Tám tháng, khoảng trống nhà cung ứng nội địa vẫn hiện ra sau kim ngạch xuất khẩu 374,84 tỷ USD. Khu vực FDI tạo ra 300,37 tỷ USD, tương đương 80,1% tổng kim ngạch.
Theo báo cáo kinh tế-xã hội của Cục Thống kê công bố ngày 3/9, xuất khẩu tám tháng tăng 22,4% so với cùng kỳ. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD và nhóm tư liệu sản xuất đạt 372,04 tỷ USD, chiếm 94,1%.
Nhà cung ứng nội địa vẫn đứng sau cửa nhập
Đặt hai tỷ trọng cạnh nhau mới thấy khoảng trống nhà cung ứng nội địa. Đơn hàng xuất khẩu của khu vực FDI kéo theo nhu cầu nhập đầu vào, vận chuyển, kho ngoại quan và thông quan. Hàng vào nhà máy phần lớn vẫn là máy móc, linh kiện, vật liệu và các đầu vào phục vụ sản xuất. Dòng hàng có thể chạy nhanh hơn qua kho ngoại quan và cảng, nhưng số liệu vĩ mô chưa chỉ ra linh kiện nào đã đổi sang mua trong nước. Tăng kim ngạch vì thế chưa đồng nghĩa giá trị gia tăng nội địa tăng cùng tốc độ.
Qua được chuẩn mua hàng mới vào chuỗi
Cửa vào của doanh nghiệp Việt có thể không chỉ là giá bán. Nếu nhà máy đặt tiêu chuẩn về mẫu thử, kiểm soát chất lượng và lịch giao, yêu cầu đó sẽ truyền ngược từ dây chuyền lắp ráp sang gia công khuôn, nhựa kỹ thuật, cơ khí chính xác, bao bì hay linh kiện điện tử. Đây là cơ chế mua hàng có điều kiện, không phải mô tả một yêu cầu đang được áp cho doanh nghiệp cụ thể.
Bài của Cục Công nghiệp cho biết đến cuối 2024, chương trình cùng Samsung đã khảo sát và tư vấn hơn 400 doanh nghiệp; 63 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp 1 và cấp 2. Con số này cho thấy con đường có tồn tại, nhưng nó đi qua khâu đánh giá và cải tiến dài hơn một cuộc kết nối thương mại.
Chỉ báo nào đo được phần giá trị ở lại
Biến số đáng theo dõi không phải chỉ là tổng xuất khẩu tháng tới. Đó là số nhà cung ứng nội địa được chứng nhận, hợp đồng mua hàng được công bố, thời gian giao linh kiện và tỷ lệ đầu vào theo từng ngành. Tỷ trọng thương mại không cho biết linh kiện nào đã được mua trong nước, nên không thể gọi đó là bằng chứng nội địa hóa tăng. Nếu xuất khẩu tăng nhờ nhà máy FDI còn đầu vào vẫn chủ yếu là tư liệu nhập khẩu, chỉ tiêu nào sẽ cho thấy doanh nghiệp Việt đã có quyền thương lượng của một nhà cung ứng?
