Bán nhiều hơn nhưng thu về ít hơn
Trong 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu gần 1,7 triệu tấn cà phê, trị giá hơn 6 tỷ USD; khối lượng tăng hơn 10% so với cùng kỳ, nhưng kim ngạch giảm 11,2%. Hai con số này đặt cạnh nhau tạo ra một nghịch lý đáng chú ý: ngành cà phê bán ra thị trường quốc tế nhiều hơn hẳn năm trước, nhưng tổng số tiền thu về lại giảm. Nhìn sâu hơn vào số liệu 7 tháng, bức tranh còn rõ nét hơn. Trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,2 triệu tấn cà phê, tăng 10,8% so với cùng kỳ; kim ngạch đạt 5,45 tỷ USD, giảm 11,2%, chủ yếu do giá xuất khẩu bình quân giảm gần 20%. Quy đổi ra, chênh lệch giữa mức tăng khối lượng và mức giảm kim ngạch trong cùng giai đoạn chính là thước đo trực tiếp cho việc giá mỗi tấn cà phê xuất khẩu đã rẻ đi gần một phần năm so với năm trước.
Từ vườn cà phê Tây Nguyên đến tàu hàng xuất khẩu
Chuỗi cung ứng cà phê vận hành theo trình tự quen thuộc: nông dân trồng cà phê Robusta tại Tây Nguyên bán nguyên liệu cho doanh nghiệp chế biến, doanh nghiệp chế biến xuất khẩu ra thị trường EU và Mỹ. Khi giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh trong khi khối lượng bán ra tăng, phần thiệt hại đầu tiên rơi vào khâu đầu chuỗi — nông dân phải bán với giá thu mua thấp hơn để doanh nghiệp giữ được biên lợi nhuận tối thiểu khi xuất khẩu. Nửa đầu năm 2026, xuất khẩu hơn 1 triệu tấn, tăng 7% về khối lượng, nhưng tổng kim ngạch giảm 14% — mức giảm kim ngạch còn sâu hơn cả số liệu 7 và 8 tháng, cho thấy áp lực giá đã xuất hiện ngay từ đầu năm chứ không phải diễn biến mới.
Robusta gánh áp lực nặng nhất
Robusta 883.100 tấn xuất khẩu trong nửa đầu năm 2026, tăng 8% về khối lượng, nhưng kim ngạch Robusta giảm 19%. Đây là dòng sản phẩm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng xuất khẩu cà phê Việt Nam, nên mức giảm giá của riêng Robusta gần như quyết định xu hướng chung của toàn ngành. Nguyên nhân chính là giá điều chỉnh sau khi đã tăng cao trong giai đoạn 2024-2025 — thị trường đang trở về mặt bằng giá thấp hơn sau một chu kỳ tăng nóng, chứ không phải một cú sốc bất ngờ.
Bài toán cho doanh nghiệp xuất khẩu
Với mức giảm giá tập trung vào đúng dòng sản phẩm chủ lực, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cà phê đứng trước lựa chọn rõ ràng: tiếp tục bán Robusta thô với biên lợi nhuận mỏng dần, hoặc đẩy nhanh tỷ trọng cà phê chế biến sâu — vốn ít phụ thuộc trực tiếp vào biến động giá kỳ hạn Robusta London hơn. Lựa chọn này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn quyết định giá thu mua tại vườn cho nông dân Tây Nguyên trong các vụ tới.
Câu hỏi thực sự đặt ra không phải là liệu Việt Nam có giữ được vị thế xuất khẩu cà phê lớn hay không — khối lượng tăng đã chứng minh điều đó — mà là liệu thành tích khối lượng này có đang che khuất một thực tế khác: nông dân trồng cà phê phải bán ra nhiều hơn chỉ để bù đắp phần thu nhập đã mất do giá giảm gần một phần năm.
Nguồn tham khảo
– SGGP
– Coffee Talk
