Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore (MTI) ngày 24/07/2026 phát thông cáo xác nhận Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã công bố kết luận cuối cùng cho loạt điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974 nhằm vào 60 nền kinh tế, trong đó có Singapore. Kết luận: cả 60 nền kinh tế bị điều tra đều không ban hành hoặc không thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. USTR đề xuất mức thuế theo trị giá bổ sung 12,5% với hàng Singapore xuất sang Mỹ.
Con số MTI đưa ra để định lượng: khoảng một phần ba kim ngạch xuất khẩu nội địa của Singapore sang Mỹ chịu mức 12,5% này, hiệu lực từ 0 giờ 01 phút ngày 24/07/2026 giờ miền Đông nước Mỹ.
Một phần ba chịu thuế đồng nghĩa hai phần ba không chịu. Đó là phần bị bỏ rơi khi tin tức rút gọn thành một dòng “Singapore bị áp thuế 12,5%”.
Danh sách miễn trừ MTI công bố quyết định phần lớn cấu trúc chi phí
Theo thông cáo báo chí của MTI, hàng đã thuộc diện thuế Mục 232 được miễn. Ngoài ra có các miễn trừ theo sản phẩm cụ thể: năng lượng và sản phẩm năng lượng, dược phẩm và nguyên liệu dược, một số mặt hàng điện tử, một số sản phẩm hàng không vũ trụ, chất bán dẫn, cùng kim loại dùng cho tiền tệ và vàng thỏi.
Đối chiếu danh sách đó với cơ cấu xuất khẩu của Singapore sẽ thấy nhóm hàng giá trị gia tăng cao nhất gần như nằm trọn trong diện miễn trừ. Tác động thực tế vì thế phụ thuộc vào danh mục sản phẩm của từng doanh nghiệp, không phụ thuộc vào con số 12,5%. Với doanh nghiệp Việt Nam có pháp nhân thương mại hay kho hàng đặt tại Singapore, việc đáng làm trước là soi mã hàng vào danh mục miễn trừ.
12,5% là thuế cộng thêm, không phải cơ chế net of MFN
USTR mô tả 12,5% là thuế theo trị giá bổ sung, tức cộng lên trên mức thuế hiện hành chứ không thay thế mức đó. Cơ chế này khác với cách tính không cộng dồn, net of MFN, áp dụng cho một số nền kinh tế khác trong cùng đợt hành động, trong đó có Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu và Thụy Sĩ.
Hệ quả: xếp các mức phần trăm danh nghĩa cạnh nhau mà không ghi rõ cơ sở tính sẽ cho ra thứ tự chi phí sai, vì gốc tính khác nhau thì số tiền trên tờ khai cũng khác nhau.
USTR kết luận về khung pháp lý, không phải về lao động cưỡng bức trong lãnh thổ
MTI nêu rõ Singapore không dung túng lao động cưỡng bức, có khung thực thi toàn diện và hồ sơ tốt trong phạm vi lãnh thổ, và đã phê chuẩn Công ước số 29 năm 1930 của Tổ chức Lao động Quốc tế về lao động cưỡng bức từ tháng 10/1965.
Thông cáo của USTR cho biết ngày 12/03/2026, theo chỉ đạo cụ thể của Tổng thống, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã khởi động 60 cuộc điều tra liên quan tới việc các nền kinh tế không áp đặt và không thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Đối tượng bị kết luận vì thế là hành vi lập pháp và thực thi của nhà nước sở tại với hàng nhập khẩu, không phải phán quyết rằng có lao động cưỡng bức bên trong nền kinh tế bị điều tra. MTI đã nói lại điều đó ngay trong thông cáo.
MTI để ngỏ câu hỏi Singapore có tự ban hành lệnh cấm hay không
Lập trường của MTI về khả năng Singapore tự lập pháp cấm nhập khẩu hàng sản xuất bằng lao động cưỡng bức được diễn đạt rất thận trọng: Singapore là một trung tâm thương mại lớn, nên mọi biện pháp hạn chế thương mại, kể cả lệnh cấm dạng này, đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng, trong tham vấn chặt chẽ với Nhóm công tác về Sức chống chịu Kinh tế Singapore cùng cộng đồng doanh nghiệp. MTI cũng nêu quan điểm rằng lao động cưỡng bức trong các chuỗi cung ứng quốc tế nhiều tầng là vấn đề xuyên quốc gia, cách xử lý hiệu quả nhất là xử lý tại nguồn.
Với hàng Việt Nam quá cảnh qua Singapore, đây là biến số đáng theo dõi hơn cả mức 12,5%: nếu một trung tâm trung chuyển ban hành lệnh cấm dạng này, yêu cầu chứng minh nguồn gốc lao động dọc chuỗi cung ứng sẽ dịch về phía người gửi hàng. Con đường đó chưa được quyết định, và MTI cũng không công bố biện pháp đáp trả nào.
Vẫn còn một ô trống: cuộc điều tra dư thừa công suất
MTI tiết lộ thêm chi tiết mà các bản tin thuế quan thường bỏ qua: Singapore cùng 15 nền kinh tế khác đang là đối tượng của một cuộc điều tra Mục 301 riêng, nhằm vào tình trạng dư thừa công suất và sản xuất mang tính cơ cấu trong các ngành chế tạo. Kết luận và biện pháp đề xuất của cuộc điều tra này chưa được công bố.
Thêm vào đó, USTR dùng chữ “đề xuất” trong khi MTI nói mức thuế sẽ có hiệu lực. Trạng thái hiện tại là đã áp dụng nhưng quy trình chưa khép lại; MTI nói sẽ tiếp tục làm việc với USTR để nghiên cứu các phương án.
Doanh nghiệp Việt Nam lấy Singapore làm trụ sở khu vực vì thế có hai thứ đáng theo dõi: kết quả điều tra dư thừa công suất, và hướng đi của Singapore trong câu hỏi lập pháp. Về nền sản xuất của Singapore ngay trước thời điểm thuế có hiệu lực, có thể tham chiếu số liệu chế tạo tháng 6/2026 do EDB công bố.
