Indonesia đặt mục tiêu kéo chi phí logistics xuống 12,5% GDP vào năm 2029, còn Hải Phòng và các địa phương lân cận đặt lộ trình tăng lượng hàng chở bằng sà lan 8% năm 2027 và 20% năm 2030. Hai kế hoạch được đưa tin cùng ngày 15/10 đều nhắm vào một chặng: quãng đường từ khu công nghiệp ra cảng.
Ở Indonesia, Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Airlangga Hartarto cho biết mốc năm 2029 được tính từ mức 14,29% GDP năm 2022, và đích xa hơn là 8% vào năm 2045. Nhiệm vụ này nằm trong Quy định Tổng thống số 41/2026 về tăng cường logistics quốc gia, ban hành ngày 16/7/2026, theo Antara.
“Với một hệ thống logistics hiệu quả và tích hợp hơn, hàng xuất khẩu của chúng ta sẽ cạnh tranh hơn, còn hàng hóa trên thị trường trong nước sẽ có giá phải chăng hơn,” ông Airlangga Hartarto viết trong tuyên bố gửi báo chí, được Antara đăng ngày 15/10.
Indonesia đưa thủ tục hải quan tới gần nhà máy
Công cụ Jakarta đang dựa vào là nền tảng Hệ sinh thái Logistics Quốc gia (NLE). Theo ông Airlangga, nền tảng này đã giúp giảm chi phí logistics tới 17% và rút ngắn thời gian dịch vụ tới 73%.
Bước tiếp theo là số hóa rộng hơn và vận tải liên phương thức có cảng cạn, trong đó có cảng cạn tại Khu công nghiệp tích hợp Batang (KITB). Mục tiêu là bớt xe tải trên các trục đường chính và đưa dịch vụ hải quan tới gần khu công nghiệp. Doanh nghiệp vận tải hàng hóa được khuyến khích dùng chương trình tín dụng KIPK để thay mới đội xe.
Container ở Hải Phòng vẫn chủ yếu đi đường bộ
Ở Hải Phòng, bài toán nằm ở tỷ trọng. Theo Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng (VNA đưa tin ngày 15/10), vận tải container bằng đường thủy chỉ chiếm khoảng 5,6% tổng sản lượng container qua khu vực cảng biển Hải Phòng. Phần lớn container vẫn đi đường bộ, góp phần làm chi phí logistics cao và gây ùn tắc. Đường thủy nội địa ở đây chủ yếu chở than, nông sản, quặng, đá, xi măng và hàng rời.
Cảng vụ dẫn Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 28/7/2026, đặt mục tiêu đội tàu Việt Nam đảm nhận khoảng 20% vận tải biển vào năm 2030 và giảm chi phí logistics xuống khoảng 12% GDP. Hải Phòng có lộ trình riêng cho sà lan.
Lộ trình đi theo từng bậc: lượng hàng, container chở bằng sà lan tăng 8% năm 2027, 10% năm 2028, 15% năm 2029 và 20% năm 2030. Mỗi năm là một nấc phải đạt.
Lợi thế của sà lan nằm ở quy mô. Ông Đỗ Văn Tân, Phó Giám đốc Công ty CP Vận tải thủy Tân Cảng thuộc Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, cho biết một sà lan với khoảng năm thuyền viên có thể thay hàng trăm xe container, giảm nhiên liệu, nhân công và chi phí mỗi container.
Vướng mắc chính là tĩnh không cầu thấp, độ sâu luồng, báo hiệu hàng hải và cách tổ chức vận tải. Ông Tân đề xuất nạo vét luồng, nâng tĩnh không cầu trên tuyến nối cảng Hải Phòng với các khu công nghiệp phía Bắc, xây bến sà lan chuyên dụng, nhất là ở khu Lạch Huyện, cùng một nền tảng số dùng chung giữa nhà vận tải, cảng, hải quan và cơ quan quản lý.
Phía Nam chuẩn bị khởi công hành lang đường thủy
Ở phía Nam, một dự án đường thủy khác đang ở bước chuẩn bị. Chiều 14/10, tại hội nghị sơ kết 9 tháng của Bộ Xây dựng, Chánh Văn phòng Bộ Lâm Văn Hoàng cho biết dự án phát triển các hành lang đường thủy và logistics khu vực phía Nam, tổng mức đầu tư 3.900 tỷ đồng vốn vay Ngân hàng Thế giới, đã ký hiệp định vay vốn.
Dự án đang lựa chọn tư vấn giám sát và thiết kế triển khai. Dự án dự kiến khởi công tháng 12/2026 và hoàn thành tháng 9/2030, theo Báo Điện tử Chính phủ.
Hai công cụ cho cùng một chặng đường
Indonesia dựa vào số hóa và cảng cạn để hàng làm thủ tục ngay gần nơi sản xuất. Việt Nam dựa vào sà lan để đưa container khỏi đường bộ. Với chủ hàng ở khu công nghiệp, cả hai cách đều nhằm vào cùng một khoản: chi phí và thời gian đưa hàng ra cảng.
Quy đổi ra, Indonesia cần hạ 1,79 điểm phần trăm GDP trong bảy năm, từ năm 2022 tới năm 2029, còn mục tiêu của Việt Nam là khoảng 12% GDP. Hai con số khác năm gốc và cách tính, nên chỉ cho thấy cùng một hướng chứ không dùng để so mức.
Rạng sáng 16/10, chúng tôi đọc lại hai bài của Antara và VietnamPlus. Antara không nêu số chi phí logistics trên GDP của Indonesia cho các năm sau 2022; bài về Hải Phòng không nêu tỷ lệ chi phí logistics trên GDP hiện tại của Việt Nam.
Mốc cần chờ là con số chi phí logistics trên GDP mà Indonesia công bố lần tới, và sản lượng sà lan của Hải Phòng năm 2027, nấc đầu tiên trong lộ trình.
