Quỹ tiết kiệm năng lượng 500 tỷ đồng đề xuất cho vay ưu đãi, dự kiến hoạt động từ 1/1/2027

Doanh nghiệp xuất khẩu cần thay máy móc, thiết bị để đáp ứng yêu cầu phát thải sẽ có thêm kênh vốn vay ưu đãi, nếu Đề án quỹ tiết kiệm năng lượng được phê duyệt. Bộ Công Thương đề xuất quỹ có vốn điều lệ dự kiến 500 tỷ đồng và đang hoàn thiện đề án để trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 12/2026.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ ngày 21/10/2026, doanh nghiệp xuất khẩu đang thích ứng với yêu cầu ngày càng khắt khe về phát thải carbon ở các thị trường quốc tế, trong đó có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu. Muốn đáp ứng, họ cần đổi mới công nghệ, thay máy móc, thiết bị tiêu hao nhiều năng lượng và cải tiến quy trình sản xuất. Nguồn vốn vẫn là một trong những trở ngại lớn.

Theo Báo điện tử Chính phủ, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng – Dầu khí (Bộ Công Thương), cho biết Bộ đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ kỹ thuật trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, nhưng việc biến giải pháp tiết kiệm năng lượng thành dự án đầu tư cụ thể còn nhiều khó khăn, nhất là khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Cũng theo ông Dũng: “Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được đề xuất nhằm tháo gỡ rào cản, với định hướng là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Tuy nhiên, Quỹ vẫn phải bảo toàn nguồn vốn”.

Cho vay bán buôn qua ngân hàng, doanh nghiệp vay lại tối đa 10 năm

Thay vì chủ yếu cấp vốn không hoàn lại như một số cơ chế hỗ trợ hiện hành, Quỹ sẽ dùng các công cụ tài chính như cho vay ưu đãi và hỗ trợ lãi suất. Với cho vay bán buôn, Quỹ cấp nguồn vốn ưu đãi cho các tổ chức tín dụng để cho doanh nghiệp vay lại, thời hạn tối đa 10 năm và thời gian ân hạn tối đa hai năm.

Quỹ dự kiến trích tối đa 10% vốn điều lệ lũy kế hằng năm cho các nghiệp vụ hỗ trợ không hoàn lại, chẳng hạn cấp bù hỗ trợ lãi suất 2%/năm. Trong sáu nhóm nhiệm vụ của Quỹ còn có hỗ trợ kỹ thuật như kiểm toán năng lượng và đào tạo nhân lực.

Mỗi dự án được vay tối đa 70% vốn đầu tư, ngân hàng tự thẩm định và chịu rủi ro

Đề án đặt ba giới hạn quản trị rủi ro. Mức cho vay một dự án không vượt 70% tổng mức đầu tư; quy đổi ra, doanh nghiệp phải tự bố trí ít nhất 30% tổng mức đầu tư. Dư nợ của một khách hàng không vượt 10% vốn chủ sở hữu của Quỹ, còn dư nợ của một tổ chức tín dụng không vượt 40% tổng dư nợ cho vay bán buôn. Theo phương án đề xuất, tổ chức tín dụng tham gia phải tự thẩm định và chịu rủi ro tín dụng đối với khách hàng vay vốn.

Về nguồn vốn, ngân sách nhà nước cấp vốn điều lệ trong giai đoạn 2027–2029 từ nguồn đầu tư công trung hạn, và Quỹ dự kiến được cấp đủ vào năm 2029. Ngân sách không hỗ trợ chi phí hoạt động thường xuyên; Quỹ phải tự bảo đảm chi phí vận hành từ các nguồn thu hợp pháp.

Theo phương án nghiên cứu do TS. Nguyễn Thị Mai Anh (Liên danh tư vấn EEI) trình bày, Quỹ được đề xuất tổ chức theo đúng mô hình ông Dũng nêu và do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập. Quỹ không nhận tiền gửi hay phát hành bảo lãnh tín dụng. Bộ máy gồm Hội đồng quản lý từ 5 đến 7 thành viên, Ban Kiểm soát tối đa 5 thành viên và Cơ quan điều hành, tận dụng nhân lực hiện có của Bộ Công Thương, không làm tăng tổng biên chế.

Hội thảo tham vấn tháng 8: vốn là điểm nghẽn, BIDV định hướng làm ngân hàng ủy thác

Sáng 13/8/2026, tại Đà Nẵng, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) tổ chức hội thảo tham vấn dự thảo thành lập Quỹ. Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục, nói điểm nghẽn lớn nhất của doanh nghiệp vẫn là nguồn vốn và khả năng tiếp cận tài chính. Đại diện BIDV cho biết ngân hàng này định hướng làm ngân hàng nhận ủy thác cho vay và ngân hàng phục vụ Quỹ; đó mới là định hướng, chưa phải quyết định chọn ngân hàng. Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) kiến nghị chuẩn hóa quy trình đo lường và xác minh, đồng thời công bố danh sách ESCO có năng lực.

Nhóm nghiên cứu đã rà soát kinh nghiệm quốc tế tại 10 quốc gia với 16 quỹ, chia thành 5 nhóm mô hình. Mô hình thành công nhất được thiết kế theo hướng kết hợp nhiều công cụ tài chính, đồng thời kết hợp cơ chế hợp tác kỹ thuật và kiểm soát chất lượng dự án.

Đề án được xây dựng trên cơ sở Luật số 77/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Nếu được phê duyệt theo kế hoạch, Quỹ dự kiến bắt đầu hoạt động từ ngày 1/1/2027.

Khoảng 23 giờ 50 phút ngày 21/10/2026 (giờ Hà Nội), chúng tôi mở bản tin của Báo điện tử Chính phủ đăng lúc 11:10 cùng ngày về Đề án. Bản tin nêu lộ trình trình Thủ tướng trong tháng 12/2026 nhưng không nêu hạn góp ý, danh sách ngân hàng được ủy thác hay mức lãi suất cho vay sau khi trừ phần hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn tham khảo

• Cổng thông tin điện tử Chính phủ
• Bộ Công Thương