại
Tính đến bài phát biểu này, dự án vẫn ở trạng thái đề xuất. Chưa có lịch trình khởi công, chưa có danh sách doanh nghiệp tham gia, chưa có tổng vốn đầu tư đã cam kết. Muốn đánh giá tác động thực tế của Pax Silica lên chuỗi cung ứng thì phải chờ ba thứ: thỏa thuận khung, chi tiết mặt bằng, và lứa doanh nghiệp vào đầu tiên.
Bài phát biểu còn nêu một con số khác, thuộc về cơ chế chứ không thuộc về dự án. Chương trình Làn Xanh cho Đầu tư Chiến lược đã tạo điều kiện cho hơn 6 nghìn tỷ peso vốn đầu tư trong ba năm qua, dự kiến sinh ra hơn 400.000 việc làm. Đó là số lũy kế của toàn bộ cơ chế xét duyệt nhanh, bao trùm mọi dự án chiến lược, không phải thành quả của Pax Silica.
Pax Silica đổi gì trong tương quan khu vực
Danh mục ngành mà khu công nghiệp này nhắm tới, gồm bán dẫn, chế biến khoáng sản thiết yếu, trung tâm dữ liệu siêu lớn và hạ tầng AI, trùng gần như hoàn toàn với những gì miền Bắc và miền Trung Việt Nam đang chào mời. ASEAN vừa có thêm một khu công nghiệp cấp quốc gia cạnh tranh cùng một nhóm nhà đầu tư nước ngoài. Đó là thay đổi về tương quan, không chỉ là tin trong nước của Philippines.
Vị trí của khu công nghiệp trong Hành lang Kinh tế Luzon cũng đáng chú ý. Nó được đặt vào một hành lang chứ không phải một khu đất đứng riêng, nên nếu dự án thành hình thì phân công giữa các nút logistics ở phía đông Biển Đông sẽ được tính lại, và vị trí tương đối của cảng biển cùng ngành logistics Việt Nam trong trung chuyển khu vực dịch chuyển theo.
Cơ chế Làn Xanh thì có thể so sánh trực tiếp. Philippines đang dùng tốc độ xử lý thủ tục làm công cụ thu hút đầu tư, và họ công bố con số để chứng minh. Đó là một tham chiếu ngang hàng cho bất kỳ ai đang nhìn vào quy trình cấp phép đầu tư trong khu vực.
Tin này cũng cần đặt cạnh những gì đang chạy ở các đặc khu kinh tế Philippines, nơi cơ quan quản lý vẫn đang phê duyệt vốn đầu tư mới theo nhịp riêng. Pax Silica vì thế không phải kênh duy nhất, mà là kênh mới nhất và có vị thế chính trị cao nhất.
Khoảng cách giữa một công trình được đưa vào Thông điệp Quốc gia và một công trình đã đổ móng vẫn còn dài. Nhưng khi một dự án được đặt ở vị trí đó trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ, thứ tự ưu tiên của bộ máy hành chính phía sau nó thường thay đổi.
