Dự án trồng cây và chăn nuôi của THACO AGRI tại Kratie và Ratanakiri vừa được trao hai giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài điều chỉnh, tổng vốn 648 triệu USD. Cùng tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam – Campuchia ở Phnom Penh chiều 9/10, kiến nghị của doanh nghiệp được Bộ Tài chính gom thành ba nhóm để lập danh mục xử lý chung với Hội đồng Phát triển Campuchia (CDC).
Đây là vốn đăng ký điều chỉnh, không phải vốn mới hay vốn đã giải ngân. Hai giấy chứng nhận nằm trong 5 văn kiện hợp tác được trao tại Diễn đàn, nơi có khoảng 300 đại biểu doanh nghiệp hai nước.
Quy đổi ra, 648 triệu USD bằng khoảng 19% tổng vốn khoảng 3,4 tỷ USD của 223 dự án Việt Nam đang có tại Campuchia. Chiều ngược lại, doanh nghiệp Campuchia có 50 dự án tại Việt Nam.
Vật tư đi sang, nông sản đi về và hai chiều tăng lệch nhịp
Theo số liệu Hải quan Việt Nam, tám tháng đầu năm 2026 thương mại hai nước đạt khoảng 8,7 tỷ USD, tăng 8,3%. Việt Nam xuất sang Campuchia 4,3 tỷ USD, tăng 13,8%.
Hàng nhập từ Campuchia đạt 4,4 tỷ USD nhưng chỉ tăng 3,4%. Doanh nghiệp Việt Nam bán sang chủ yếu dệt may, thép, nguyên phụ liệu dệt may và da giày, phân bón, thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu, giấy, nhựa, hóa chất, máy móc thiết bị. Chiều về là gạo, cao su, sắn, hạt điều, gỗ và rau quả.
Nói gọn, phía Việt Nam bán sang phần nhiều là vật tư và đầu vào sản xuất, còn mua về chủ yếu là nông sản và gỗ. Chiều bán sang cũng tăng nhanh hơn hẳn chiều mua về.
Vùng nguyên liệu đặt ngay tại Campuchia
Ở khâu sản xuất nông nghiệp, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị hai bên cùng đầu tư vào vùng nguyên liệu, chế biến sâu, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngay tại Campuchia. Ông cũng yêu cầu các ngân hàng thương mại Việt Nam gia tăng xem xét cho vay doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại đây.
Dự án trồng cây và chăn nuôi của THACO AGRI ở Kratie và Ratanakiri thuộc đúng khâu vùng nguyên liệu mà đề nghị này nhắc tới. Tại Diễn đàn, ông Lê Minh Hưng nói: “Chúng ta cần quyết tâm để tăng quy mô các dự án đầu tư, thúc đẩy kết nối hạ tầng và logistics, đơn giản hóa, tạo thuận lợi về thủ tục như kiến nghị của các doanh nghiệp.”
Thủ tục hải quan và kiểm dịch là nhóm kiến nghị chạm vào dòng hàng
Báo cáo tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết kiến nghị tập trung vào ba nhóm. Nhóm đầu là môi trường đầu tư, kinh doanh, nhất là chính sách thuế, đất đai và nông nghiệp. Nhóm thứ hai là đơn giản hóa thủ tục hải quan, kiểm dịch, vận tải, mở rộng thanh toán xuyên biên giới bằng mã QR và đồng tiền hai nước. Nhóm thứ ba là xử lý các dự án còn tồn đọng và mở rộng hợp tác sang chuyển đổi số, logistics, y tế, công nghiệp chế biến.
Nhóm thứ hai đi thẳng vào dòng nông sản về Việt Nam và dòng vật tư sang Campuchia. Khi thủ tục kiểm dịch và hải quan được rút ngắn, chi phí đưa một lô hàng qua biên giới có thể giảm theo.
Hạ tầng cửa khẩu cũng vừa có thêm một điểm mới. Cửa khẩu quốc tế Khánh Bình – Chrey Thom thông quan từ ngày 3/10, nối An Giang với tỉnh Kandal; trước đó, cửa khẩu quốc tế Tân Nam – Meun Chey mở cuối năm 2025, nối Tây Ninh với Prey Veng.
Phía Việt Nam đề xuất đẩy nhanh tuyến cao tốc nối Thành phố Hồ Chí Minh với Phnom Penh qua cửa khẩu Mộc Bài, nâng cấp cửa khẩu, chợ biên giới, trung tâm logistics và mô hình một cửa, một lần dừng tại các cặp cửa khẩu chính. Thủ tướng Campuchia Hun Manet phát biểu tại Diễn đàn: “Sự kết nối hạ tầng mới chỉ là bước khởi đầu; điều cần làm tiếp theo là biến kết nối đường sá thành kết nối sản xuất; đưa hành lang vận tải Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài-Bavet-Phnom Penh thành hành lang kinh tế và sản xuất, kết nối các nhà máy, khu công nghiệp, khu kinh tế, các nhà cung ứng logistics và thị trường của cả hai nước.”
Mục tiêu 20 tỷ USD cần dòng hàng lớn hơn khoảng 1,75 lần
Năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam – Campuchia đạt khoảng 11,4 tỷ USD, tăng hơn 12%. Lãnh đạo hai nước thống nhất mục tiêu sớm đưa con số này lên 20 tỷ USD, tức khoảng 1,75 lần mức năm 2025.
Sáng 12/10, chúng tôi đọc lại các bài về Diễn đàn trên VietnamPlus và Viet Nam News. Tính đến khi đăng bài, danh mục chung các kiến nghị, cơ quan chủ trì và thời hạn xử lý chưa được công bố; các bài viết cũng không nêu chi tiết nội dung điều chỉnh của hai giấy chứng nhận THACO AGRI.
Khi Bộ Tài chính và CDC đưa ra danh mục chung, doanh nghiệp đang mua nông sản và bán vật tư qua biên giới sẽ có đầu mối và thời hạn cụ thể cho từng kiến nghị về hải quan, kiểm dịch hay thanh toán.
