Từ mức 628,8 triệu USD kim ngạch năm 2025, Philippines và New Zealand muốn nâng thương mại song phương thêm 50% trước năm 2030. Mục tiêu được đặt tại kỳ họp đầu tiên của Ủy ban Kinh tế Chung (JEC) giữa hai nước, tổ chức ngày 7/8 ở Wellington, theo bài viết của phóng viên Beatriz Marie D. Cruz trên BusinessWorld. JEC là viết tắt của Joint Economic Commission — ủy ban kinh tế chung giữa hai chính phủ.
Phép tính của mục tiêu +50% giữa Philippines và New Zealand
Nếu cộng đúng 50% vào kim ngạch 2025, đích đến của hai nước vào năm 2030 tương đương khoảng 943 triệu USD — đây là phép tính từ hai con số trong nguồn tin, không phải dự báo chính thức. Khoảng cách hơn 314 triệu USD cần lấp đầy trong bốn năm cho thấy mục tiêu này không nhỏ với một cặp thương mại vốn khiêm tốn. Ba lĩnh vực được nêu làm trục hợp tác: nông nghiệp, năng lượng tái tạo và sản xuất quốc phòng. Nguồn tin không kèm kế hoạch hành động, lộ trình thuế quan hay danh mục dự án — tất cả mới dừng ở mức mục tiêu và định hướng của một kỳ họp đầu tiên. Nói cách khác, kỳ họp JEC đầu tiên đóng vai trò đặt nền móng thể chế: có kênh đối thoại thường kỳ trước, rồi mới đến danh mục việc cụ thể giữa Philippines và New Zealand. Trong bức tranh rộng hơn, các nền kinh tế ASEAN cũng đang đẩy nhanh mở rộng thị trường bằng các hiệp định, như cách Thái Lan ghi nhận thương mại qua kênh FTA tăng mạnh nửa đầu năm nay (xem bài tại đây).
Góc nhìn từ cuộc đua đa dạng hóa thị trường
Việc Manila dựng kênh JEC với Wellington nằm trong logic quen thuộc của các nước xuất khẩu ASEAN: giảm phụ thuộc vào một vài thị trường lớn bằng những điểm đến bổ sung. Bối cảnh rộng hơn là các hiệp định và kênh đối thoại song phương đang mọc dày trong ASEAN, mỗi kênh đều nhắm một thị trường ngách. New Zealand là thị trường nhỏ nhưng ổn định, mạnh về nông nghiệp công nghệ cao — và cũng là nơi các nhà cung cấp trong khu vực phải cạnh tranh bằng tiêu chuẩn chất lượng. Với New Zealand, việc dựng kênh JEC cũng là cách củng cố hiện diện kinh tế tại Đông Nam Á, dù bản tin không nêu động cơ của phía Wellington. Với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang bán nông sản và thực phẩm chế biến ra các thị trường phát triển, động thái của Philippines là tín hiệu về mức độ cạnh tranh tiêu chuẩn sẽ dày thêm, dù nguồn tin không đề cập nước thứ ba. Năng lượng tái tạo và sản xuất quốc phòng — hai trục còn lại — là các mảng mà chuỗi cung ứng khu vực chưa có nhiều dữ kiện công khai để đo đếm.
Điểm cần theo dõi
Trước hết là cơ chế biến mục tiêu thành việc: JEC sẽ họp với tần suất nào và có nhóm công tác hay không. Một điểm nữa là thành phần tham gia: doanh nghiệp hai nước có được kéo vào các kỳ họp kế tiếp hay không sẽ quyết định tốc độ chuyển từ mục tiêu sang hợp đồng. Kế đến là phần việc của ba trục nông nghiệp, năng lượng tái tạo và quốc phòng — trục nào ra hợp đồng trước. Cuối cùng là kim ngạch thực tế các năm tới so với đường thẳng tới 943 triệu USD. Mục tiêu đã đặt trên bàn; việc đi được nửa chặng đường còn lại tùy thuộc các kỳ họp kế tiếp.
