Bộ Tài chính Philippines đã ký lệnh hành chính liên bộ (JAO) về tắc nghẽn cảng, nhưng lệnh còn chờ góp ý của các cơ quan khác nên chưa thể thi hành. Thứ trưởng Tài chính Rolando Ligon cho biết các cơ quan có thể cùng ký vào tuần tới nếu không có góp ý đáng kể, theo BusinessWorld ngày 21/10 và Philippine Daily Inquirer ngày 22/10.
Điểm chính
- 1Bộ Tài chính Philippines đã ký lệnh hành chính liên bộ về tắc nghẽn cảng, các cơ quan còn lại có thể ký vào tuần tới.
- 2Lệnh do 8 cơ quan cùng ban hành, nhằm xử lý việc sử dụng bãi container và minh bạch phí xếp dỡ.
- 3Cảng Manila dùng bãi 73% lúc 7 giờ sáng 21/10, mốc chuẩn đề xuất là 75%.
- 4Dự thảo tháng 7 quy định hoàn tiền đặt cọc container trong 15 ngày và phạt từ 5.000 đến 10.000 peso.
Ai đã ký và ai chưa?
Theo BusinessWorld, lệnh do 8 cơ quan cùng ban hành: Bộ Tài chính, Bộ Thương mại và Công nghiệp, Bộ Giao thông Vận tải, Cục Hải quan, Cục Thuế nội địa, Cảng vụ Philippines (PPA), Cục Công nghiệp Hàng hải (MARINA) và Ủy ban Cạnh tranh Philippines. Ông Ligon cho biết Bộ Tài chính đã ký và lệnh được soạn cùng Cục Hải quan. Inquirer ghi các cơ quan còn lại dự kiến ký gồm Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Thương mại và Công nghiệp, Cục Thuế nội địa, Cảng vụ, MARINA và Ủy ban Cạnh tranh.
Con số chính
73%
Tỷ lệ sử dụng bãi Cảng Manila lúc 7 giờ sáng 21/10
75%
Mốc chuẩn tối ưu trong JAO đề xuất
8 cơ quan
Cùng ban hành lệnh hành chính liên bộ
Hai tờ báo ghi thời điểm Bộ Tài chính ký khác nhau. BusinessWorld viết ông Ligon nói việc ký diễn ra “hai tuần trước”, còn Inquirer ghi ông xác nhận Bộ ký “tuần trước”.
BusinessWorld cho biết các cơ quan được lấy ý kiến có hạn đến cuối tuần để gửi góp ý, để biện pháp giảm tắc nghẽn có hiệu lực trước khi lượng hàng tăng cho mùa lễ cuối năm. Ông Ligon nói với phóng viên bên lề Hội thảo thuế SGV ngày 19/10: “Chúng tôi đang cố đẩy nhanh. Chắc chắn chúng tôi sẽ sớm thực hiện.”
Lệnh này quản lý điều gì?
Theo BusinessWorld, JAO nhằm xử lý việc sử dụng bãi container và tăng minh bạch các khoản phí xếp dỡ do đại lý hải quan và các nhà cung cấp dịch vụ logistics khác thu. Cục trưởng Hải quan Ariel Nepomuceno nói thu ngân sách vẫn đúng kế hoạch nhưng các cảng vẫn bị tắc nghẽn. Ông nêu ba nguyên nhân: thiếu bãi container, nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu và thiếu minh bạch về các khoản phí hãng tàu thu.
Tính đến 7 giờ sáng 21/10, văn phòng Cục Hải quan tại Cảng Manila báo cáo tỷ lệ sử dụng bãi chung là 73%. Theo Inquirer, JAO đề xuất mốc chuẩn 75% cho hoạt động bình thường hoặc tối ưu, và các biện pháp sẽ áp dụng khi tỷ lệ vượt ngưỡng này. Quy đổi ra, mức 73% thấp hơn mốc đó 2 điểm phần trăm. Ông Nepomuceno nói mức sử dụng bãi là một trong những nội dung chính trong quá trình lấy ý kiến, nhưng không cho biết ngưỡng có thay đổi hay không.
Dự thảo tháng 7 viết gì về hãng tàu và container?
Nội dung dưới đây lấy từ dự thảo do Cục Hải quan đưa ra lấy ý kiến từ 7 đến 13/7/2026, theo PortCalls Asia ngày 8/7. Văn bản cuối cùng chưa được công bố. Khoảng 02:55 ngày 25/10 (giờ Hà Nội), chúng tôi mở bản PDF dự thảo trên trang của Cục Hải quan Philippines và trang trả về lỗi 403, nên phần này dựa trên PortCalls Asia.
Dự thảo là bản làm mới và mở rộng một đề xuất năm 2019. Hãng tàu phải báo cáo cho Cục Hải quan mọi khoản phí đang thu kèm số tiền và lý do. Cục Hải quan có quyền chuẩn hóa tên gọi và đặt trần phí. Sau khi các khoản phí được xác định, hãng tàu không được tăng phí hay thêm phí mới nếu thiếu phê duyệt của Cục Hải quan, đồng thuận của Bộ Tài chính và tham vấn công khai.
Tiền đặt cọc container phải được hoàn trong 15 ngày kể từ khi hãng tàu nhận lại container rỗng. Hãng tàu không được thu phí lưu container hay lưu bãi nếu việc chưa trả container là lỗi của họ, như không xác nhận trong 24 giờ yêu cầu về nơi trả hoặc không chỉ định bãi hay cảng trong 48 giờ. Mức phạt vi phạm từ 5.000 đến 10.000 peso.
Với tỷ lệ sử dụng bãi, dự thảo yêu cầu đơn vị khai thác Cảng Manila và Cảng container quốc tế Manila cùng Cục Hải quan, PPA xác định trong 15 ngày kể từ khi lệnh có hiệu lực mức được coi là bình thường; trong lúc chờ, 75% là mức tối ưu. Khi tỷ lệ này trong hai tuần liên tiếp tăng 5% trên ngưỡng, Cục Hải quan sẽ chuyển các container hàng nặng. Khi sử dụng bãi vượt 100% hoặc cảng được tuyên bố tắc nghẽn, tàu nước ngoài có thể được cho cập và dỡ hàng ở cảng mở rộng.
Vì sao thời gian đang gấp?
Theo Inquirer, JAO chậm so với mục tiêu ban đầu của Cục Hải quan là tháng 8, mục tiêu nhằm chuẩn bị trước đợt tắc nghẽn mang tính chu kỳ thường bắt đầu từ khoảng tháng 10. Ông Nepomuceno giải thích: “Có ít nhất 20 đơn vị đã góp ý. Việc tiếp nhận ý kiến mất thời gian. Nếu không, chúng tôi có nguy cơ không tham vấn họ.” Dòng hàng thường cao điểm vào tháng 10 và tháng 11.
Cũng theo ông Nepomuceno, thu của Cục Hải quan giảm khoảng 4 tỷ peso trong đợt các đại lý hải quan và tài xế xe tải phản đối hãng tàu nước ngoài về tình trạng tồn container rỗng hồi đầu tháng 10. Cục dự kiến lượng hàng nhập khẩu tăng vào cuối tháng 10 và tháng 11, nhưng không kỳ vọng bằng năm ngoái vì nhập khẩu giảm trên diện rộng trong những tháng gần đây do hệ lụy của cuộc chiến ở Trung Đông.
Nhà xuất khẩu sang Philippines nên hỏi gì?
Nếu lệnh có hiệu lực muộn hơn đợt hàng cao điểm cuối năm, thời gian chờ và phí xếp dỡ ở cảng Manila là điều nhà xuất khẩu nông sản và hàng hóa sang Philippines nên hỏi lại đại lý hải quan và hãng tàu của mình. Đây là suy luận có điều kiện, các bài báo không nêu số liệu về hàng xuất khẩu của Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh hành chính liên bộ về tắc nghẽn cảng Philippines đã có hiệu lực chưa?
Chưa. Bộ Tài chính đã ký nhưng lệnh còn chờ góp ý và chữ ký của các cơ quan khác; ông Ligon nói các cơ quan có thể cùng ký vào tuần tới nếu không có góp ý đáng kể.
Lệnh liên bộ do những cơ quan nào ban hành?
Lệnh do 8 cơ quan cùng ban hành: Bộ Tài chính, Bộ Thương mại và Công nghiệp, Bộ Giao thông Vận tải, Cục Hải quan, Cục Thuế nội địa, Cảng vụ Philippines, Cục Công nghiệp Hàng hải và Ủy ban Cạnh tranh Philippines.
Mức sử dụng bãi 75% có ý nghĩa gì trong lệnh liên bộ?
Theo Inquirer, 75% là mốc chuẩn cho hoạt động bình thường hoặc tối ưu trong JAO đề xuất, và các biện pháp sẽ được áp dụng khi tỷ lệ vượt ngưỡng này.
