Indonesia đẩy mạnh cầu nội địa và mở rộng hiệp định để hỗ trợ xuất khẩu
By Hoàng Chấn Cương , 2026-02-05
Theo hãng thông tấn ANTARA, Bộ Thương mại Indonesia đang triển khai các chương trình ưu tiên nhằm củng cố thị trường trong nước và mở rộng xuất khẩu trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, với lập luận rằng năng lực cạnh tranh nội địa sẽ giúp “giữ nhịp” thương mại quốc gia khi các cú sốc bên ngoài gia tăng. Phát biểu của Bộ trưởng Thương mại Budi Santoso được đưa ra tại Jakarta bên lề đối thoại chính sách của Indonesia Economic Summit 2026 (diễn ra ngày 3–4/2), nhấn mạnh hai trục hành động: tăng khả năng thay thế nhập khẩu bằng hàng nội địa và mở rộng tiếp cận thị trường nước ngoài thông qua các thỏa thuận thương mại và hoạt động xúc tiến.
Ở trục trong nước, ANTARA cho biết Bộ Thương mại ưu tiên nâng sức cạnh tranh sản phẩm Indonesia để “lấp đầy” thị trường nội địa và kiềm chế dòng hàng nhập, đồng thời đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) vào hệ thống bán lẻ hiện đại thông qua các chương trình “business matching”. Một chỉ dấu thường được chính phủ Indonesia nhắc lại là tỷ trọng hàng do MSME cung ứng trong kênh bán lẻ hiện đại; Tempo dẫn lời Bộ trưởng Budi Santoso cho biết khoảng 80% sản phẩm (trong nhóm hàng thực phẩm địa phương) đã hiện diện trên kệ bán lẻ hiện đại. Ngoài ra, các chiến dịch kích cầu mua sắm quy mô quốc gia tiếp tục được dùng như công cụ hỗ trợ tiêu dùng: ANTARA nêu số liệu năm 2025, EPIC Sale ghi nhận gần 55 nghìn tỷ rupiah, Harbolnas đạt 36,4 nghìn tỷ rupiah và BINA đạt 31 nghìn tỷ rupiah; các con số này cũng xuất hiện trong các báo cáo của truyền thông Indonesia như Tempo và Jakarta Globe khi tổng hợp kết quả mùa mua sắm cuối năm.
Ở trục đối ngoại, ANTARA cho biết Indonesia đặt trọng tâm vào việc hoàn tất/đẩy nhanh các thỏa thuận thương mại để mở thêm “cửa” thị trường cho hàng xuất khẩu, đồng thời tăng cường hạ tầng hỗ trợ xuất khẩu cho MSME thông qua mạng lưới văn phòng thương mại ở nước ngoài. Trong bức tranh hiệp định, thông tin có thể kiểm chứng độc lập là EU và Indonesia đã “kết thúc đàm phán” CEPA và một thỏa thuận bảo hộ đầu tư vào ngày 23/9/2025, theo công bố của Ủy ban châu Âu. Reuters trước đó cũng đưa tin Indonesia đặt mục tiêu chốt và đưa FTA với EU tiến tới triển khai theo mốc 2026–2027, dù vẫn còn các điểm nhạy cảm liên quan quy định môi trường/chuỗi cung ứng như vấn đề hàng hóa liên quan phá rừng. Cùng thời gian, Reuters đưa tin Indonesia đã ký FTA với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) do Nga dẫn dắt vào ngày 22/12/2025, với các chi tiết về phạm vi ưu đãi thuế quan và kỳ vọng mở rộng thương mại song phương.
Với doanh nghiệp Việt Nam, diễn biến này có thể tạo ra hai lớp tác động cần theo dõi trong thực tế vận hành chuỗi cung ứng và thị trường. Thứ nhất, nếu Indonesia đẩy mạnh chính sách “ưu tiên hàng nội địa” trong kênh bán lẻ và tăng các chương trình kết nối MSME, cạnh tranh tại thị trường Indonesia (đặc biệt các nhóm hàng tiêu dùng nhanh, thực phẩm chế biến, dệt may–giày dép và hàng gia dụng) có thể trở nên khốc liệt hơn đối với nhà xuất khẩu khu vực, theo logic chính sách mà ANTARA mô tả. Thứ hai, việc Jakarta gia tốc ký kết và thúc đẩy hiệu lực các hiệp định (như CEPA với EU, FTA với EAEU) có thể làm thay đổi tương quan ưu đãi thuế quan/quy tắc xuất xứ giữa Indonesia và các đối thủ trong một số thị trường, từ đó ảnh hưởng đến cạnh tranh đơn hàng trong các ngành mà Reuters nêu như dệt may, giày dép, hải sản hay dầu cọ (ở góc hàng Indonesia). Trong bối cảnh đó, giới quan sát thường lưu ý doanh nghiệp xuất khẩu trong ASEAN sẽ phải theo sát tiến độ phê chuẩn và lịch trình thực thi hiệp định, cũng như các yêu cầu tuân thủ liên quan bền vững và truy xuất nguồn gốc mà EU đang siết chặt, vì những yếu tố này có thể tác động trực tiếp đến chi phí tuân thủ và khả năng tiếp cận thị trường.
