Oxford Economics: Philippines gần như không giành được thị phần trong xu hướng Trung Quốc+1
Philippines gần như “đứng ngoài cuộc chơi” trong làn sóng dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc theo chiến lược **Trung Quốc+1** — đó là nhận định vừa được tổ chức nghiên cứu Oxford Economics đưa ra trong báo cáo công bố ngày 30/6/2026. Trong khi đó, Việt Nam tiếp tục được xác nhận là nước hưởng lợi rõ rệt nhất khu vực Đông Nam Á. Với doanh nghiệp Việt Nam đang tìm đối tác, khách hàng hay cơ hội hợp tác chuỗi cung ứng, đây là tín hiệu đáng chú ý về vị thế cạnh tranh tương đối giữa hai nước.
Việt Nam được gọi tên là “người chiến thắng rõ ràng nhất”
Theo báo cáo được Manila Bulletin trích dẫn, Oxford Economics nhận định dòng vốn FDI vào lĩnh vực sản xuất đã dịch chuyển ngày càng nhiều từ Trung Quốc sang Ấn Độ và Đông Nam Á trong những năm gần đây, khi doanh nghiệp tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Tuy nhiên sự dịch chuyển này không đồng đều giữa các nước trong khu vực.
Trong bức tranh đó, Việt Nam là quốc gia ghi nhận mức tăng thị phần xuất khẩu rộng khắp nhất, trải từ giày dép, hàng tạp hóa, dệt may cho tới linh kiện điện tử và máy móc. Ấn Độ cũng có bước tiến, nhưng chủ yếu gói gọn trong mảng điện tử. Còn Philippines, Indonesia, Malaysia và Thái Lan thì mức tăng trưởng được đánh giá “hạn chế hơn nhiều”.
Riêng Philippines, báo cáo dùng một cụm từ đáng chú ý: cơ hội của nước này “có vẻ khan hiếm nhất”, do năng lực hội nhập vào hệ sinh thái sản xuất khu vực còn yếu — ngoại trừ mảng lắp ráp, kiểm thử và đóng gói bán dẫn (ATP), nơi Philippines vẫn giữ được một vị trí nhất định.
Số liệu chính thức của Philippines cũng cho thấy bức tranh tương tự
Đối chiếu với nhận định của Oxford Economics, dữ liệu mới nhất từ Cơ quan Thống kê Philippines (PSA) cho thấy tổng vốn đầu tư nước ngoài được phê duyệt trong quý I/2026 đạt 42,64 tỷ peso, tăng 52,3% so với cùng kỳ năm trước. Con số tăng trưởng nhìn thì tích cực, nhưng cơ cấu phân bổ mới là điều đáng nói: riêng vùng Trung Luzon (Central Luzon) đã chiếm tới 77,6% tổng vốn được duyệt, tương đương 33,08 tỷ peso. Nói cách khác, dòng vốn vẫn tập trung vào một số khu kinh tế nhất định, chưa lan tỏa ra toàn quốc. Ngành sản xuất, vốn được kỳ vọng là đầu tàu thu hút đầu tư, lại chỉ chiếm 21,3% tổng vốn được duyệt trong quý, tương đương 9,08 tỷ peso.
Bức tranh này phần nào lý giải vì sao Oxford Economics đánh giá Philippines chưa tận dụng được làn sóng dịch chuyển sản xuất: vốn có tăng, nhưng thiếu chiều sâu và độ lan tỏa cần thiết để hình thành một hệ sinh thái chuỗi cung ứng cạnh tranh trên diện rộng. Số liệu dòng vốn thực tế từ Ngân hàng Trung ương Philippines (BSP) cũng cho một góc nhìn tương tự: FDI ròng chảy vào Philippines trong quý I/2026 đạt khoảng 1,72 tỷ USD — thấp hơn mức 2,07 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025, cho thấy đà thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực tế vẫn còn khiêm tốn dù số liệu cam kết đầu tư (approved investments) có tăng.
Trung Quốc vẫn giữ vai trò trung tâm trong sản xuất toàn cầu
Một điểm đáng lưu ý khác từ báo cáo: dù có làn sóng Trung Quốc+1, vị thế sản xuất toàn cầu của Trung Quốc không hề suy yếu. Ngược lại, tỷ trọng giá trị gia tăng sản xuất toàn cầu của nước này đã tăng thêm hơn 6 điểm phần trăm kể từ năm 2017. Nói cách khác, phần lắp ráp đã dịch chuyển sang châu Á mới nổi nhanh hơn phần giá trị gia tăng thực sự vẫn nằm lại ở Trung Quốc.
Vì sao doanh nghiệp Việt Nam nên quan tâm đến diễn biến này
Với doanh nghiệp Việt Nam đang làm việc cùng khách hàng quốc tế, đàm phán đơn hàng mới hay tìm đối tác đầu tư trong chuỗi cung ứng khu vực, việc một tổ chức nghiên cứu độc lập xác nhận vị thế dẫn đầu của Việt Nam trong làn sóng Trung Quốc+1 là một dữ kiện có giá trị tham chiếu. Khi các thương hiệu, tập đoàn quốc tế cân nhắc địa điểm đặt nhà máy mới hay chuyển đơn hàng, việc Philippines bị đánh giá là nước có cơ hội khan hiếm nhất trong khu vực cũng đồng nghĩa sức hút của Việt Nam trong mắt nhà đầu tư và người mua quốc tế tiếp tục được củng cố.
Còn với những doanh nghiệp Việt Nam đang cân nhắc hợp tác bổ sung với đối tác Philippines — chẳng hạn ở mảng lắp ráp, kiểm thử bán dẫn (ATP) mà Philippines vẫn có thế mạnh nhất định — bức tranh số liệu này cũng là cơ sở để nhìn thực tế hơn về chiều sâu chuỗi cung ứng của đối tác, tránh đặt kỳ vọng quá cao vào quy mô hay tốc độ mở rộng sản xuất của thị trường này trong ngắn hạn.
Cần lưu ý, các số liệu và nhận định trên phản ánh dữ liệu và đánh giá tại thời điểm công bố, chưa đại diện cho toàn bộ bức tranh dài hạn của chuỗi cung ứng khu vực — vốn có thể thay đổi khi chính sách thuế quan, đầu tư hạ tầng và ưu đãi công nghiệp của từng nước tiếp tục được điều chỉnh trong thời gian tới.
