By Eric, 2026-01-15
Các hãng tin tại Philippines cho biết Cơ quan Điện khí hóa Quốc gia Philippines (National Electrification Administration – NEA) đã giải ngân/thu xếp tổng cộng khoảng 2,8 tỷ peso (₱2,8 tỷ) vốn vay có nguồn gốc nhà nước cho 45 hợp tác xã điện (electric cooperatives – ECs) trong năm 2025, nhằm hỗ trợ các dự án đầu tư và nhu cầu vốn lưu động. Theo NEA, phần lớn gói tài chính được xử lý cho các dự án chi tiêu vốn (capex) của 34 ECs, phân bổ theo ba vùng đảo Luzon, Visayas và Mindanao; bên cạnh đó là các khoản vay vốn lưu động cho 11 ECs phục vụ nhiều tỉnh, cùng một phần vốn vay “khắc phục thiên tai” để phục hồi hạ tầng điện bị hư hại do bão lớn. Động thái này được truyền thông địa phương nhìn nhận trong bối cảnh Philippines tiếp tục nâng độ tin cậy của lưới phân phối ở khu vực nông thôn và các địa bàn xa trung tâm – nơi ECs đóng vai trò đơn vị phân phối điện tại chỗ.
Về cơ cấu, BusinessWorld dẫn tuyên bố của NEA cho biết khoảng ₱1,7 tỷ được phân bổ cho capex của 34 ECs, trong khi cơ quan phụ trách quản lý – bảo lãnh của NEA giải ngân xấp xỉ ₱956 triệu cho các khoản vay vốn lưu động, phục vụ chi phí ngắn hạn của 11 ECs ở nhiều địa phương. BusinessMirror cũng nêu chi tiết một phần vốn “calamity loans” khoảng ₱142,4 triệu được dùng để phục hồi hạ tầng thiết yếu hư hại bởi siêu bão Odette (năm 2021), trong đó có hạng mục liên quan nhà máy thủy điện nhỏ Janopol tại Bohol và khôi phục đường dây phân phối tại Surigao del Norte. Theo các bài viết, NEA cung cấp hỗ trợ tài chính cho ECs thông qua chương trình cho vay tăng cường (Enhanced Lending Program), với nhiều cấu phần như vay thường kỳ, vay thiên tai và các hình thức tín dụng ngắn hạn; khung vai trò của NEA gắn với Đạo luật Cải cách ngành điện năm 2001 (Republic Act No. 9136 – EPIRA), trong đó cơ quan này có nhiệm vụ hỗ trợ kỹ thuật – tài chính cho các hợp tác xã điện.
Từ góc nhìn doanh nghiệp Việt Nam, việc tăng giải ngân cho nâng cấp – phục hồi lưới phân phối tại Philippines có thể kéo theo nhu cầu bổ sung thiết bị và dịch vụ cho mạng lưới điện địa phương, đặc biệt ở Mindanao và các khu vực “địa lý biệt lập, thiếu dịch vụ” mà NEA được truyền thông dẫn lời sẽ ưu tiên. Trong điều kiện các dự án capex tập trung vào lưới phân phối, giới quan sát thị trường thường liên hệ đến nhu cầu đối với cáp điện, máy biến áp phân phối, công tơ đo đếm, vật tư đường dây/cột, thiết bị điều khiển – bảo vệ, cũng như giải pháp số hóa vận hành lưới (tùy cấu hình dự án). Dòng vốn lưu động, nếu được giải ngân đúng tiến độ, cũng có thể hỗ trợ ECs duy trì mua điện và chi phí vận hành, qua đó giảm rủi ro gián đoạn dịch vụ tại các vùng phụ thuộc ECs. Với các nhà cung ứng trong khu vực, câu chuyện nằm ở “tính ổn định của kế hoạch đầu tư” và “quy trình mua sắm” của từng ECs, hơn là một tín hiệu nhu cầu đồng nhất toàn thị trường.
Ở tầm trung hạn, một số báo cáo cho biết NEA đặt mục tiêu nâng tỷ lệ điện khí hóa nông thôn lên khoảng 94% vào cuối năm 2026, cho thấy định hướng tiếp tục mở rộng tiếp cận điện và cải thiện độ tin cậy hệ thống. Diễn biến này cũng nối tiếp xu hướng cho vay theo quý: Manila Standard từng đưa tin trong quý III/2025, các ECs đã tiếp cận khoảng ₱1,98 tỷ vốn vay, với tỷ lệ sử dụng ngân sách cho vay thường kỳ vượt mức phân bổ tính đến 30/9/2025. Tuy vậy, giới theo dõi thị trường sẽ còn quan sát các yếu tố như tiến độ phê duyệt – giải ngân, hiệu quả triển khai dự án tại từng đảo/vùng, và tác động cuối cùng lên chất lượng cung ứng điện, đặc biệt trong bối cảnh rủi ro thời tiết cực đoan vẫn ảnh hưởng đến hạ tầng năng lượng ở Philippines.
