Khảo sát nhân lực mới nhất cho thấy thất nghiệp giảm nhẹ, nhưng thị trường lao động không vì vậy mà trở nên dễ thở với doanh nghiệp cần tuyển người có tay nghề, người làm theo ca hoặc lao động có thể theo kịp nhịp số hóa.
Một doanh nghiệp không cảm nhận thị trường lao động qua tỷ lệ thất nghiệp trước tiên. Họ cảm nhận nó khi đăng tin tuyển người ba tuần mà vẫn chưa đủ hồ sơ, khi phải nâng lương đầu vào để giữ kỹ thuật viên ở lại, hoặc khi quản lý ca phải xoay lịch liên tục vì thiếu người có thể đứng vào đúng vị trí. Đó là lý do bản công bố ngày 22/05 của Directorate General of Budget, Accounting and Statistics có giá trị vượt khỏi phạm vi một bảng số liệu.
Theo cơ quan thống kê của Đài Loan, tỷ lệ thất nghiệp tháng 4 giảm xuống 3,30%, thấp hơn 0,04 điểm phần trăm so với tháng trước. Tổng số người có việc làm giảm nhẹ theo tháng nhưng vẫn tăng so với cùng kỳ năm trước. Nói cách khác, thị trường lao động chưa xấu đi, nhưng cũng chưa phải giai đoạn doanh nghiệp có thể dễ dàng tuyển được người phù hợp chỉ nhờ đăng tuyển rộng hơn.
Với khu vực sản xuất và dịch vụ có yếu tố công nghệ cao, vấn đề hiện không còn là số lượng lao động thuần túy. Nhiều doanh nghiệp cần người có thể làm việc với máy móc chính xác hơn, quy trình số hơn và biên độ lỗi thấp hơn. Nếu lực lượng lao động chung ổn định nhưng nhóm kỹ năng phù hợp vẫn khan, chi phí tuyển dụng và đào tạo nội bộ sẽ tiếp tục là khoản chi thực.
Điều này đặc biệt đáng chú ý với các doanh nghiệp Việt Nam đang mua hàng, gia công hoặc cân nhắc hợp tác với nhà cung ứng Đài Loan. Khi thị trường lao động ở đó bớt thất nghiệp nhưng không hẳn dư người, nhà máy sẽ có xu hướng bảo vệ nhân sự cốt lõi bằng lương, phụ cấp và lịch làm việc linh hoạt hơn. Phần chi phí ấy hiếm khi được tách riêng trên báo giá, nhưng nó đi thẳng vào giá thành và khả năng giữ tiến độ.
Ở Malaysia, những số liệu niềm tin doanh nghiệp quý II đã bắt đầu phản ánh tâm lý thận trọng hơn ở bán lẻ và xây dựng. Tại Indonesia, doanh nghiệp xuất khẩu lại đang tính nhiều hơn đến dòng ngoại tệ và ổn định tỷ giá. Mỗi nơi có một áp lực khác nhau, nhưng câu chuyện lao động ở Đài Loan nhắc rằng chuỗi cung ứng không chỉ bị chi phối bởi công nghệ và vốn. Nó còn bị quyết định bởi việc có đủ người phù hợp để giữ dây chuyền vận hành trơn tru hay không.
Khi thất nghiệp giảm, tin tốt là nền kinh tế chưa hụt nhịp. Nhưng với doanh nghiệp, phần khó không nằm ở con số đẹp hơn trên báo cáo. Phần khó nằm ở chỗ người lao động nào còn sẵn sàng đổi việc, mức lương nào đủ giữ họ ở lại, và bao nhiêu thời gian nữa thì một vị trí trống mới thật sự được lấp đầy.
Nếu nhìn xa hơn, một thị trường lao động ổn định cũng làm thay đổi hành vi của người lao động. Họ chọn việc kỹ hơn, đòi hỏi môi trường làm việc rõ hơn và cân nhắc phúc lợi thực tế hơn. Điều này khiến doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng mức lương danh nghĩa mà phải chỉnh cả cách đào tạo, giữ người và tổ chức ca kíp.
Đối với doanh nghiệp nhỏ hơn trong chuỗi cung ứng, đây là áp lực khó nhất. Họ không có ngân sách tuyển dụng như tập đoàn lớn, nhưng lại phải giao hàng đúng chuẩn cho khách lớn. Vì vậy, một thị trường lao động tưởng như bình lặng có thể âm thầm nén thêm chi phí vào những đơn vị yếu vốn nhất.
Ở góc doanh nghiệp, vấn đề còn nằm ở chỗ ai trong chuỗi sẽ hấp thụ phần chi phí phát sinh trước tiên. Khi chính sách hoặc số liệu làm thay đổi kỳ vọng thị trường, bên mua thường chờ thêm tín hiệu, còn bên bán phải tự cân bằng tồn kho, nhân sự và lịch thanh toán. Khoảng trống giữa hai phía đó mới là nơi áp lực thật sự hình thành.
Vì vậy, Đài Loan không chỉ đang phát ra một dữ kiện mới cho giới quan sát. Nước này đang phát ra một tín hiệu vận hành mà doanh nghiệp trong khu vực phải tự quy đổi sang câu hỏi quen thuộc của mình: hợp đồng có đổi nhịp hay không, giá có còn giữ được hay không, và liệu kế hoạch quý tới có nên đi nhanh như vài tuần trước nữa không.
