Tỷ lệ thất nghiệp Philippines trong tháng 6/2026 nhích lên 4,9%, mức cao nhất kể từ tháng 3 năm nay và là tháng thứ hai liên tiếp đi lên. Nhưng bảng số liệu đi kèm cho thấy một điều ngược với phản xạ thông thường: số người có việc làm tại Philippines trong tháng 6 không co lại, mà còn nhiều hơn cả tháng trước lẫn cùng kỳ năm ngoái. Thứ phình ra nhanh hơn là mẫu số, tức quy mô lực lượng lao động. Với các nhà máy đang cân nhắc đặt công đoạn thâm dụng lao động ở đâu trong ASEAN, phân biệt được hai cách đọc này quyết định họ nhìn Philippines như một thị trường việc làm đang xấu đi, hay như một thị trường vừa có thêm rất nhiều người bước ra tìm việc.

Tỷ lệ thất nghiệp Philippines tháng 6 lên 4,9% trong khi số người có việc làm vẫn nhiều hơn

Theo bản công bố Khảo sát Lực lượng Lao động của Cơ quan Thống kê Philippines (PSA) phát hành ngày 6/8, tỷ lệ thất nghiệp Philippines tháng 6 ở mức 4,9%, so với 4,8% của tháng 5 và 3,7% của tháng 6/2025. Số người thất nghiệp ước tính 2,59 triệu, so với 2,50 triệu của tháng 5 và 1,95 triệu một năm trước. Tỷ lệ có việc làm ở mức 95,1%, thấp hơn 95,2% của tháng 5 và 96,3% của tháng 6/2025; nhưng số người có việc làm lại lên tới 50,66 triệu, nhiều hơn cả 49,63 triệu của tháng 5 và 50,47 triệu của cùng kỳ năm ngoái. Chìa khóa nằm ở tỷ lệ tham gia lực lượng lao động: 65,1% trong tháng 6 so với 63,8% của tháng 5, đưa tổng lực lượng lao động lên 53,25 triệu người. Bản báo cáo do Thống kê trưởng quốc gia Claire Dennis S. Mapa ký ban hành. Mục tài chính ASEAN của Trung ương xã Đài Loan ngày 6/8 đọc mức 4,9% này là đỉnh của ba tháng gần nhất, tính từ mức 5,0% hồi tháng 3.

Nguồn cung lao động mới chảy vào nhanh hơn chỗ làm mới: điều tỷ lệ thất nghiệp Philippines không nói hết

Bản công bố của PSA không đưa ra lý giải nguyên nhân cho mức đi lên của tỷ lệ thất nghiệp Philippines, và cũng không quy nó cho bất kỳ ngành hay chính sách cụ thể nào. Những gì bảng số liệu cho thấy là một thị trường phải hấp thụ thêm người tìm việc nhanh hơn tốc độ mở ra chỗ làm mới. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động 65,1% vẫn thấp hơn mức 65,7% của tháng 6/2025, nghĩa là lực lượng lao động chưa vượt đỉnh cũ, nhưng cú nhảy từ 63,8% chỉ trong một tháng đủ mạnh để làm lệch mẫu số của mọi tỷ lệ còn lại. Chất lượng việc làm cũng chưa cải thiện tương ứng: tỷ lệ thiếu việc làm, tức nhóm đang có việc nhưng muốn làm thêm giờ, ở mức 12,1%, gần như đứng yên so với 12,2% của tháng 5 và vẫn cao hơn 11,4% của tháng 6/2025. Áp lực dồn rõ nhất vào nhóm trẻ: PSA ghi nhận tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm 15-24 tuổi ở mức 33,7%, còn tỷ lệ có việc làm của chính nhóm này chỉ còn 86,5%, so với 90,6% cùng kỳ năm ngoái. Về cơ cấu, dịch vụ vẫn là khu vực lớn nhất với 62,7% tổng việc làm, nông nghiệp chiếm 20,0% và công nghiệp 17,3%; xét biến động theo tháng, PSA cho biết nông lâm nghiệp, dịch vụ khác cùng hành chính công và quốc phòng là các nhóm có thêm nhiều việc làm nhất, trong khi nuôi trồng thủy sản, chế tạo và khai khoáng đi xuống.

Điều kiện tuyển dụng, chi phí nhân công và cách doanh nghiệp Việt Nam nên đọc số liệu này

Nhóm chịu tác động trực tiếp của tỷ lệ thất nghiệp Philippines đi lên là người lao động nước này, đặc biệt là lao động trẻ vừa rời ghế nhà trường, cùng các nhà sản xuất thâm dụng lao động và ngành dịch vụ thuê ngoài đang đặt cơ sở tại đây. Với bên tuyển dụng, một thị trường có 2,59 triệu người đang tìm việc và 12,1% số người có việc làm muốn làm thêm giờ là thị trường mà việc lấp đầy dây chuyền dễ hơn, và thế thương lượng lương của người lao động yếu hơn so với một năm trước, khi tỷ lệ thất nghiệp Philippines còn ở 3,7%. Sức ép này tập trung ở nhóm việc làm phổ thông và nhóm mới vào nghề, chứ không phải ở lao động kỹ thuật đã có kinh nghiệm. Philippines và Việt Nam cùng là điểm đến cho các công đoạn lắp ráp và dịch vụ thuê ngoài mà khách hàng Âu – Mỹ phân bổ trong ASEAN, nên nguồn nhân lực dồi dào hơn ở phía Manila là một biến số cạnh tranh thật chứ không chỉ là số liệu vĩ mô của nước láng giềng; FDI News từng đưa tin về việc mở rộng các dự án dịch vụ công nghệ thông tin và thuê ngoài quy trình doanh nghiệp tại Philippines, mảng vốn hấp thụ trực tiếp lực lượng lao động trẻ có trình độ. Điều cần theo dõi tiếp không phải là đoán con số của tháng sau, mà là ba mốc kiểm chứng trong các kỳ khảo sát tới: việc làm ngành chế tạo có dừng đà đi xuống theo tháng hay không, tỷ lệ thiếu việc làm có rời khỏi vùng 12% khi mùa cao điểm dịch vụ tới hay không, và tỷ lệ có việc làm của nhóm 15-24 tuổi có bò lại gần mức 90,6% của một năm trước hay không. Chừng nào ba chỉ báo đó chưa đổi chiều, mức 4,9% của tỷ lệ thất nghiệp Philippines nên được đọc là dấu hiệu của một thị trường lao động đang nới lỏng ở phía cung, chứ không phải của một đợt mất việc làm.