Gạo thủ công Thái Lan: 466 nhóm sản xuất ra mắt khi xuất khẩu 9 tháng giảm 19,26% về lượng

Thái Lan xuất khẩu 4,99 triệu tấn gạo trong 9 tháng đầu năm 2026, giảm 19,26% về lượng nhưng chỉ giảm 16,84% về kim ngạch; giá gạo trắng 5% tháng 9 đạt 482 USD/tấn, cao hơn 28,88% so với một năm trước. Số liệu do Commerce News Agency, hãng tin của Bộ Thương mại, đăng ngày 20/10; hai ngày sau Bộ mở hội chợ gạo thủ công KHAOPRANEAT Fair 2026 tại One Bangkok.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Thương mại Poonpong Naiyanapakorn là người công bố các số liệu này. Theo thông cáo của Bộ Thương mại Thái Lan, Cục Thương mại Nội địa được giao chọn 466 nhóm sản xuất gạo thủ công có tiềm năng trên cả nước. Hội chợ diễn ra từ ngày 22 đến 25/10 tại Parade Square, tầng G, trung tâm thương mại One Bangkok. Tiến sĩ Kirida Bhaopichitr, Trợ lý Bộ trưởng Thương mại, phát biểu khai mạc: “Việc thúc đẩy thị trường gạo thủ công giúp người tiêu dùng biết và thấy giá trị của gạo Thái nhiều hơn; đồng thời là cơ hội để nông dân tìm được thị trường phù hợp, lấy thông tin nhu cầu của người mua để cải tiến chất lượng và lập kế hoạch sản xuất.”

Nation Thailand ngày 24/10 viết rằng chiến dịch Khaopraneat nhằm chuyển thương mại gạo từ hàng hóa biên lợi nhuận thấp sang sản phẩm cao cấp. Theo Bộ, dữ liệu về vùng trồng, tiêu chuẩn và đặc tính hương vị của gạo chất lượng cao được đưa vào hai công cụ Rice Taste Profile và Rice Flavor Wheel, đi cùng việc ghép cặp kinh doanh với khách sạn, nhà hàng, đầu bếp và người mua lớn. Phương châm của Bộ là thị trường dẫn dắt, đổi mới bổ trợ, tăng thu nhập.

Lượng xuất khẩu giảm gần 1,2 triệu tấn, giá bình quân vẫn nhích lên

Kim ngạch 9 tháng đạt 2.962 triệu USD. Quy đổi ra, giá xuất khẩu bình quân vào khoảng 594 USD/tấn, so với khoảng 576 USD/tấn cùng kỳ năm trước, tức nhích khoảng 3%, trong khi lượng xuất giảm gần 1,2 triệu tấn. Lượng giảm mạnh hơn giá trị.

Commerce News Agency liệt kê các yếu tố gây áp lực: sản lượng lớn và tồn kho cao của Ấn Độ, gạo Pakistan ra thị trường vào cuối năm, và xuất khẩu sang Iraq giảm mạnh từ đầu năm do căng thẳng Trung Đông. Philippines và Malaysia đi theo hướng ngược lại, nhập gạo Thái nhiều hơn để phòng rủi ro El Nino và tăng an ninh lương thực, bù đắp một phần cho thị trường Iraq.

Ông Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, nói sau buổi làm việc với lãnh đạo Bộ Thương mại, theo Commerce News Agency ngày 20/10: “Vấn đề của gạo Thái hiện nay là giá cao hơn các nước trồng lúa khác, do chi phí canh tác của nông dân cao, trong khi năng suất trên mỗi rai thấp hơn nhiều nước khác.” Về năm 2027, Bộ sơ bộ đặt mục tiêu xuất khẩu 7 triệu tấn gạo và sẽ chốt lại với khu vực tư nhân vào cuối năm, sau khi đánh giá El Nino và xung đột Trung Đông.

Philippines vừa là khách lớn nhất của gạo Việt, vừa mua thêm gạo Thái

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), phát biểu tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ngày 30/7 rằng Philippines là thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam, với khoảng 2,5 triệu tấn nhập trong 7 tháng đầu năm 2026. Báo Chính phủ đăng phát biểu này ngày 11/10.

Cũng tại hội nghị đó, ông Nam nêu gạo Hom Mali của Thái Lan ở mức khoảng 1.000 USD/tấn và gạo ST25 xuất sang một số thị trường mới khoảng 700 USD/tấn. Đó là mức giá tại thời điểm hội nghị 30/7, chưa phải giá chào hiện nay.

Cục Ngoại thương Thái Lan, theo Commerce News Agency, dự kiến làm việc với cơ quan nhập khẩu gạo của Philippines để xin gia hạn thời hạn giao hàng theo giấy phép. Như vậy, thị trường lớn nhất của gạo Việt cũng là nơi Bangkok dự kiến làm việc trực tiếp với cơ quan nhập khẩu. Đây là suy luận: khi một khách hàng mua gạo của cả hai nước, doanh nghiệp Việt ở phân khúc gạo thơm có thể phải trình bày giống gạo, vùng trồng và hương vị của mình rõ như cách Bộ Thương mại Thái Lan đang làm với gạo thủ công.

Gạo thơm lá dứa Nakhon Sawan tăng giá, nhưng mới là một giống ở một tỉnh

Bộ Thương mại Thái Lan nêu ví dụ gạo thơm lá dứa (Hom Baiteoy) của tỉnh Nakhon Sawan. Trước đây loại gạo này bán khoảng 35 baht/kg; sau khi truyền thông về chất lượng, hương vị và nét riêng của giống, giá bán lên 60–80 baht/kg, tương ứng mức tăng khoảng 71% đến 129%. Mức gấp đôi chỉ đạt ở cận trên của khoảng giá, và đây là ví dụ của một giống ở một tỉnh.

Khoảng 21 giờ 43 ngày 24/10 (giờ Hà Nội), chúng tôi mở thông cáo trên moc.go.th, bài của Commerce News Agency ngày 20/10 và bài của Nation Thailand ngày 24/10. Cả ba trang đều chưa nêu gạo thủ công chiếm bao nhiêu phần trăm xuất khẩu, cũng chưa nêu số lượng hay giá xuất khẩu của 466 nhóm.

Sau One Bangkok, Bộ sẽ tổ chức hoạt động tiếp theo tại chợ Jing Jai ở Chiang Mai, rồi nâng lên sân chơi Thailand Rice Fest 2027.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn tham khảo

• Bộ Thương mại Thái Lan
• Commerce News Agency
• Nation Thailand
• Báo Chính phủ