Giữa tháng 9, giá tinh bột sắn xuất khẩu FOB Bangkok nhích xuống lần đầu trong năm, từ 705 về 700 USD/tấn, sau khi đi lên từ 480 USD hồi đầu tháng 1. Cùng lúc, giá củ sắn tươi ở Nam bộ và Tây Ninh cao gần gấp đôi cùng kỳ năm trước.
Chúng tôi theo dõi bảng giá tuần của Hiệp hội Tinh bột sắn Thái Lan, các bảng tin tham khảo thị trường sắn của Hiệp hội Sắn Việt Nam năm nay và cùng kỳ năm trước, tin của Thông tấn xã Campuchia AKP, số liệu xuất khẩu của Lào và thống kê xuất khẩu của Việt Nam. Câu hỏi đặt ra khá cụ thể: niên vụ 2026-2027 mở đầu với giá củ ở Việt Nam gần gấp đôi năm trước, trong khi giá tinh bột chuẩn của khu vực đã ngừng tăng. Nông dân và nhà máy đang đứng ở đâu khi Thái Lan, Campuchia và Lào cùng vào vụ?
Giá tinh bột Thái Lan leo suốt nửa năm rồi dừng ở 700 USD
Chúng tôi lần lại từng kỳ trong bảng giá ấy, và nhịp đi lên khá đều. Giá FOB Bangkok là 480 USD/tấn ngày 6/1, 500 USD ngày 3/3, 580 USD ngày 5/5 và 700 USD ngày 16/6.
Ngày 4/8, giá lên 705 USD/tấn và giữ nguyên tới kỳ 8/9. Ngày 15/9, bảng giá ghi 700 USD, và mức này tiếp tục được giữ ở hai kỳ 22/9 và 29/9. Quy đổi ra, giá FOB tăng khoảng 47% từ đầu năm đến đỉnh, rồi lùi khoảng 0,7%.
Giá trong nước của Thái Lan đi cùng chiều, từ 14,10 baht/kg ngày 6/1 lên 22,30 baht/kg ngày 4/8, còn 22,10 baht/kg ngày 29/9. Mức lùi rất nhỏ, và ba kỳ liền đứng ở 700 USD chưa đủ để nói giá đã quay đầu. Điều có thể nói là đà tăng đã dừng lại, ít nhất trong tháng 9.
Sáng 2/10, chúng tôi mở lại bảng giá này. Kỳ mới nhất vẫn là 29/9, ở 700 USD/tấn; kỳ đầu tiên của tháng 10 chưa được đăng.
Ở Việt Nam, giá củ đi nhanh hơn giá tinh bột
Từ vùng nguyên liệu, tín hiệu đầu vụ là thiếu. Theo Hiệp hội Sắn Việt Nam do Dân trí dẫn ngày 4/9/2026, sắn bước vào niên vụ 2026-2027 với nguồn nguyên liệu khá hạn chế. Ở miền Trung và Tây Nguyên, nguyên liệu đầu vụ khá ít nên một số nhà máy cạnh tranh thu mua; ở Tây Ninh, lượng củ về nhà máy vẫn khá hạn chế dù giá đã cao. Tồn kho sắn lát vụ trước hầu như không còn nhiều, còn mưa lớn kéo dài ở miền Bắc có thể ảnh hưởng tiến độ thu hoạch.
Giá thu mua đầu tháng 9 ở mức cao. Tây Ninh ở mức 146,6 đến 160 đồng/độ bột, Đắk Lắk 128,3 đến 133,3 đồng/độ bột, Quảng Ngãi nằm trong cùng vùng giá với Đắk Lắk. Quy đổi ra, ở trữ lượng bột 30%, giá củ Tây Ninh tương đương khoảng 4.400 đến 4.800 đồng/kg.
Để thấy giá củ đã đi xa đến đâu so với giá bán, chúng tôi đặt cạnh nhau bảng tin đầu tháng 9 của hai năm. Bảng tin ngày 8/9/2025 của Hiệp hội Sắn Việt Nam ghi Thái Lan công bố 445 USD/tấn FOB Bangkok, nhà máy Việt Nam chào 385 đến 395 USD/tấn FOB cảng Hồ Chí Minh. Khi đó, nhà máy Tây Nguyên vào vụ 2025-2026 với giá thành đầu vụ cao, đầu ra bán chậm.
Một năm sau, theo bảng tin do Dân trí dẫn ngày 4/9/2026, tinh bột sắn chào tại cảng TP Hồ Chí Minh ở mức 610 đến 650 USD/tấn, còn giá Bangkok đang ở đỉnh. Quy đổi ra, FOB Bangkok tăng khoảng 58% so với cùng kỳ, còn giá chào tinh bột Việt Nam, nếu tính theo trung điểm, tăng khoảng 62%.
| Chỉ số | Đầu tháng 9/2025 | Đầu tháng 9/2026 |
|---|---|---|
| Giá công bố FOB Bangkok (USD/tấn) | 445 | 705 |
| Giá chào tinh bột Việt Nam, FOB cảng Hồ Chí Minh (USD/tấn) | 385 – 395 | 610 – 650 |
| Giá củ sắn tươi Nam bộ và Tây Ninh | Mốc so sánh | Gần gấp đôi cùng kỳ; Tây Ninh 146,6 – 160 đồng/độ bột |
Giá tinh bột sắn và củ tươi đầu tháng 9, năm 2025 và năm 2026. Nguồn: Hiệp hội Sắn Việt Nam, Dân trí
Đặt ba nhịp tăng cạnh nhau, chiều đi khá rõ: giá củ gần gấp đôi, giá chào tinh bột Việt Nam tăng khoảng sáu phần mười, giá chuẩn Bangkok tăng hơn một nửa. Ở khâu chế biến, nguyên liệu đầu vào của nhà máy đang tăng nhanh hơn giá bán sản phẩm. Phần chênh ấy là thứ nhà máy phải tự xoay trong vụ mới.
Khoảng cách giữa giá Thái Lan và giá chào Việt Nam cũng rộng hơn. Quy đổi ra, mức chênh là 50 đến 60 USD/tấn vào đầu tháng 9/2025 và 55 đến 95 USD/tấn vào đầu tháng 9/2026. Bảng tin ngày 29/9/2025 của hiệp hội lưu ý giá công bố của Thái Lan thường cao hơn giá thực tế 30 đến 50 USD/tấn, nên mức chênh này chỉ nên đọc như một chỉ dấu.
Nguồn củ từ láng giềng có thể không còn chảy về như năm trước
Một năm trước, dòng củ qua biên giới đi theo hướng có lợi cho nhà máy Việt Nam. Cũng bảng tin đầu tháng 9 năm ngoái ghi nhận nguồn sắn Campuchia năm đó có thể dư vì căng thẳng biên giới Thái Lan – Campuchia chưa được giải quyết, phải chủ yếu bán trực tiếp sang Việt Nam và Trung Quốc. Bảng tin ngày 29/9/2025 viết Tây Ninh sắp tới chủ yếu nhập củ tươi từ Campuchia về chạy máy.
Sang đầu năm nay, bảng tin ngày 12/1/2026 vẫn ghi giá nguyên liệu ở Nam bộ và Tây Ninh ổn định do nguồn sắn Campuchia về đều. Cũng trong bảng tin đó, ở Lào, doanh nghiệp Thái Lan thu mua số lượng lớn, giá cao để nhập về Thái Lan bù thiếu hụt trong nước. Lúc ấy Thái Lan công bố 480 USD/tấn FOB, Việt Nam chào 405 đến 415 USD/tấn.
Đến mùa xuân, dòng củ đó đã thưa đi theo mùa vụ. Báo Nông nghiệp và Môi trường, trong bài về số liệu đầu tháng 4/2026, ghi lượng sắn tươi nhập từ Campuchia về Việt Nam giảm mạnh trong tháng 3/2026 vì phía Campuchia gần hết vụ. Cùng bài, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dự báo nhiều nhà máy chế biến tinh bột sắn thiếu nguyên liệu trầm trọng và có thể phải dừng sản xuất sớm hơn mọi năm. Ngày 6/4, giá sắn bột 30% ở Đắk Lắk là 3.000 đến 3.498 đồng/kg, tinh bột FOB TP Hồ Chí Minh 520 đến 540 USD/tấn.
Từ phía Campuchia, chúng tôi thấy hai tín hiệu trong năm 2026. Theo AKP ngày 27/4, một nhà máy chế biến sắn khởi công tại tỉnh Kampong Speu, chủ đầu tư là Guanshen Shengda Agriculture Industry, vốn khoảng 20 triệu USD. Khi hoàn thành, nhà máy có công suất mỗi năm 100.000 tấn tinh bột sắn tinh chế, 100.000 tấn sắn lát khô và 30.000 tấn bã làm thức ăn chăn nuôi.
Phát biểu tại lễ khởi công, Quốc vụ khanh Bộ Công nghiệp, Khoa học, Công nghệ và Đổi mới Campuchia Son Senghout nói, theo AKP: “Ngành sắn đang chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến trong nước, giúp Campuchia giữ được giá trị cao hơn ngay trong nước.”
Tín hiệu thứ hai đến ngày 22/6, khi theo AKP, Campuchia khởi động tuyến xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc qua Lào tại Viêng Chăn, do Bộ trưởng Nông Lâm Ngư nghiệp Dith Tina chủ trì. Tinh bột sắn nằm trong nhóm hàng Campuchia đang xuất sang Trung Quốc, dù chuyến đầu tiên trên tuyến này là bốn container sầu riêng tươi.
Ở Lào, số liệu được tính theo nhóm hàng trồng trọt. Theo Vientiane Times ngày 1/7, năm tháng đầu 2026 xuất khẩu cây trồng và sản phẩm cây trồng của Lào đạt 752 triệu USD, bằng 62,6% mục tiêu 1,2 tỷ USD cả năm. Sắn lát khô và tinh bột sắn nằm trong nhóm hàng chủ yếu, cùng chuối, dưa hấu và cà phê.
Ghép các mảnh lại, nguồn củ láng giềng cho nhà máy Việt Nam vụ này có thể không còn dồi dào như năm trước. Campuchia vừa khởi công một nhà máy chế biến lớn và có thêm đường ra Trung Quốc qua Lào, còn củ ở Lào từ đầu năm đã có người mua lớn từ Thái Lan. Đây là hướng đi của các nước láng giềng; ngoài mốc tháng 3, các nguồn chúng tôi theo dõi không cho biết lượng củ thực tế qua biên giới trong năm nay.
Đầu ra vẫn dựa vào Trung Quốc, và kho bên mua đang mỏng
Ở đầu ra, theo báo cáo tháng 8/2026 của Cục Thống kê do Mekong ASEAN dẫn ngày 3/9, tám tháng đầu năm xuất khẩu sắn và sản phẩm của sắn đạt 840 triệu USD, giảm 2,1%. Báo Chính phủ ngày 28/9 xếp sắn và sản phẩm từ sắn vào nhóm giảm giá trị xuất khẩu trong chín tháng. Sáng 2/10, chúng tôi mở trang của Cục Thống kê để tìm con số chín tháng, nhưng báo cáo kinh tế – xã hội quý III và chín tháng chưa được đăng; báo cáo mới nhất vẫn là tháng 8, đăng ngày 3/9.
Thị trường vẫn tập trung cao. Theo VnEconomy ngày 6/8, bảy tháng đầu năm xuất khẩu đạt 2,1 triệu tấn, trị giá 755,4 triệu USD, trong đó Trung Quốc chiếm 92,1%. Cũng theo VnEconomy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sắn Việt Nam Lê Hữu Hùng cho biết phần lớn nguyên liệu được ưu tiên cho chế biến tinh bột do nhu cầu xuất khẩu cao. Bài báo dẫn ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết Việt Nam có 6 nhà máy ethanol dùng chủ yếu sắn lát khô; theo ông, một củ sắn có rất nhiều đầu ra nên không thể quy đổi toàn bộ sản lượng thành khả năng sản xuất ethanol.
Phía bên mua, theo số liệu Hiệp hội Sắn Việt Nam do Dân trí dẫn ngày 4/9, tồn kho tinh bột sắn tại kho cảng Trung Quốc thấp kỷ lục, dưới 100.000 tấn.
Với nông dân trồng sắn, giá thu mua đầu vụ ở mức cao là lợi thế rõ của niên vụ mới. Với nhà máy tinh bột và thương nhân sắn lát, cơ hội nằm ở chỗ đầu ra vẫn có người mua, với kho bên mua ở mức thấp kỷ lục hồi đầu tháng 9, còn bài toán là giữ đủ nguyên liệu khi giá bán đã ngừng tăng và nguồn củ láng giềng có thể thưa hơn.
Mốc kế tiếp là bảng giá tuần của Thái Lan, cho biết mức 700 USD/tấn còn đứng được bao lâu, và giá thu mua củ khi các vùng sắn của Việt Nam lần lượt vào chính vụ.
