Indonesia mở điều tra thép mạ kẽm nhập từ Trung Quốc, nước chiếm khoảng 81% lượng nhập giai đoạn 2023–2025. Malaysia, từ tháng 7, cũng đang điều tra thép mạ nhôm kẽm nhập từ ba nguồn: Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam.
Cả hai vụ chạy song song với một biện pháp thứ ba ở Philippines, nơi thuế tự vệ với xi măng được mở rộng sang hàng từ Trung Quốc và Indonesia. Ba nước chọn ba công cụ khác nhau, và hai mốc trong tháng 11 sẽ cho thấy từng công cụ đi đến đâu.
Indonesia chạy hai tầng: thuế tạm thời cho một hãng, điều tra cho cả mặt hàng
Tầng thứ nhất đã có hiệu lực. Bộ Tài chính Indonesia ban hành PMK 32/2026 ngày 22/5/2026, đánh thuế chống bán phá giá tạm thời 17,5% lên thép cán phẳng cán nóng, rộng từ 600 mm, không phủ, của Wuhan Iron and Steel Co., Ltd. (Trung Quốc). Thuế có hiệu lực từ 27/5 trong 6 tháng, tức đến khoảng 26/11/2026.
| Nước | Công cụ | Mặt hàng | Mốc đã công bố |
|---|---|---|---|
| Indonesia | Thuế chống bán phá giá tạm thời 17,5% | Thép cán nóng của Wuhan Iron and Steel | Hiệu lực từ 27/5/2026, 6 tháng |
| Indonesia | Điều tra của KADI | Thép mạ kẽm từ Trung Quốc | Mở 15/9/2026, tối đa 12 tháng |
| Malaysia | Điều tra chống bán phá giá | Thép mạ nhôm kẽm, có hàng từ Việt Nam | Khởi xướng 17/7/2026; kết luận sơ bộ trong 120 ngày |
| Philippines | Thuế tự vệ | Xi măng từ Trung Quốc và Indonesia | 14 peso/bao 40 kg trong năm đầu |
Ba nước ASEAN, ba công cụ với thép và xi măng nhập khẩu (cập nhật đến 2/10/2026). Nguồn: CNBC Indonesia, Indoposco, VietnamPlus, New Straits Times, Philstar
Theo CNBC Indonesia ngày 26/5 và Pajakku, PMK 31/2026 ban hành cùng ngày đã bỏ công ty này khỏi danh sách miễn thuế 0% trước đó.
Tầng thứ hai nhắm vào một mặt hàng khác. Ngày 15/9/2026, Ủy ban Chống bán phá giá Indonesia (KADI) mở điều tra thép mạ kẽm nhập từ Trung Quốc, theo đề nghị của PT Tata Metal Lestari và PT Arcelormittal Nippon Steel Indonesia. Từ 1/1/2023 đến 31/12/2025, Indonesia nhập tổng cộng 2.562.407 tấn thép mạ kẽm, trong đó 2.075.801 tấn đến từ Trung Quốc.
Chủ tịch KADI Frida Adiati nói trong thông báo mở điều tra, theo Indoposco dẫn ngày 16/9: “Dựa trên kết quả xem xét mức đủ và tính chính xác của bằng chứng ban đầu, KADI nhận thấy nhập khẩu thép mạ kẽm từ Trung Quốc tăng lên và gây thiệt hại cho ngành trong nước.”
Cuộc điều tra kéo dài tối đa 12 tháng và có thể gia hạn đến 18 tháng. Với người mua thép mạ kẽm, đây mới là bước mở đầu: thời hạn tối đa 12 tháng kể từ 15/9/2026 kéo đến khoảng giữa tháng 9/2027.
Malaysia: các hạn nộp hồ sơ đã qua, kết luận sơ bộ rơi vào giữa tháng 11
Ở Malaysia, Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp (MITI) khởi xướng điều tra chống bán phá giá ngày 17/7/2026 với thép cán phẳng mạ nhôm kẽm từ Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam, theo đơn của NS BlueScope Malaysia.
Theo VietnamPlus và Công Thương, dẫn Cục Phòng vệ thương mại thuộc Bộ Công Thương, doanh nghiệp không có tên trong đơn phải đăng ký tham gia trước 3/8/2026. Bản trả lời bảng câu hỏi nộp trước 17/8/2026 qua hệ thống TRIMA. Cả hai mốc đã qua tính đến ngày 2/10. Cục khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu nghiên cứu kỹ đơn, trả lời đúng hạn, đúng định dạng và hợp tác đầy đủ.
New Straits Times ngày 6/8 viết thêm rằng MITI cũng rà soát cuối kỳ thuế chống bán phá giá hiện hành với thép cuộn sơn phủ màu từ Trung Quốc và Việt Nam, theo đơn của CSC Steel Sdn Bhd. Giai đoạn điều tra là 1/1–31/12/2025. Kết luận sơ bộ được đặt trong vòng 120 ngày kể từ khởi xướng, còn rà soát cuối kỳ trong 180 ngày.
Nếu tính 120 ngày từ 17/7/2026, mốc kết luận sơ bộ rơi vào khoảng 14/11/2026. Tối 2/10 (giờ Hà Nội), chúng tôi chưa mở được trang theo dõi vụ việc của MITI do lỗi chứng chỉ, nên chưa kiểm chứng được tiến độ này.
Với doanh nghiệp Việt Nam, hai vụ ở Malaysia có chung một điểm: hàng Việt Nam nằm trong phạm vi cả điều tra mới lẫn rà soát cuối kỳ. Các bước tiếp theo đều có thời hạn đã công bố.
Philippines đổi cách với xi măng: bỏ loại trừ cho Trung Quốc và Indonesia
Công cụ thứ ba nằm ở Philippines. Theo Philstar ngày 3/6/2026, Bộ Công Thương (DTI) đưa Trung Quốc và Indonesia ra khỏi danh sách loại trừ khỏi biện pháp tự vệ với xi măng theo DAO 26-03. Xi măng từ hai nước chịu thuế tự vệ năm đầu 14 peso mỗi bao 40 kg, tức 349 peso/tấn. Manila Times cùng ngày xác nhận DAO 26-03 áp dụng với xi măng Portland thường loại 1 và xi măng pha.
Theo DAO 25-15 năm 2025, nước có thị phần dưới 3% tổng nhập khẩu được loại trừ. Thị phần của Trung Quốc lên 11% năm 2025 và 23% quý I/2026; của Indonesia lên 6% và 8%.
Việt Nam vẫn là nhà cung cấp xi măng lớn nhất cho Philippines, với 79% năm 2025 và 63% quý I/2026. Nếu theo ngưỡng 3%, thị phần 79% của Việt Nam không nằm trong nhóm nước được loại trừ.
Hiệp hội các nhà sản xuất xi măng Philippines (CeMAP) nói, theo Philstar dẫn: “Việc loại trừ Trung Quốc và Indonesia trước đây đã làm yếu cơ chế tự vệ.”
Hai mốc trong tháng 11 và người trả giá đầu vào
Hai mốc gần nhau: khoảng 14/11 với kết luận sơ bộ của MITI, và khoảng 26/11 khi thuế tạm thời với Wuhan Iron and Steel của Indonesia hết 6 tháng hiệu lực. Mỗi mốc thuộc một nước, một mặt hàng và một công cụ khác nhau, nhưng đều rơi vào cùng một khoảng hai tuần.
Nếu giá chào thay đổi, người mua thép mạ và xi măng nhập khẩu là bên chịu tác động đầu tiên: nhà thầu và đại lý vật liệu xây dựng ở các nước nhập khẩu. Các nguồn chúng tôi đọc chưa có số nào về giá bán thép hay xi măng sau các biện pháp này, nên phần thuế có đi vào giá bán hay không vẫn là điều cần xem.
Với nhà xuất khẩu Việt Nam, bức tranh có hai nửa. Ở Malaysia, hàng Việt Nam đang là đối tượng của hai thủ tục có hạn trả lời rõ ràng; ở Philippines, Việt Nam là nhà cung cấp xi măng lớn nhất trong khi thị phần của Trung Quốc và Indonesia tăng lên.
Mốc kiểm được tiếp theo là kết luận sơ bộ của MITI vào khoảng 14/11 và ngày hết hạn thuế tạm thời của Indonesia vào khoảng 26/11.
