Nếu dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu được ban hành, Nhà nước sẽ không còn định kỳ công bố một mức giá bán lẻ thống nhất. Doanh nghiệp tự tính giá theo công thức, và mỗi cửa hàng có thể niêm yết một mức giá riêng.
Bộ Công Thương soạn dự thảo thay Nghị định 83/2014/NĐ-CP. Theo Vietnam News ngày 2/10, đề xuất này được bàn tại cuộc họp lấy ý kiến ngày 20/9, với bản thảo lần thứ 14. Công thức gồm chi phí mua, chi phí cung ứng, chi phí kinh doanh, lợi nhuận và thuế.
Doanh nghiệp phải tự tính giá và nối dữ liệu với cơ quan quản lý
Theo dự thảo mà Vietnam News mô tả, thương nhân bán buôn và nhà phân phối là bên xác định giá bán lẻ. Giá có thể thay đổi nhiều lần trong ngày, kể cả tại cùng một trạm.
Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, nói, theo Vietnam News ngày 2/10: “Đây là một thay đổi căn bản để đưa giá xăng dầu trở lại cơ chế thị trường.” Theo ông, doanh nghiệp có chi phí thấp và hệ thống cung ứng hiệu quả có thể hạ giá để thu hút khách, đồng thời chênh lệch giá giữa các địa điểm cũng có thể lớn hơn.
Dự thảo cũng đặt yêu cầu doanh nghiệp công bố và kết nối dữ liệu giá, dữ liệu kinh doanh với cơ quan quản lý. Thương nhân bán buôn còn phải cung cấp dữ liệu về tồn kho, kho và bể chứa.
Biện pháp bình ổn vẫn nằm trong dự thảo. Chúng có thể được kích hoạt khi giá tăng hoặc giảm liên tục từ một đến bốn tuần, hoặc khi biến động tích lũy khoảng 15–20% trong thời gian ngắn và tác động kinh tế – xã hội đáng kể. Công cụ gồm điều chỉnh thuế và phí, dùng dự trữ quốc gia, phân bổ nguồn cung tối thiểu và, trong trường hợp đặc biệt, can thiệp trực tiếp vào giá. Petrolimex đề nghị làm rõ hơn tiêu chí kích hoạt, nhất là ngưỡng 15–20%.
Điều kiện chặt hơn dồn về nhóm thương nhân đầu mối
Theo ông Linh, Việt Nam hiện có 26 thương nhân đầu mối, trong đó khoảng 10 doanh nghiệp chiếm 70–80% thị phần. Với quy định đề xuất, số đầu mối đủ điều kiện có thể xuống khoảng 14–15, tức giảm 11–12 đơn vị.
Thương nhân đầu mối sẽ phải đáp ứng tiêu chuẩn hạ tầng và vận hành cao hơn, gồm công suất cảng, kho và mạng phân phối tối thiểu. Họ cũng phải chứng minh nguồn cung tối thiểu 300.000 m³ mỗi năm trong hai năm liên tiếp, nếu không sẽ bị thu hồi giấy phép. Mức 300.000 m³ này là theo Vietnam News.
Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương có số liệu khác ở thời điểm khác. Tin ngày 27/7/2026 về hội nghị lấy ý kiến nêu bản được bàn khi đó yêu cầu thương nhân đầu mối có ít nhất 36 tháng hoạt động như thương nhân phân phối, kho tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m³ và tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ. Tổng nguồn thực hiện tối thiểu khi đó là 100.000 m³ mỗi năm, hai năm liên tiếp không đạt thì bị thu hồi giấy phép. Hai mức đến từ hai nguồn, ở hai thời điểm.
Đại lý và cửa hàng bán lẻ đề nghị quy định rõ phần chiết khấu
Phía bán lẻ chú ý nhất đến cách chia chi phí và lợi nhuận dọc chuỗi. Ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty Hải Âu Phát, đề nghị đặt mức chi phí tham chiếu chung, có tính đến chi phí vận hành của đại lý và cửa hàng. Ông nói, theo Vietnam News/Bizhub ngày 2/10: “Nếu các thương nhân lớn giữ toàn bộ chi phí kinh doanh tiêu chuẩn và lợi nhuận, đại lý và cửa hàng bán lẻ sẽ không còn nguồn lực để trang trải chi phí vận chuyển, nhân công hay duy trì cửa hàng.”
Ông Đinh Trọng Vinh, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty Minh Thịnh, ủng hộ việc cho phép đại lý mua bán nhiên liệu với nhau khi có hàng thật, hợp đồng, hóa đơn, chuyển quyền sở hữu và truy xuất nguồn gốc. Ông nói, theo Vietnam News/Bizhub: “Nếu không có quyền mua bán với nhau, các nhà phân phối sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn cung và điều kiện bán do các thương nhân lớn áp đặt.”
Tổng Thư ký Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Trịnh Quang Khanh cho biết đại lý dùng vốn tự có hoặc vốn vay để mua hàng, chịu rủi ro giá và duy trì kho, vận chuyển, mạng bán lẻ, nhất là ở vùng sâu, vùng núi.
Bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng cùng cục, cho biết Bộ sẽ rà soát kỹ công thức giá, nhất là cách xác định và phân bổ chi phí, lợi nhuận. Với đề xuất cho đại lý và bên nhượng quyền tự định giá, bà nói doanh nghiệp cần chọn mô hình phù hợp. Đại lý hoặc nhượng quyền được hưởng thương hiệu, chiết khấu và nguồn hàng bảo đảm, nhưng phải theo yêu cầu hợp đồng về nguồn hàng và giá bán. Doanh nghiệp muốn mua từ nhiều nguồn và tự định giá có thể hoạt động như thương nhân độc lập.
Văn bản chính thức chưa có, các điều khoản vẫn đang được rà soát
Khoảng 2 giờ sáng ngày 3/10 (giờ Hà Nội), chúng tôi mở mục Dự thảo văn bản trên cổng thông tin Bộ Công Thương. Trang vẫn là hồ sơ lấy ý kiến từ 23/7 đến 23/8/2026, chưa có nghị định thay thế Nghị định 83/2014 được ban hành, và chúng tôi không tìm thấy bản thứ 14 đăng công khai. Vietnam News không nêu ngày hiệu lực hay hạn góp ý của bản này.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Viết Sơn nói cải cách cơ chế quản lý phải đi cùng việc bảo đảm nguồn cung, duy trì hệ thống phân phối và khả năng ứng phó tình huống bất thường. Theo Vietnam News, các vấn đề này tiếp tục được rà soát trước khi trình dự thảo.
Theo Thị trường Tài chính Tiền tệ ngày 12/9, cuộc họp ngày 11/9 yêu cầu trình ban hành sớm nghị định, chậm nhất trong đầu tháng 10/2026. Văn bản chính thức, khi ban hành, sẽ cho thấy công thức giá và quy định chiết khấu cho khâu bán lẻ được chốt thế nào.
