Việt Nam và Canada nâng quan hệ lên Đối tác Chiến lược ngày 24/9, và với nhà xuất khẩu, kênh dùng được ngay vẫn là CPTPP. Việt Nam không còn hưởng Chương trình ưu đãi thuế quan phổ cập (GPT) của Canada từ đầu năm 2025, trong khi tuyên bố chung ghi thương mại hai nước chủ yếu được thúc đẩy qua hiệp định này.
Tại Ottawa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Canada Mark Carney công bố tuyên bố chung với tám trụ cột. Nhóm nội dung chạm trực tiếp tới doanh nghiệp gồm thương mại, đầu tư, tài chính; giao thông, quản lý chuỗi cung ứng và hạ tầng; an ninh năng lượng; an ninh lương thực và nông sản thực phẩm.
CPTPP chạy trước, hiệp định ASEAN – Canada theo sau
Hai bên ủng hộ thực thi, hiện đại hóa và mở rộng CPTPP. Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong ASEAN và giữ vai trò Chủ tịch Ủy ban CPTPP năm 2026.
Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Canada vẫn đang đàm phán; hai bên ủng hộ sớm kết thúc và đưa vào thực thi. Khi hiệp định này hoàn tất, doanh nghiệp có thêm một khuôn khổ ưu đãi, nhưng hôm nay CPTPP vẫn là kênh đang vận hành.
Máy móc và điện tử dẫn dắt đơn hàng
Hàng Việt sang Canada đã đổi cơ cấu. Máy móc, thiết bị cơ khí và điện tử, điện máy chiếm khoảng 53% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này. Riêng máy móc thiết bị cơ khí đạt hơn 3,5 tỷ USD, tăng 78,4%; điện tử, điện máy đạt gần 3,7 tỷ USD.
Chiều ngược lại, Việt Nam nhập từ Canada máy móc, sắt thép, phân bón và bột giấy, tức nguyên liệu và tư liệu cho sản xuất. Thương mại nông sản thực phẩm và thủy sản giữa hai nước đạt gần 1,7 tỷ CAD năm 2025, phần gắn với trụ cột an ninh lương thực.
Đà tăng chưa dừng. Xuất khẩu 4 tháng đầu năm 2026 của Việt Nam sang Canada tăng 25%, và Việt Nam hiện là nguồn nhập khẩu lớn thứ sáu của Canada.
Hai bộ số liệu, một xu hướng
Cùng năm 2025, hai bên ghi hai con số khác nhau. Cơ quan Thống kê Canada ghi nhận xuất khẩu của Việt Nam sang nước này đạt 13,8 tỷ USD, tăng 28,4%; Hải quan Việt Nam ghi xuất khẩu lần đầu chạm 7,5 tỷ USD. Quy đổi ra, số liệu phía Canada gần gấp đôi số liệu Hải quan Việt Nam; hai bên đo theo cách khác nhau, nhưng cùng cho thấy xu hướng tăng.
| Chỉ số năm 2025 | Cơ quan Thống kê Canada | Hải quan Việt Nam |
|---|---|---|
| Xuất khẩu của Việt Nam sang Canada | 13,8 tỷ USD | 7,5 tỷ USD |
| Tổng kim ngạch hai chiều | khoảng 14,75 tỷ USD | 8,6 tỷ USD |
| Mức tăng được nêu | Xuất khẩu tăng 28,4% | Kim ngạch hai chiều tăng 18,8% |
Thương mại Việt Nam – Canada năm 2025 theo hai cơ quan thống kê. Nguồn: VietnamPlus
Ở chiều hàng Canada sang Việt Nam, Bộ trưởng Thương mại quốc tế Canada Maninder Sidhu cho biết xuất khẩu của Canada đạt hơn 1,3 tỷ đô la năm 2025, tăng gần 30%. Thông cáo phía Canada không ghi rõ loại đô la.
Đường bay thẳng chờ phê duyệt
Hiệp định vận tải hàng không mở rộng cho phép bay thẳng giữa Canada và Việt Nam lần đầu tiên, gồm chuyến chở khách và chuyến chuyên chở hàng hóa. Air Canada dự kiến hoàn tất thủ tục phê duyệt để mở đường bay thường lệ tới TP.HCM năm 2027. Nếu đường bay được duyệt, hàng máy móc, điện tử và thủy sản có thêm lựa chọn vận chuyển trực tiếp, thay vì quá cảnh.
Hai bên cũng ký biên bản ghi nhớ hợp tác năng lượng và chuyển dịch năng lượng sạch, gồm LNG, hydro, năng lượng tái tạo, cùng biên bản ghi nhớ hợp tác vận tải biển. Biên bản ghi nhớ mở đường cho dự án; hợp đồng và tiến độ cụ thể mới quyết định dòng hàng.
Mốc kiểm được gần nhất là lịch bay thường lệ của Air Canada năm 2027 và vòng đàm phán tiếp theo của hiệp định ASEAN – Canada.
