Một tín hiệu đáng chú ý vừa phát đi từ Kuala Lumpur: Bộ trưởng Kinh tế Malaysia xác nhận doanh nghiệp Ý và một số nước châu Âu đang gia tăng quan tâm đầu tư vào đặc khu kinh tế Johor – Singapore (JS-SEZ). Điều khiến giới quan sát Việt Nam phải để mắt tới nằm ở một chi tiết khác: đại sứ Ý tại Malaysia, khi được hỏi, đã công khai nhắc đến kinh nghiệm đặc khu kinh tế của Việt Nam như một điểm tham chiếu để các nhà đầu tư Ý cân nhắc mở rộng sang Malaysia. Với dòng vốn châu Âu đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng trong khu vực ASEAN, đây là diễn biến doanh nghiệp Việt Nam không nên bỏ qua.
Doanh nghiệp Ý quan tâm đặc khu kinh tế Johor – Singapore
Tại Diễn đàn điều hành JS-SEZ (JS-SEZ Executive Forum) ngày 1/7/2026 tổ chức ở Kuala Lumpur, Bộ trưởng Kinh tế Malaysia Akmal Nasrullah Mohd Nasir cho biết: “Chúng tôi nhận được yêu cầu mạnh mẽ từ phía Ý, và cả từ các nước châu Âu khác, để tổ chức một buổi làm việc với các nhà đầu tư tiềm năng và phòng thương mại của họ.” Cùng dịp này, ông cũng nhắc đến Đại sứ Ý Raffaele Langella như người đồng hành trong việc kết nối các nhà đầu tư tiềm năng với đặc khu.
Điều đáng chú ý hơn cả nằm ở phát biểu của chính Đại sứ Langella tại cùng sự kiện: “Đặc khu kinh tế tại Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố sự hiện diện của Ý tại nước này, vì vậy chúng tôi sẵn sàng phát triển tiếp từ kinh nghiệm đó và có thể khởi động các sáng kiến mới ở đây, tại Malaysia.” Ông cũng cho hay doanh nghiệp Ý hiện đã hiện diện tại Johor thông qua một số dự án như ST Macroelectronics và liên doanh Eni-PETRONAS trong lĩnh vực dầu khí.
Singapore dẫn đầu, Ý xếp thứ hai trong dòng vốn vào JS-SEZ
Số liệu từ Invest Johor (investjohor.gov.my) – cơ quan xúc tiến đầu tư chính thức của bang Johor – cho thấy bức tranh cụ thể hơn phía sau những phát biểu trên. Trong 9 tháng đầu năm 2025, Johor dẫn đầu Malaysia về vốn đầu tư được phê duyệt với 91,1 tỷ ringgit, trong đó riêng JS-SEZ đã chiếm tới 74,6%, tương đương 68 tỷ ringgit. Singapore là nhà đầu tư lớn nhất trong đặc khu này với 28,5 tỷ ringgit, xếp sau là Ý với 2,9 tỷ ringgit và Trung Quốc với 700 triệu ringgit. Cần lưu ý đây đều là số liệu lũy kế của 9 tháng đầu năm 2025, chưa phải số liệu mới nhất của năm 2026.
Malaysia không ngừng bồi đắp ưu đãi
Sự quan tâm của nhà đầu tư Ý, xét cho cùng, không tự nhiên mà có. Theo thông cáo báo chí của Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia (MITI), Malaysia đã đưa vào vận hành cơ chế “Giấy phép sản xuất nhanh” (Fast-Track Manufacturing Licence) dành cho các dự án sản xuất tại JS-SEZ. Bên cạnh đó là Quỹ Đồng đầu tư Chiến lược (CoSIF) trị giá 200 triệu ringgit, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp cùng tham gia đầu tư vào những dự án trong đặc khu.
Vì sao doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi
Việc một đại sứ nước ngoài công khai lấy kinh nghiệm đặc khu kinh tế Việt Nam làm điểm tham chiếu, tự thân nó, đã là một xác nhận: mô hình đặc khu của Việt Nam đang được nhà đầu tư châu Âu nhìn nhận như một chuẩn mực trong khu vực. Nhưng mặt khác của câu chuyện là Malaysia đang chủ động học hỏi và tăng tốc để cạnh tranh giành cùng nhóm nhà đầu tư này. Khi doanh nghiệp châu Âu, đặc biệt là Ý, đang tính toán lại việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng và mở rộng hiện diện ở Đông Nam Á, những chính sách ưu đãi mà Malaysia liên tục bồi đắp cho JS-SEZ đang tạo ra một đối trọng cạnh tranh – điều mà các cơ quan xúc tiến đầu tư cũng như doanh nghiệp trong nước cần bám sát, để không đánh mất vị thế “điểm đến tiên phong” mà Việt Nam đã gây dựng được với dòng vốn Ý.
Giới hạn của thông tin hiện có
Cần nói rõ, những gì Bộ trưởng Kinh tế Malaysia và Đại sứ Ý chia sẻ mới dừng ở mức “quan tâm” và “sắp xếp buổi làm việc tiếp theo”, chưa có bất kỳ cam kết vốn đầu tư cụ thể nào được công bố kèm tên dự án hay mốc thời gian. Con số 2,9 tỷ ringgit vốn đầu tư từ Ý cũng là số liệu lũy kế của 9 tháng đầu năm 2025, chứ không phải số liệu mới nhất của năm 2026. Và cho đến nay, chưa có thông tin nào cho thấy một dự án hay nhà đầu tư cụ thể nào rời Việt Nam để chuyển sang Malaysia.
