96% doanh nghiệp sản xuất Malaysia tham gia khảo sát cho biết chịu tác động địa chính trị. FMM công bố kết quả ngày 3/9, dựa trên khảo sát 670 doanh nghiệp từ 15/7 đến 14/8.
Ba cửa đưa chi phí vào nhà máy
Khảo sát FMM gồm 670 doanh nghiệp trên toàn quốc, thực hiện từ 15/7 đến 14/8. Trong đó, 72% là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trong nhóm 96% doanh nghiệp nói bị địa chính trị tác động, 74% gặp thiếu hụt nguyên liệu hoặc chi phí đầu vào tăng. Có 72% nêu cước vận tải, logistics và đường biển, còn 44% nêu năng lượng và nhiên liệu. Các lựa chọn có thể chồng lấn, vì vậy ba tỷ lệ này không thể cộng lại và cũng không thể áp thẳng lên toàn bộ mẫu 670 doanh nghiệp.
Đường truyền chi phí khá rõ. Nguyên liệu đến chậm hoặc đắt hơn, phí đưa hàng về nhà máy tăng, rồi biên lợi nhuận bị ép nếu khách hàng không nhận giá mới.
Chủ tịch FMM Jacob Lee Chor Kok nói nhà sản xuất có ít dư địa chuyển phần chi phí tăng thêm sang người mua. FMM cho rằng doanh nghiệp phải quản lý chi phí và nâng hiệu quả sản xuất.
Đổi nguồn không chỉ là đổi tên nhà cung cấp
Một số doanh nghiệp đã tìm nguồn thay thế tại Trung Quốc, Canada và Trung Á. FMM lưu ý vật liệu thay thế thường đắt hơn và không phải lúc nào cũng phù hợp ngay với yêu cầu sản xuất hiện hữu. Ôtô, nhựa, dược phẩm cùng một số ngành điện và điện tử vẫn chịu áp lực nguồn cung.
Bức tranh này đi cùng PMI sản xuất Malaysia tháng 8, nơi đơn hàng và sức mua nguyên liệu không chuyển động cùng chiều.
Nghe thì đơn giản, nhưng đổi nhà cung cấp không phải đổi một dòng tên trên đơn mua hàng. Với nguyên liệu khác thông số, nhà máy có thể phải kiểm tra chất lượng và chạy thử trước khi đưa vào sản xuất. Thời gian đổi nguồn vì thế còn phụ thuộc vào khả năng thích ứng của dây chuyền.
Chỉ số khảo sát cùng đi xuống
FMM ghi nhận chỉ số sản lượng và sử dụng công suất cùng giảm từ 102 trong nửa cuối 2025 xuống 94 trong nửa đầu 2026. Chỉ số hoạt động kinh doanh giảm từ 103 xuống 90, trong khi chỉ số chi phí sản xuất tăng từ 146 lên 163. Đây là các chỉ số khảo sát, không phải số máy hoặc tỷ lệ công suất vật lý của nhà máy.
Dự báo cho nửa cuối 2026 đặt chỉ số sản lượng ở 99, sử dụng công suất ở 98 và chi phí sản xuất ở 156. Những con số này cho thấy doanh nghiệp chưa nhìn thấy một nhịp phục hồi đồng đều, nhưng cũng không cho phép quy toàn bộ biến động cho địa chính trị.
Tìm được nguồn mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Nếu dự trữ nguyên liệu tăng trong khi đơn hàng còn yếu, vốn có thể nằm trong kho lâu hơn. Khi ấy, biên lợi nhuận kỳ tới sẽ cho thấy doanh nghiệp đã giữ được sản xuất với mức giá nào. Liệu biên lợi nhuận có ổn định khi chi phí đầu vào vẫn cao?
