Hợp tác công nghiệp Indonesia vừa có thêm một hướng đi mới, và lần này hướng đó chạy thẳng về phía Á – Âu. Tại hội chợ công nghiệp INNOPROM 2026 ở Yekaterinburg (Nga), Bộ Công nghiệp Indonesia (Kemenperin) cho biết đã ký 13 biên bản ghi nhớ (MoU) chiến lược, kết quả của bốn ngày Jakarta ngồi vào bàn với tư cách Quốc gia Đối tác của sự kiện.
Thông tin được Bộ trưởng Công nghiệp Agus Gumiwang Kartasasmita công bố trong tuyên bố phát đi hôm thứ Bảy 11/7, sau khi hội chợ khép lại. INNOPROM 2026 diễn ra từ ngày 6 đến ngày 9/7.
Bản thân con số 13 không nói lên nhiều điều. Nội dung của 13 văn kiện đó thì có.
Sáu mảng hợp tác, một khung thể chế
Theo bản tin của hãng thông tấn nhà nước ANTARA, các cam kết đạt được tại hội chợ trải trên sáu mảng: thương mại, hạ nguồn hóa công nghiệp (downstreaming), phát triển khu công nghiệp, tích hợp chuỗi cung ứng, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Mục tiêu được Kemenperin nêu ra cho cả gói là củng cố tiến trình hạ nguồn hóa, khơi thông đầu tư và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường trên toàn khu vực Á – Âu.
Không mảng nào trong số đó là một thương vụ mua bán đơn lẻ. Cả sáu đều nằm ở tầng khung thể chế, loại thỏa thuận thường đi trước dòng vốn thực và cũng tốn nhiều thời gian nhất để chuyển hóa thành nhà máy hay đơn hàng.
Trong thời gian diễn ra triển lãm, phái đoàn Indonesia đã gặp song phương đại diện chính phủ Armenia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Azerbaijan và Tajikistan, cùng ba vùng của Nga là Chelyabinsk, Kirov và Sverdlovsk.
Trong số 13 văn kiện có khung hợp tác cấp cao giữa Bộ Công nghiệp Indonesia và Bộ Công nghiệp và Thương mại Liên bang Nga, bên cạnh các thỏa thuận hợp tác có mục tiêu cụ thể với Kyrgyzstan, Kazakhstan và ba vùng Nga nói trên. Các lĩnh vực được nhắc tới trong nhóm thỏa thuận này trải từ sản xuất chế tạo, thiết bị hạng nặng, luyện kim cho tới ngành công nghiệp halal.
“Việc Indonesia tham gia với tư cách Quốc gia Đối tác tại INNOPROM 2026 đã củng cố vị thế của chúng tôi tại thị trường Á – Âu”, Bộ trưởng Kartasasmita nói trong tuyên bố.
Hợp tác công nghiệp Indonesia trong ván bài đa dạng hóa thị trường
Ông Tri Supondy, Tổng Vụ trưởng Vụ Khả năng chống chịu, Vùng hóa và Tiếp cận Công nghiệp Quốc tế thuộc Bộ Công nghiệp Indonesia, đặt kỳ vọng vào phần tiếp theo.
“Các hình thức hợp tác được xây dựng qua sự kiện này được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội rộng hơn cho đầu tư, thương mại và quan hệ đối tác công nghiệp, qua đó gia tăng giá trị và củng cố sức cạnh tranh của ngành chế tạo Indonesia”, ông Supondy nói.
Về phía chính thức, Bộ Công nghiệp Indonesia đã xác định vai trò Quốc gia Đối tác tại INNOPROM 2026 là dịp thể hiện năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp quốc gia. Nói cách khác, đây là một định vị được chuẩn bị từ trước, và 13 biên bản ghi nhớ là phần kết sổ của nó.
Ba tín hiệu đọc được từ Yekaterinburg
Thứ nhất là hướng thị trường. Indonesia tiếp cận Nga và các nền kinh tế Trung Á ở cấp nhà nước, bằng khung thể chế đầy đủ, thay vì để từng doanh nghiệp tự dò đường. Đây là cách làm của một nước muốn chủ động đa dạng hóa cả thị trường đầu ra lẫn nguồn cung đầu vào.
Thứ hai là hàm lượng năng lực. Trong sáu mảng hợp tác, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chiếm tới hai. Đặt cạnh những lĩnh vực được nhắc tới như luyện kim hay thiết bị hạng nặng, đây là dạng hợp tác nhắm vào phần lõi năng lực sản xuất, chứ không dừng ở việc bán thêm một lô hàng. Cùng nhóm đó còn có phát triển khu công nghiệp và tích hợp chuỗi cung ứng, tức là những trục chi phí quen thuộc với mọi nhà đầu tư: pháp lý, đất đai, nhân lực và phối hợp xuyên biên giới.
Thứ ba là mức độ chắc chắn. Biên bản ghi nhớ vẫn chỉ là biên bản ghi nhớ. Bản tin không nêu bất kỳ con số đầu tư, sản lượng hay mốc thời gian nào cho 13 văn kiện, cũng không công bố danh sách đầy đủ các bên ký kết. Một khung hợp tác cấp bộ chưa phải là một dự án có chủ đầu tư.
Điều doanh nghiệp Việt Nam nên để mắt
Với doanh nghiệp Việt Nam, phần đáng chú ý không nằm ở con số 13, mà ở chỗ một cường quốc sản xuất khác của ASEAN đang đi trước để giành khung hợp tác tại nhóm thị trường ngoài Mỹ và ngoài Trung Quốc. Quan trọng hơn, Indonesia gắn phát triển khu công nghiệp và tích hợp chuỗi cung ứng vào chính khung đó, thay vì chỉ ký một thỏa thuận thương mại thuần túy.
Nếu các văn kiện này được triển khai, cạnh tranh trong khu vực vài năm tới sẽ không chỉ xoay quanh chi phí, mà còn là ai có sẵn đường vào thị trường Á – Âu và khu công nghiệp của ai được đưa vào diện chuyển giao công nghệ.
Vì vậy, điều đáng theo dõi không phải là Indonesia đã ký bao nhiêu văn kiện ở Yekaterinburg, mà là bao nhiêu trong số đó sẽ xuất hiện trở lại dưới dạng một dự án có địa chỉ, có chủ đầu tư và có tiến độ.
