Trong lúc phần lớn dòng thương mại của khu vực vẫn dồn về mặt Biển Đông, Philippines lại đang tìm cách mở một lối ra khác: một cửa ngõ quay lưng ra Thái Bình Dương. Tâm điểm của tính toán ấy là cảng Casiguran. Cơ quan Đặc khu kinh tế và Cảng tự do Aurora Pacific (APECO) cho biết sẽ mang dự án Cảng quốc tế mới Casiguran (Casiguran International New Port) ra chào mời tại một hội nghị logistics khu vực ở Malaysia — một động thái không lớn, nhưng đủ để thấy các đặc khu ASEAN đang chạy đua giành lấy vị trí nút trung chuyển trong một chuỗi cung ứng đang được vẽ lại.
Theo thông tin công bố cuối tuần trước, APECO sẽ đưa một phái đoàn xúc tiến đầu tư sang Malaysia trong ba ngày 7–9/7, mang theo lời mời gọi vốn cho ba mảng: năng lượng sạch, phát triển sân bay và cảng biển. Cao điểm là Hội nghị ASEAN Ports and Logistics 2026 lần thứ 24, diễn ra ngày 8–9/7 tại Kuala Lumpur, nơi Chủ tịch kiêm CEO của APECO, ông Gil G. Taway IV, dự kiến góp mặt trong phiên thảo luận về tương lai các tuyến thương mại ASEAN và toàn cầu. Khoảng 300 lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành vận tải biển, hàng hóa và logistics dự kiến có mặt — một sân khấu vừa đủ rộng để một dự án cảng còn non trẻ được nhắc tới.
Cảng Casiguran và lợi thế “không thể dịch chuyển”
Đứng ở trung tâm chiến lược vẫn là dự án cảng biển này. Trên trang tin chính thức, APECO nói thẳng rằng họ đang đi tìm nhà đầu tư để dựng một cảng biển đẳng cấp thế giới ngay trong đặc khu, với quy mô vốn khoảng 83 triệu USD, tương đương 4,7 tỷ peso. Con số này không phải mới đặt ra: nó bắt nguồn từ một nghiên cứu khả thi năm 2011 do Korea Eximbank tài trợ, thời điểm đó ước tính chi phí chừng 56 triệu USD, và nay đã được điều chỉnh theo lạm phát.
Lập luận bán hàng của APECO gói gọn trong một câu của ông Taway. “Bạn có thể xây hạ tầng ở bất cứ đâu, nhưng bạn không thể dịch chuyển địa lý. Vị trí của APECO là thế mạnh lớn nhất của chúng tôi,” ông nói. Đặc khu trải rộng khoảng 12.743 ha tại Casiguran, tỉnh Aurora, ôm lấy một vịnh nước sâu tự nhiên được dãy Sierra Madre và bán đảo San Ildefonso che chắn. Từ thế đất đó, cơ quan này lập luận rằng một cảng ngoảnh mặt ra Thái Bình Dương có thể rút ngắn tuyến tới các thị trường châu Á – Thái Bình Dương, đồng thời san bớt gánh nặng cho bờ tây vốn đã quá tải.
Casiguran không dừng lại ở cảng biển
Câu chuyện của đặc khu không gói gọn trong bến cảng. Bên cạnh đường thủy, APECO đang tìm đối tác cho cả cửa ngõ hàng không. Đặc khu hiện có một đường băng dài chừng 1,3 km phục vụ các chuyến bay charter; cơ quan này đã mua thêm đất để mở rộng và, về đường dài, nhắm tới một sân bay quốc tế đủ sức tiếp nhận máy bay A320. Ngay trong chuyến đi Malaysia lần này, đoàn cũng dự kiến ghé Port Klang — cửa ngõ hàng hải chủ lực của Malaysia — để khảo sát, tham chiếu mô hình vận hành cho tham vọng của mình.
Bức tranh vốn liếng cũng không bắt đầu từ con số không. Theo ông Taway, tới nay APECO đã hút về khoảng 18 tỷ peso, trải trên nhiều lĩnh vực: năng lượng tái tạo, quốc phòng, du lịch, chế biến nông sản, kho lạnh và đào tạo kỹ năng. Trên nền tảng đó, cơ quan này muốn định vị Aurora như một điểm hẹn đầu tư nối ASEAN với các thị trường bên bờ Thái Bình Dương, lấy vị trí địa lý làm điểm tựa cho câu chuyện chào vốn của mình. Đặc khu nằm cách thủ đô Manila khoảng 357 km về phía đông bắc, đủ gần để bám vào mạng lưới kinh tế trung tâm nhưng vẫn mở thẳng ra đại dương.
Ý nghĩa với doanh nghiệp Việt Nam
Với những doanh nghiệp Việt lâu nay tựa lưng vào tuyến Biển Đông, sự xuất hiện của một nút logistics mới ngoảnh mặt ra Thái Bình Dương ngay trong lòng ASEAN là một chỉ dấu đáng chú ý: cấu trúc các tuyến vận tải khu vực đang được các nước lặng lẽ tính toán lại. Và diễn biến ở Aurora còn phản chiếu một điều khác — mức độ cạnh tranh ngày càng gắt giữa các đặc khu ASEAN trong cuộc giành vốn hạ tầng. Cùng một dòng vốn khu vực, mỗi đặc khu lại tìm cách chào bán lợi thế riêng của mình.
Dẫu vậy, cũng cần đặt sự việc đúng khung của nó. Dự án cảng Casiguran hiện mới nằm ở giai đoạn mời gọi đầu tư, chưa được cấp vốn cũng chưa khởi công, còn phái đoàn sang Malaysia thì mang tính thăm dò nhiều hơn là ký kết. Đây là một diễn biến để theo dõi khi bức tranh hạ tầng logistics khu vực dịch chuyển, chứ chưa phải một thay đổi đã thành hình.
Các thông tin về dự án được nêu trên trang tin chính thức của APECO về cảng Casiguran và tuyên bố về Kế hoạch ưu tiên đầu tư chiến lược 2026. Để tham chiếu thêm về môi trường đầu tư Philippines, có thể xem lại bài viết trước về Philippines đạt mốc thu nhập trung bình cao.
