Giải thích chính sách. Với doanh nghiệp năng lượng Việt đang tìm hợp đồng ở Philippines, câu hỏi thực tế là hợp đồng dầu khí ngoài khơi Sulu bây giờ do ai ký. Theo DOE Philippines, DOE và chính quyền BARMM (MENRE) sẽ lập thông tư liên tịch để cùng quản lý hai hợp đồng dịch vụ dầu khí PSC 80 và PSC 81 mới trao ở biển Sulu, đồng thời xây dựng khung giám sát cho hoạt động thăm dò hydrogen tự nhiên. Thứ trưởng DOE Giovanni Carlo J. Bacordo ngày 11/8 giải thích tại họp báo rằng thông tư liên tịch sẽ xác lập cơ chế cùng quản lý hợp đồng dầu khí biển Sulu, theo Manila Times. Đây là bước thể chế hóa đầu tiên kể từ khi BARMM và chính quyền trung ương ký thỏa thuận bàn giao chức năng năng lượng hồi tháng 11/2024.
Thông tư liên tịch là bảng phân quyền, không phải khẩu hiệu
Điều nhà đầu tư thực sự chờ đợi nằm trong nội dung thông tư liên tịch: thẩm định thăm dò, phân chia lợi nhuận và giấy phép môi trường sẽ do cấp nào ký. Hai văn bản đi cùng là Bộ luật Năng lượng BARMM và Luật Điện khí hóa Toàn BARMM, cả hai đều đang được thúc đẩy song song. Với doanh nghiệp Việt có kinh nghiệm hợp đồng dầu khí ở biển Đông, cơ chế đồng quản lý kiểu này từng khiến dự án chậm ở giai đoạn cấp phép, nên trước khi đặt bút ký thăm dò, cần xác định rõ một hồ sơ phải qua bao nhiêu con dấu và thời gian trung bình của từng bước.
Lộ trình điện khí hóa toàn vùng: Turtle Islands trước, lưới chính sau
Luật Điện khí hóa Toàn BARMM đi kèm lộ trình điện khí hóa tổng thể của vùng, phủ tới các cộng đồng ngoài lưới xa xôi như Turtle Islands. Các cộng đồng ngoài lưới như Turtle Islands vẫn chạy máy phát diesel, nên thay thế bằng năng lượng tái tạo cộng lưu trữ thường được ưu tiên trước các dự án nối lưới chính, vì chi phí thay thế thấp và hiệu quả minh chứng rõ. Đây là phần dễ nhìn thấy đơn hàng nhất đối với doanh nghiệp Việt sản xuất pin lưu trữ, inverter và giải pháp lưới điện siêu nhỏ: quy mô từng đảo nhỏ, nhưng số lượng đảo và chu kỳ vận hành dài.
Mục tiêu 50% tái tạo năm 2040 của BARMM tính từ đâu
Hai văn bản này cùng nhắm tới mục tiêu quốc gia là năng lượng tái tạo chiếm 50% cơ cấu phát điện vào năm 2040, trong khi tỷ trọng hiện tại mới khoảng 22% đến 23%, tức mỗi năm phải leo thêm khoảng 2 điểm phần trăm. Khoảng cách này giải thích vì sao điện khí hóa đảo được đẩy trước: mỗi megawatt lắp ở đảo vừa là công suất, vừa là hồ sơ minh chứng cho chính sách. Hydrogen tự nhiên thì ngược lại, vẫn ở giai đoạn rất sớm, khung giám sát được dựng trước nghĩa là luật chơi có trước công nghệ, doanh nghiệp nên đọc để không bỏ lỡ vòng cấp quyền đầu tiên.
Doanh nghiệp Việt nên chờ thông tư liên tịch và hồ sơ mời thầu điện khí hóa đảo, không cần đợi luật năng lượng BARMM hoàn tất toàn bộ. Điểm kiểm chứng tiếp theo: văn bản chính thức của thông tư liên tịch, dự thảo Bộ luật Năng lượng BARMM vào nghị viện và thông báo mời thầu điện khí hóa các đảo. Hồ sơ mời thầu điện khí hóa đảo là nơi doanh nghiệp Việt tính được quy mô và lịch trả tiền thật, thay vì ước tính từ văn bản chính sách.
