Ứng phó thuế Section 301: vốn vay lãi suất thấp, hỗ trợ thuế và giảm chi phí logistics

Từ 00:01 giờ miền Đông nước Mỹ ngày 24/7/2026, Washington chính thức áp thêm 12,5% thuế Section 301 lên phần lớn hàng hóa xuất xứ Thái Lan, với lý do nước này chưa ban hành luật cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Theo thông báo chính thức từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), mức thuế bổ sung 10-12,5% được áp dụng cho tổng cộng 60 nền kinh tế, trong đó Thái Lan rơi vào nhóm chịu mức cao nhất vì chưa hoàn tất khung pháp lý liên quan đến lao động cưỡng bức. Diễn biến này nối tiếp giai đoạn chuyển tiếp từ thuế Section 122 sang thuế Section 301 mà fdinews.org từng phản ánh khi Section 301 mới ở giai đoạn điều tra, nay đã chính thức có hiệu lực.

Không để tình huống kéo dài, Bộ Thương mại Thái Lan — dưới sự dẫn dắt của Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại Suphajee Suthumpun — đã nhanh chóng công bố một loạt biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu bị ảnh hưởng. Theo thông cáo chính thức của Cục Quan hệ Công chúng Chính phủ Thái Lan (PRD), gói hỗ trợ gồm ba nhóm công cụ: tín dụng lãi suất thấp để bổ sung thanh khoản cho doanh nghiệp, ưu đãi thuế dành cho nhà xuất khẩu, và các biện pháp giảm chi phí vận chuyển song song với nâng cao hiệu quả quản lý logistics. Cùng lúc, Bangkok đang gấp rút xúc tiến đàm phán Hiệp định Thương mại Có đi có lại (Agreement on Reciprocal Trade — ART) với Mỹ.

2.120 mặt hàng được miễn thuế, chiếm hơn nửa kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ

Cũng theo PRD, khoảng 2.120 dòng hàng xuất khẩu của Thái Lan — tương đương hơn một nửa giá trị xuất khẩu nước này sang Mỹ — nằm ngoài phạm vi áp thuế bổ sung 12,5%. Danh sách miễn trừ trải rộng nhiều nhóm ngành, từ điện tử, cao su thiên nhiên, tinh bột sắn cho tới các mặt hàng nông sản khác. Nhờ phạm vi miễn trừ rộng như vậy, năng lực cạnh tranh của hàng Thái Lan tại thị trường Mỹ chưa bị xáo trộn nghiêm trọng, bởi phần lớn đối thủ trong khu vực cũng đang chịu mức thuế tương đương.

Ngày 28/7, trả lời phỏng vấn truyền thông thuộc tập đoàn Nation, bà Suphajee đã trình bày cụ thể hơn hướng đi mà Bangkok gọi chung là “4 chiến lược” ứng phó. Chiến lược đầu tiên là đẩy nhanh tiến độ dự luật cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức; dự luật này hiện đã được trình lên Nội các và đang chờ Quốc hội xem xét. Thứ hai, Thái Lan tiếp tục theo đuổi đàm phán ART nhưng kiên định giữ “lằn ranh đỏ”, không đánh đổi lợi ích quốc gia chỉ để có được một thỏa thuận ký sớm.

Ở chiến lược thứ ba, Thái Lan xem quy mô đầu tư của khối doanh nghiệp tư nhân nước này tại Mỹ như một con bài trong bàn đàm phán: theo lời bà Suphajee, khoản đầu tư hiện tại đã đạt khoảng 19,3 tỷ USD, chưa kể kế hoạch rót thêm 5,5 tỷ USD trong thời gian tới. Chiến lược thứ tư là tăng nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ nhằm thu hẹp phần nào thặng dư thương mại song phương giữa hai nước. Bộ Thương mại Thái Lan cũng cho biết đang nỗ lực đàm phán để bổ sung thêm khoảng 78 dòng thuế vào danh sách miễn trừ, dù con số này tới nay vẫn chưa được xác nhận chính thức.

Vì sao doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi

Việt Nam cũng nằm trong danh sách các nền kinh tế đang bị Mỹ điều tra theo cơ chế thuế Section 301 về năng lực sản xuất dư thừa mang tính cấu trúc, đồng thời cạnh tranh trực tiếp với Thái Lan ở nhiều nhóm hàng xuất khẩu sang Mỹ như linh kiện điện tử và nông sản chế biến. Bởi vậy, bộ công cụ mà Bangkok đang triển khai — tín dụng lãi suất thấp, ưu đãi thuế cho nhà xuất khẩu, giảm chi phí logistics, cùng chiến lược dùng vốn đầu tư ra nước ngoài làm đòn bẩy đàm phán ART — có thể xem là một tham chiếu thực tế cho cả doanh nghiệp lẫn nhà hoạch định chính sách trong nước, khi cân nhắc dư địa ứng phó nếu Việt Nam phải đối mặt áp lực thuế quan tương tự trong thời gian tới.

Danh sách 2.120 mặt hàng được miễn thuế cũng là điểm đáng để đối chiếu: doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam có thể kiểm tra xem sản phẩm của mình có rơi vào nhóm ngành tương tự đang được Thái Lan miễn trừ hay không, từ đó ước lượng phần nào mức độ cạnh tranh tương đối giữa hai chuỗi cung ứng tại thị trường Mỹ. Dù vậy, cần nhắc lại rằng ART giữa Thái Lan và Mỹ tới nay vẫn đang trong quá trình đàm phán, chưa đi đến thỏa thuận cuối cùng, còn việc bổ sung 78 dòng thuế miễn trừ mới cũng mới dừng ở giai đoạn đề xuất, chưa có gì chắc chắn. Doanh nghiệp trong nước nên tiếp tục theo dõi sát diễn biến thực tế thay vì xem đây là kết quả đã an bài.

Đúng 0 giờ 01 phút ngày 24/7 giờ miền Đông nước Mỹ, biểu thuế mới theo Section 301 có hiệu lực với hàng hóa của 60 nền kinh tế. Không có quãng đệm: mức thuế tạm thời theo Section 122 hết hạn đúng hôm đó, bảng phân loại mới thế chỗ ngay trong đêm. Trong bảng ấy, Section 301 Taiwan là một trường hợp riêng. Đài Loan chịu mức 10%, không cộng dồn thuế suất tối huệ quốc (MFN), và có một danh sách miễn trừ được soạn riêng.

Hồ sơ bắt đầu từ loạt điều tra Section 301 về hàng hóa có yếu tố lao động cưỡng bức mà Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) khởi động ngày 12/3/2026 với 60 vụ việc. Hơn bốn tháng sau, ngày 23/7 giờ Mỹ, Đại diện Thương mại Jamieson Greer công bố hành động cuối cùng theo Đạo luật Thương mại 1974.

Ba nhóm thuế suất, ba cách tính khác nhau

Theo thông cáo hành động cuối cùng của USTR, 60 nền kinh tế bị điều tra được xếp thành ba nhóm.

Nhóm thứ nhất chịu mức 10% và được nêu đích danh, gồm 17 nền kinh tế: Argentina, Bangladesh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad and Tobago và Vương quốc Anh.

Nhóm thứ hai có năm thành viên: Liên minh châu Âu, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ. Với một số sản phẩm nhất định không thuộc diện miễn trừ, mức thuế là 10% hoặc 12,5%, tính trên cơ sở trừ đi thuế suất MFN.

Nhóm thứ ba là phần còn lại, chịu 12,5%. USTR cho biết các nền kinh tế bị điều tra chiếm khoảng 99,4% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ.

USTR nêu ba trường hợp có thể dẫn tới mức 10%: nền kinh tế đó đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu hàng lao động cưỡng bức, đã cam kết ban hành và thực thi lệnh cấm ấy thông qua một hiệp định thương mại đối ứng, hoặc đã có cơ chế từng phần. Cơ quan này không chỉ rõ nền kinh tế nào thuộc trường hợp nào.

Section 301 Taiwan: cơ chế “không cộng dồn MFN” vận hành thế nào

Cụm từ nghe kỹ thuật, nhưng hệ quả rất cụ thể trên tờ khai.

Theo bản tin của Thông tấn xã Trung ương Đài Loan (CNA) ngày 24/7, Phó Viện trưởng Hành chính viện kiêm Triệu tập viên Tổ công tác kinh mậu Đài – Mỹ Trịnh Lệ Quân xác nhận Đài Loan được áp mức 10% không cộng dồn MFN. Hành chính viện giải thích cách tính: sản phẩm đang chịu thuế dưới 10% thì phần thuế 301 chỉ cộng thêm cho vừa đủ 10% khi gộp cả MFN; sản phẩm mà riêng MFN đã đạt hoặc vượt 10% thì không bị đánh thêm thuế 301.

Nghĩa là 10% ở đây là mức trần chứ không phải mức cộng thêm. Đài Loan không được miễn thuế Section 301; thứ thay đổi là cách cộng. Với nhóm chịu 12,5%, thông cáo của USTR không nêu một cơ chế trừ MFN tương tự.

Bà Trịnh Lệ Quân cho biết phía Mỹ ghi nhận các cam kết Đài Loan đưa ra trong Hiệp định Thương mại Đối ứng Đài – Mỹ (ART) về chính sách cấm nhập khẩu hàng lao động cưỡng bức, và đó là lý do Đài Loan nhận mức đãi ngộ này cùng danh sách miễn trừ riêng.

Danh sách miễn trừ đã có khung, chưa có tên hàng

Hành chính viện dẫn công bố của USTR, chia miễn trừ làm ba nhóm. Một là tài liệu mang tính thông tin, hàng quyên góp và hành lý xách tay. Hai là toàn bộ hàng hóa cùng linh kiện đã chịu thuế theo Section 232. Ba là nhóm sản phẩm trọng yếu với chuỗi cung ứng và nền kinh tế: nguyên vật liệu mà việc đánh thuế có thể gây thiếu hụt nguồn cung nội địa, sản phẩm có thể làm gián đoạn nguồn cung của cả nền kinh tế, sản phẩm Mỹ không tự sản xuất đủ và cũng không lấy được từ nguồn khác, cùng những sản phẩm mà việc miễn trừ sẽ khuyến khích các nền kinh tế như Đài Loan, Anh, Thụy Sĩ, Malaysia, Indonesia thực thi lệnh cấm nhập khẩu hàng lao động cưỡng bức.

Danh mục chi tiết thì chưa có. Hành chính viện cho biết Tổ công tác kinh mậu Đài – Mỹ sẽ xác nhận thêm rồi mới thuyết minh về những hạng mục Đài Loan thực sự được miễn.

Một hồ sơ khác cũng chưa khép lại. Bà Trịnh Lệ Quân lưu ý phía Mỹ chưa công bố kết quả cuộc điều tra Section 301 về “dư thừa năng lực sản xuất mang tính cơ cấu”; chỉ khi cả hai cuộc điều tra hoàn tất, phía Mỹ mới đưa ra quyết định về mức thuế cuối cùng.

Đường phân nhóm nằm ở đâu

Ba trường hợp mà USTR liệt kê cho mức 10% đều xoay quanh một điểm chung: nền kinh tế đó đã có, hoặc đã cam kết xây dựng, bộ quy định chặn hàng lao động cưỡng bức ngay tại cửa khẩu nhập. Riêng trường hợp Đài Loan, chính quyền Đài Bắc quy nguyên nhân về các cam kết trong ART.

Việt Nam không nằm trong danh sách 17 nền kinh tế được nêu đích danh ở mức 10%, cũng không thuộc nhóm năm thành viên được tính thuế theo từng nhóm sản phẩm. Với các chuỗi lấy linh kiện thượng nguồn từ Đài Loan rồi lắp ráp tại Việt Nam để xuất sang Mỹ, mức trần 10% của Đài Loan và mức 12,5% của phần còn lại là hai cấu trúc chi phí khác nhau, chứ không đơn thuần là khoảng cách 2,5 điểm phần trăm.

Quy mô tham vấn phía sau quyết định cho thấy đây không phải một động tác vội vàng: USTR tổ chức hai vòng điều trần công khai, ngày 28-29/4 và ngày 7-9/7, riêng vòng tháng 7 có hơn 100 nhân chứng; cơ quan này nhận hơn 2.100 ý kiến công chúng, trong đó hơn 1.600 ý kiến bằng văn bản gửi riêng cho phần biện pháp đề xuất, và tham vấn chính phủ của hơn 45 nền kinh tế bị điều tra. Ngày 2/6, USTR kết luận có thể hành động theo Điều 301(b).

Bán lẻ Đài Loan 2025 giảm 0,2%, nhu cầu hàng bền suy yếu vì lo thuế Mỹ

By Hoàng Chấn Cương, 2026-01-26

Doanh số bán lẻ của Đài Loan trong năm 2025 đã chấm dứt chuỗi tăng trưởng kéo dài chín năm, giảm 0,2% so với năm trước xuống còn 4,84 nghìn tỷ Đài tệ (khoảng 153 tỷ USD), theo số liệu do Bộ Kinh tế Đài Loan (MOEA) công bố và được CNA/Focus Taiwan đưa tin. Dù giảm nhẹ, đây vẫn là mức doanh số năm cao thứ hai từng ghi nhận, phản ánh bức tranh tiêu dùng không đồng đều: nhóm hàng thiết yếu và kênh bán lẻ hiện đại tăng, trong khi các khoản chi lớn cho hàng bền chịu tác động từ tâm lý “chờ xem” trước những bất định liên quan chính sách thuế quan của Mỹ.

Theo MOEA, mảng ô tô, xe máy và linh kiện liên quan—chiếm khoảng 17,4% tổng doanh số bán lẻ—giảm 68,1 tỷ Đài tệ (tương đương -7,5%) trong năm 2025, trở thành yếu tố kéo giảm chủ đạo. MOEA cho biết doanh số bán lẻ nhiên liệu cũng giảm 14,3 tỷ Đài tệ (-5,4%), trong bối cảnh giá dầu thô quốc tế đi xuống. Tuy vậy, nếu loại trừ nhóm ô tô/xe máy, tổng bán lẻ lại tăng 1,5%, cho thấy chi tiêu của hộ gia đình vẫn được duy trì ở nhiều hạng mục. Các kênh như trung tâm thương mại, siêu thị, đại siêu thị và cửa hàng tiện lợi tăng gộp 46,4 tỷ Đài tệ (+3,0%), phần nào “đệm” cho mức giảm chung. Một điểm sáng xuất hiện vào cuối năm khi doanh số ô tô/xe máy trong tháng 12 tăng khoảng 10% so với cùng kỳ, đạt 83,5 tỷ Đài tệ, đảo chiều chuỗi giảm kéo dài chín tháng trước đó, theo thông tin MOEA trích dẫn trong bản tin.

Ở bức tranh rộng hơn, dữ liệu tháng 12 do MOEA công bố cho thấy doanh số bán buôn đạt 1.251,4 tỷ Đài tệ, tăng 6,6% so với cùng kỳ; bán lẻ đạt 437,9 tỷ Đài tệ, tăng 0,9%; trong khi dịch vụ ăn uống đạt 95,0 tỷ Đài tệ, giảm 1,1%. MOEA cũng lý giải yếu tố mùa vụ khi người tiêu dùng chưa chi tiêu mạnh cho dịp Tết Nguyên đán vì Tết năm 2026 rơi vào tháng 2, muộn hơn so với năm 2025 (cuối tháng 1). Song song đó, nhiều chỉ báo về khu vực sản xuất–xuất khẩu lại cho thấy lực kéo từ công nghệ vẫn mạnh: các báo cáo gần đây của MOEA và Reuters đều nhấn mạnh nhu cầu toàn cầu đối với máy chủ AI và thiết bị liên quan đang hỗ trợ xuất khẩu/đơn hàng của Đài Loan, trong khi bất định thương mại vẫn là biến số quan trọng.

Từ góc nhìn doanh nghiệp Việt Nam, diễn biến này gợi ý hai tác động trái chiều cần theo dõi. Một mặt, nhu cầu hàng bền tại Đài Loan suy yếu và tâm lý thận trọng trước rủi ro thuế quan có thể khiến đơn hàng đối với một số nhóm hàng tiêu dùng không thiết yếu, linh kiện phục vụ thị trường nội địa Đài Loan, hoặc các dòng sản phẩm gắn với chu kỳ mua sắm lớn trở nên khó dự đoán hơn trong ngắn hạn, theo đánh giá của giới quan sát thị trường dựa trên cơ cấu giảm của nhóm ô tô/xe máy. Mặt khác, việc bán buôn tăng và lực cầu liên quan AI duy trì mạnh có thể tiếp tục thúc đẩy chuỗi cung ứng linh kiện–điện tử trong khu vực, qua đó tạo thêm nhịp đơn hàng “B2B” cho các nhà cung ứng ở ASEAN, tùy vào vị trí của Việt Nam trong các mắt xích linh kiện, bao bì, logistics và dịch vụ hỗ trợ. Về triển vọng trước mắt, MOEA dự báo bán lẻ tháng 1 có thể giảm 1,8–4,8% so với cùng kỳ, trong khi doanh thu bán buôn tháng 1 được kỳ vọng tăng 11–14% nhờ nhu cầu AI—một tín hiệu cho thấy sự phân hóa giữa tiêu dùng nội địa và chu kỳ công nghệ vẫn có thể tiếp diễn.

[FDI News, Đài Loan] — Sau khi Mỹ bắt đầu áp thuế 20% đối với hàng hóa Đài Loan từ ngày 7 tháng 8, chính phủ Đài Loan đã khẩn cấp triệu tập hội nghị thảo luận ngành công nghiệp, Phó Thủ tướng Trịnh Lệ Quân cho biết sẽ tiếp tục đàm phán với phía Mỹ để có mức thuế quan ưu đãi hơn.

Ngành xe đạp triển khai trước, bố trí toàn cầu thể hiện sức mạnh

Đối mặt với tác động của thuế quan, hai thương hiệu xe đạp lớn Giant và Merida đã chuẩn bị sẵn sàng. Giant cho biết mức thuế cơ bản 20% gần với dự đoán, ngược lại làm giảm sự không chắc chắn, cho phép các nhà xuất khẩu ứng phó trước.

Giant nhấn mạnh, công ty đã thiết lập các cơ sở sản xuất toàn cầu, với các điểm sản xuất trải rộng ở Trung Quốc, Hungary, Hà Lan và Việt Nam, sở hữu sự linh hoạt trong việc điều chỉnh sản xuất và xuất hàng. Mặc dù Mỹ là thị trường quan trọng, nhưng thuế quan mới chỉ có tác động hạn chế ngắn hạn đối với doanh số toàn cầu.

Các nhà sản xuất bán dẫn lo lắng! Bộ trưởng Kinh tế đích thân ra mặt trấn an

Bộ trưởng Kinh tế Quách Trí Huy đặc biệt triệu tập hội nghị bàn tròn, mời các doanh nghiệp lớn như TSMC, UMC, Hon Hai tham gia, để hiểu quan điểm của ngành. Cục Công nghiệp cho biết hội nghị thảo luận này nhằm đánh giá tác động của chính sách và chuẩn bị cho các tình huống đột phát.

Các doanh nghiệp kêu gọi chính phủ phản đối những chính sách thương mại bị coi là phân biệt đối xử này, nhấn mạnh rằng hành động này có thể làm rối loạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Phía chính thức đáp lại rằng ngành bán dẫn Đài Loan từ lâu đã là đối tác quan trọng của Mỹ, cung cấp chip tiên tiến hỗ trợ vị thế lãnh đạo của Washington trong lĩnh vực AI và quốc phòng.

Chính phủ nỗ lực ngoại giao, tranh thủ điều kiện tốt hơn

Phó Thủ tướng Trịnh Lệ Quân tiết lộ tại cuộc họp báo: “Đài Loan hy vọng nhận được mức thuế quan ưu đãi và công bằng hơn từ Mỹ.” Ông cho biết cuộc thảo luận với phía Mỹ vẫn đang diễn ra, sẵn sàng cập nhật tiến triển cho lập pháp viện bất cứ lúc nào.

Đài Loan có thâm hụt thương mại lớn thứ sáu với Mỹ, trong đó 90% đến từ sản phẩm bán dẫn. Đối với các mặt hàng xuất khẩu chính của Đài Loan sang Mỹ như bán dẫn, sản phẩm điện tử, mức thuế liên quan vẫn đang trong quá trình đàm phán.